Dagkoersen Uw politieke nieuwsbrief

Ambtelijke bemoeienis met Wildersproces brengt Grapperhaus in politieke verlegenheid

Minister Grapperhaus en Geert Wilders na afloop van een plenair debat in de Tweede Kamer in 2017. Beeld ANP - Remko de Waal

Goedemiddag,
Wordt het proces tegen Geert Wilders mede gestuurd vanuit het ministerie van Justitie? Eerdere ontkenningen wankelen na de onthulling van het interne mailverkeer door RTL Nieuws.

Intussen zet D66 het stikstofdebat op scherp. 

Hier zijn uw Dagkoersen. Deze politieke nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

ONTHULLING VAN DE DAG
Justitie in verlegenheid

‘Ik zou zo min mogelijk beperkingen aanbrengen in hetgeen je voorlegt aan de rechter.’

‘Ik zal de appreciatie van “dat gaan we regelen” bij het OM onder de aandacht brengen.’

‘Valt niet scherper te kijken naar de vraag of Wilders wel een beroep op erkenning van zijn deelname aan het maatschappelijk debat mag doen?’

Het zijn drie citaten van ambtenaren van het ministerie van Justitie uit 2014. Citaten ook waarmee minister Grapperhaus nog veel te stellen krijgt, omdat ze direct raken aan de vraag die nu al maanden boven het proces tegen Geert Wilders hangt: bemoeide het ministerie van Justitie zich op ontoelaatbare wijze met de vervolging van Wilders wegens zijn ‘minder-Marokkanenoproep’? Met andere woorden: gaat het hier om een politiek gemotiveerd proces, zoals Wilders zelf consequent stelt?

Grapperhaus krijgt er nog een hele kluif aan om de Tweede Kamer te overtuigen dat dat niet zo was, nu RTL Nieuws  interne correspondentie van het departement heeft geopenbaard waarin onder meer de drie citaten hierboven opduiken. 

In die correspondentie lijkt toenmalig minister Opstelten vooralsnog te worden vrijgepleit van directe bemoeienis. Want die, zo schrijven de ambtenaren in 2014, ‘wil bij deze zaak zo ver mogelijk wegblijven om iedere schijn van politieke bemoeienis tegen te gaan’. Maar vervolgens schromen zij zelf niet om hun eigen gedachten over het proces met elkaar – en kennelijk met het OM – te delen. ‘Het OM zou nadrukkelijker moeten ingaan op de vraag wat het verschil is tussen de eerste rechtszaak en de vervolging thans’, staat bijvoorbeeld in de stukken.

De volgende vraag is of dat door de beugel kan. Absoluut niet, zeggen experts vandaag tegen Volkskrant-verslaggever Frank Hendrickx. ‘Hypocriet en alle reden om de minister op het matje te roepen’, aldus bijvoorbeeld hoogleraar Paul Bovend’Eert‘Bij het proces tegen Geert Wilders was er een extra noodzaak om afstand te bewaren en geen bemoeienissen te hebben met het OM. Het ging hier om een zaak tegen de op dat moment grootste oppositiepoliticus van het land. Als een minister zich daarmee gaat bemoeien, laadt hij de verdenking op zich een politieke tegenstander te willen uitschakelen.’

Een reeks partijen heeft inmiddels Kamervragen gesteld aan Grapperhaus. En Wilders zelf gaat vol in de tegenaanval:

KWESTIE VAN DE DAG
Minder stikstof, maar hoe dan?

Minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Beeld ANP - Remko de Waal

De vraag was al een tijdje welke regeringspartij als eerste zou laten blijken dat het menens is met het stikstofprobleem. Vandaag grijpt D66 de kans met het voorstel de veestapel te halveren, om zo tenminste nog ruimte over te houden voor nieuwe huizen. We moeten per slot van rekening toch iets, redeneren de Democraten, nu de Raad van State het Nederlandse stikstofbeleid zo onverbiddelijk naar de prullenbak heeft verwezen en het kabinet geen plan B gereed blijkt te hebben.  

Dit najaar liggen de keuzes op tafel in de regeringscoalitie. Gaan we minder bouwen, langzamer rijden, minder vee houden of op zoek naar een juridische noodoplossing om de uitspraak slim te omzeilen en weer wat uitstel te kopen? D66 kiest vandaag onomwonden: minder vee houden. ‘Het eerlijke verhaal is dat het zo niet langer kan’, aldus Kamerlid Tjeerd de Groot in het AD

De kans dat hij zijn zin krijgt is niet groot, zo liet minister Schouten van Landbouw meteen weten: ‘Onrealistisch en niet chic.’ 

Daarmee is alleen nog niet de vraag beantwoord hoe het dan wél moet met het stikstofprobleem. Premier Rutte hoopt er later dit najaar in de coalitie een knoop over door te hakken. 

ONDERTUSSEN IN HET PALEIS
De meubels worden duur betaald

De werkkamer van Koning Willem-Alexander in Paleis Huis ten Bosch. Beeld Freek van den Bergh

Het moet gezegd: koningin Juliana en prins Bernhard lieten zich de kaas niet van het brood eten. Nadat eerder al bleek dat zij sinds de jaren zeventig weliswaar belasting betalen over hun vermogen, maar daarvoor na langdurige onderhandelingen direct werden gecompenseerd, bracht NRC Handelsblad vandaag een nieuwe deal naar buiten die er op het oog nogal aantrekkelijk uitziet voor de Oranjes: het rijk nam in de afgelopen decennia stapsgewijs de inventaris over van de paleizen Noordeinde, Huis ten Bosch, Soestdijk en het Loo. Inclusief het onderhoud. Maar tegelijk bleef het rijk wel gewoon enkele tonnen per jaar aan de familie betalen voor datzelfde onderhoud.  

Diverse Kamerfracties eisen opheldering van de minister-president, die zich opnieuw voor een regeling van een verre voorganger mag verantwoorden. In zijn eerste reactie houdt hij het er voorlopig op dat het allemaal ‘verschrikkelijk ingewikkeld’ is, maar dat hij er vooralsnog niets onoorbaars aan heeft kunnen ontdekken: de Oranjes betalen volgens hem het onderhoud aan de ‘meubeltjes’ wel degelijk nog zelf. Alleen de grote klussen komen voor rekening van het rijk. 

CITAAT VAN DE DAG
‘Het had inderdaad strakker gekund’

Aldus Frits Wester, sinds jaar en dag dé politieke duider van RTL Nieuws, nadat zijn live-optreden zondag in het item over het Wilders-proces nogal wat bezorgde vragen opriep onder de kijkers.

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Vragen of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden