Amateurpaleontoloog vindt 'missing link' in Winterswijk

Eerst dacht hij dat het fossieltje dat hij had gevonden zomaar een prehistorisch visje was. 'Maar toen ik hem na een halfjaar toch maar eens ging prepareren, zag ik opeens allemaal tandjes tevoorschijn komen', vertelt de 50-jarige Overijsselse bouwvakker en fossielenhobbyist Remco Bleeker.

Reconstructie van hoe de dinosaurus eruit heeft gezien Beeld TwentseWelle

Naar nu blijkt, heeft Bleeker in de zomer van 2010 een opmerkelijke, nieuwe soort zwemmende sauriër gevonden - eentje waarnaar wetenschappers al een hele tijd zochten.

Het gebeurt vaker dat uit het kalksteen van de Winterswijkse groeve van de firma Sibelco nieuwe soorten opduiken. Maar deze is wel heel bijzonder, vertelt conservator Dennis Nieweg van museum TwentseWelle in Enschede. 'Dit is een representant van een heel nieuw taxon, een zijtakje van het leven. Echt een schakel die nog ontbrak.'

Het diertje, waarschijnlijk slechts 20 centimeter lang, werd gisteren officieel door Duitse experts beschreven in Nature Communications en gedoopt naar de vinder: 'Palatodonta bleekeri', ofwel 'verhemeltetand van Bleeker'.

Het schedeltje dat Bleeker vond, moet van een voorvader zijn van een groep uitgestorven zeedieren genaamd 'placodonten'. 'Dat waren een soort varkentjes van de zee', zegt paleontoloog Anne Schulp van Natuurhistorisch Museum Maastricht. 'Een bizar beest met beetpaktandjes voor, waarmee hij lekkernijen van de zeebodem graasde, en een kraakgebit om schelpen mee te kraken.' Bleekers fossieltje heeft al wel de platte tandjes, maar geen ontwikkeld placodontengebit.

Afgesleten tandjes
Het diertje leefde nog voor de dinosauriërs de aarde gingen bevolken, namelijk zo'n 245 miljoen jaar geleden, in een tijd waarin de wereld herstelde van een periode van ontzaglijke vulkaanuitbarstingen in het huidige Siberië. 'Het was hier heet, tamelijk doods en niet leuk', zegt Schulp. 'Dit dier was een van de dappere pogingen van het leven om er toch nog wat van te maken.'

In Nature Communications betogen de Duitse experts dat het gevonden exemplaar nog maar een jong was. Inmiddels komen meer restanten van het dier aan het licht, zegt Nieweg. 'Zoals een stukje bovenkaak in de collectie van een andere verzamelaar. Die heeft afgesleten tandjes, wat erop duidt dat die tandjes ook echt werden gebruikt.'

TwentseWelle opent half april een tentoonstelling waar ook Bleekers fossiel te zien zal zijn. Herstel: een mini-tentoonstelling. 'Dat is het punt', zegt Nieweg. 'Dit fossiel is zó klein. Dus hebben we allerlei kleine dieren bij elkaar gezocht: het kleinste aapje, het kleinste slangetje, het kleinste zoogdier.'

Voor Bleeker, die al sinds zijn veertiende in de groeve komt, is de naam een opsteker. Als vinder van het holotype, het 'ijkfossiel' van een nieuwe soort, heeft hij zijn vondst moeten afstaan aan het museum. 'De wetenschap heeft er meer aan dan ik. En ach, hij houdt toch maar mooi mijn naam.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.