Amaibele danser en komisch genie Gérard Lemaître (80) overleden

Postuum

Hij was één van de charmantste en aimabelste dansers op het Nederlandse podium. Fransman van geboorte, chique én ondeugend, een mensenvriend die aan de arm van vriend Hans van Manen, met tassen vol mooie balletkleding in 1960 naar Den Haag kwam, om bij Het Nederlands Dans Theater uit te groeien tot een publiekslieveling. Gérard Lemaître kon spelen met verleiding en verleiden met beweging; hij maakte van iedere beweging een signaal, een performer met een groot komisch talent.

Lemaître in 2005. Beeld anp

Quasi onschuldig kon hij op toneel een rinkelende telefoon uit zijn broekzak halen om vervolgens, zijn danspartner negerend, een gesprek te beginnen met 'Oui, la reine est la'. Ook als de koningin niet in de zaal zat. Toeschouwers trapten er altijd in. Dinsdagnacht overleed Lemaître aan een hartstilstand, twee dagen na zijn tachtigste verjaardag. Zijn gezondheid was de laatste tijd broos.

Als dertienjarige stond Lemaître al als freelance danser op Parijse podia. In de monografie van Ineke Mahieu staan foto's met een zomerse Lemaître naast een even gebruinde Van Manen als twee jonge filmsterren aan de zwier aan de Côte d'Azur in Frankrijk. Hippe tas in de hand, gekleed in bijna identieke streepjesshort. In 1960 hadden de twee geliefden net goed geld verdiend met danssolo's in de balletfilm Black Tights, om in Nice tijdens een dansfestival op zoek te gaan naar schnabbelwerk.

Markanter

Daar werden ze per ongeluk te ruim uitbetaald, waarna het tweetal naar het station rende en naar Nederland vertrok. Van Manen introduceerde zijn vriend bij Carel Birnie, zakelijk leider van de net gestarte rebellenclub in Den Haag, met de legendarische woorden: 'Birnie, je moet weten, ik ben twee...'.

Lemaître was een danser die markanter werd naarmate zijn leeftijd vorderde. Of in de woorden van choreograaf Maurice Béjart: 'Gerard heeft iets van een oude Franse wijn. Hoe ouder, hoe interessanter.' Een van zijn ontroerendste dansrollen was in Van Manens The Old Man and Me (1996), gecreëerd voor hem en danseres Sabine Kupferberg, op de gelijknamige muziek van J.J. Cale.

'Ik dans dus ik ben', was Lemaîtres motto. Zijn beroep was zijn verslaving. Een keer moest hij afkicken, in 1982. 'Kylián had mij niets meer te bieden. Ik mocht kiezen tussen blijven en bijna niets doen of weggaan en een nieuwe roeping zoeken.' Voor de toen 45-jarige Lemaître een bittere pil. In zijn 22 jaar bij de topgroep van het Nederlands Dans Theater danste hij in 120 balletten. Aan een plek achter de schermen heeft hij nooit kunnen wennen: 'Ik kan dansen, ik kan strijken, verder kan ik niets.'

Lemaître in dansvoorstelling The Old Man and Me. Beeld Volkskrant Fotoredactie

Na een paar korte Franse avontuurtjes keerde Lemaître terug naar Nederland, waar hij onder leiding van Jirí Kylián in 1991 zijn grote droom gerealiseerd zag: NDT III, een gezelschap voor dansers van boven de veertig. Lemaître zou er tot zijn 65ste dansen.

Over zijn ouder wordende lichaam, tijdens zijn successen bij NDT III: 'Voor een man heb ik mooie voeten en benen. Die moeten op het podium staan. Toen ik stopte met roken, werd mijn taille dikker. Ik ben geopereerd aan mijn knie en mijn prostaat. Ik had een hernia en twee maal een liesbreuk. Links heb ik soms last van een klapvoet. De pijn in de knie springt van het ene been op het andere. Maar dansen doe je met je hersens. Speel muziek, en daar ga ik.'

Beeld Antoinette Mooy
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.