Amalia, geknipt voor een ceremonieel koningschap

Moet de monarchie worden afgeschaft, aangepast of gewoon in stand worden gehouden? Lezers geven hun mening. Over oranjeklanterij en Willem-Alexander als clown in een delegatie....

De Nederlandse jeugd gelooft niet meer in het koningshuis, maar driekwart van de jongeren tussen de twaalf en 24 jaar verwacht wel dat Amalia koningin wordt. De Volkskrant pleit in een commentaar voor afschaffing van de monarchie in haar huidige vorm; de vorst of vorstin zou een puur ceremoni functie moeten krijgen.

De deelnemers aan de debatten op Forum Online, het discussieplatformvan de Volkskrant op internet, kunnen zich over het algemeen wel in zo'n alternatief koningshuis vinden.

Leen Neleman schrijft dat hij er begrip voor kan opbrengen dat een koningshuis historische waarde heeft en een representatieve functie kan uitoefenen. 'Wat ik echter totaal onbegrijpelijk vind, is dat daarnaast een koning in een democratisch land, ongekozen, ook nog hoofd van de regering is.' Hij vraagt zich af welk mechanisme er schuilgaat achter de voortzetting van de bestaande situatie.

Janus Twijfel heeft op die laatste vraag wel een antwoord: 'Dat mechanisme heet oranjeklanterij'. De protestants-christelijke politieke partijen steunen de monarchie uit overtuiging, maar veel andere politieke stromingen hebben electorale koudwatervrees om het koningshuis aan te pakken. 'Ze zijn bang dat een deel van hun kiezers ook oranjeklant zijn en dat die weglopen als ze zich uiten tegen de democratie.'

Dat mechanisme brengt volgens Twijfel politici als Pronk ertoe zich uit te roepen tot 'linkse monarchist', terwijl sommige VVD'ers zich lijken te schamen dat ze tot dezelfde partij horen als Thorbecke, die de rol van de koning aanzienlijk beperkte.

Bernhard Holtrop is er niet van overtuigd dat een gekozen president zoveel beter is. Een wisselende president komt de stabiliteit niet ten goede, en moet elke vier jaar het vak opnieuw leren. 'Enige ervaring zou Balkenende ook van pas zijn gekomen.' Twijfel reageert met een verwijzing naar Zwitserland, waar de president zelfs elk jaar opnieuw gekozen wordt. Volgens Wladimir van Kiel zeer terecht: 'Geen land dat al eeuwenlang zo stabiel is als Zwitserland en daarbij is het een toonbeeld van echte democratie: een administratie die op de winkel past en een referendum als er wat spannends moet worden beslist.'

Paul Blanken staat een meer ceremoni rol voor de vorst voor. Zo'n rol is ook commercieel gemakkelijker uit te buiten. 'We zijn bekend door toeristische stereotypes. Edammer en Goudse kaas, klederdracht, klompen, Rembrandt en de dijken.' Als je daarbij ook een folkloristisch koningshuis gooit, kunnen we van Nederland een levend Disney World maken.'

Het is maar al te gemakkelijk, betoogt Blanken, om het belang van het koningshuis te overschatten. In een groot Europa speelt Nederland nauwelijks een rol, en de vorst al helemaal niet. 'Het is een groot misverstand dat de wereld in het algemeen weet wie onze koning of koningin is.'

Volgens Blanken wordt het belang van de vorst in het buitenland daarom schromelijk overdreven. 'Wanneer Willem-Alexander met een zakendelegatie meegaat is hij niet veel meer dan een goedkoop lokkertje, zoals een clown in een restaurant voor kinderen.'

D.J. van der Duim kiest voor een conservatief 'zolang het niet kapot is, moet je het niet repareren.' Volgens hem is het erg moeilijk een evenwicht te bereiken tussen een krachteloze, onbekende representant of een politiek actieve maar omstreden figuur. 'Ik denk niet dat het huidige systeem ideaal is, maar ik denk evenmin dat het alternatief dat wel zou zijn.' Norbert Klein vindt dat een hervorming van de grondwet gericht moet worden op een versterking van de rol van de Tweede Kamer, het hoogste orgaan. Daarnaast dient de Koning behouden te blijven, maar dan zonder bestuurlijke verantwoordelijkheden.

Sander Janssen daarentegen ziet helemaal niets in een louter ceremoni functie. 'Dan verliest het koningshuis al zijn waarde. Wanneer we geen politieke rol meer willen, dan dient het koningshuis te verdwijnen.' Lia de Vos is het er mee eens: 'Is hetniet beter meteen aan een republiek te denken?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden