Ambtelijke stroperigheid rond een stinkfabriek

Het stinkt in Langerak, een gehucht even buiten Doetinchem. Over het rijtje donker uitgeslagen arbeiderswoningen langs de provinciale weg hangt een branderige geur....

De 'stinkfabriek', zeggen de kinderen. Maar dat is niet het enige dat riekt in Langerak. Om ijzergieterij Vulcanus hangt ook een zurig luchtje van ambtelijke stroperigheid en tekortschietend overheidstoezicht.

Anneke Wissink en Marjan Sanders wonen tegenover Vulcanus. Sanders ruim vijf jaar, Wissink al tien. Ze zijn gewend geraakt aan de stank, het stof en de roetdeeltjes die zich vastzetten op de vensterbanken en de autolak. Maar ze dachten dat het allemaal wel in orde was, dat de overheid een oogje in het zeil hield.

Groot was dan ook hun boosheid toen ze vorig jaar metingen onder ogen kregen waaruit bleek dat de ijzergieterij twaalf keer meer stof uitstootte dan toegestaan. Bovendien bleek Vulcanus te werken onder een volstrekt verouderde milieuvergunning uit 1978, waarin geen normen voor dioxine en lood zijn opgenomen, terwijl de fabriek die wel uitstoot.

Aan de keukentafel laten ze hun verontwaardiging de vrije loop. 'De buurt sloeg op tilt', zegt Sanders. 'Je vertrouwt erop dat er een overheid is die zicht houdt op dit soort zaken. Daar ga je van uit.' Het bleek niet terecht.

Uit het milieudossier van Vulcanus blijkt dat de buurt al jaren klaagt. Ook politie en milieuambtenaren constateren dat zaken niet in orde zijn. Zo lag afval open en bloot op het terrein. 'Een bende', zegt een politieman in 1996. Maar van hogerhand werd geen actie ondernomen.

Begin jaren negentig is wel een procedure in gang gezet om Vulcanus een nieuwe milieuvergunning te geven. Die procedure is om diverse redenen verzand. Daarna is het dossier in de la beland.

Voor de milieuvergunning van Vulcanus is de provincie Gelderland verantwoordelijk. Gedeputeerde C. Jacobs laat via haar woordvoerster weten dat de provincie 'actiever' had kunnen zijn. 'We hadden ook wel wat eerder de vergunning kunnen vernieuwen.'

Maar, benadrukt ze, 'er wordt pas sinds twee jaar echt veel geklaagd.' Daarvóór was er weinig aan de hand. 'Dat is helemaal te zot voor woorden, zegt Wissink. 'Dat je dat als buurt zelf in de gaten moet houden.'

Vulcanus is een negatieve uitschieter, maar geen uitzondering, zegt Marga Robesin van de Stichting Natuur en Milieu. Zeven provinciale milieufederaties plozen onlangs dossiers uit over de handhaving van milieuvoorschriften bij bedrijven. De resultaten in het rapport Zicht op handhaving stemmen niet vrolijk, zegt Robesin. Regels zijn er in overvloed. Maar vooral op papier. 'In de praktijk worden ze niet overal nageleefd.'

Sinds kort is de provincie Gelderland bij Vulcanus wel in actie gekomen. Vorig jaar november kreeg de fabriek een dwangsom opgelegd om de stofuitstoot terug te brengen. Bovendien wordt er gewerkt aan een nieuwe milieuvergunning. Vulcanus krijgt nog tot 2006 de tijd om te voldoen aan de voorschriften in die vergunning.

Veel te lang, vinden de Gelderse Milieufederatie en de omwonenden, die zich hebben georganiseerd in een buurtcomité. Sneller kan niet, reageert G. Kamps, directeur van Vulcanus, dat onderdeel is van Schuttersveld NV, leverancier van kunststoffen en componenten voor de auto-industrie.

In de fabriek van Vulcanus wordt sloopijzer gesmolten in met cokes gestookte ovens, en verwerkt tot nieuwe onderdelen. Kamps, die in november als directeur aantrad, wil niet te veel woorden vuilmaken aan het verleden. 'Ik kijk liever naar de toekomst.' Hij erkent dat er 'aandachtspunten' zijn die verbetering behoeven.

De huizenhoge overschrijding van de stofuitstoot in 1998 was volgens hem een uitzondering. 'Daarvóór voldeden we altijd keurig aan de normen.'

Vulcanus gaat jaarlijks een miljoen investeren in milieumaatregelen. 'Dat is veel geld hoor.' De belangrijkste maatregelen komen het eerst.

Rondom Vulcanus wonen ongeveer 150 huishoudens. De huizen ertegenover zijn de arbeiderswoningen die vroeger bij de fabriek hoorden. Nu woont er nog maar een handjevol werknemers. Toch staat niet iedereen achter de actie van Wissink en Sanders. 'Het is niet onze bedoeling de tent te sluiten', zegt Sanders. Ze moeten zich gewoon aan de regels houden.'

Schuttersveld zag vorig jaar zijn winst groeien met 18,5 procent naar 41,7 miljoen gulden. In het jaarverslag schrijft het bedrijf dat het aandacht besteedt aan milieu-aspecten.

Na de ophef in 1998 mochten omwonenden hun auto gratis laten wassen. Het stinkt ook niet altijd in Langerak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden