Alwéér zware beving in IJsland: hoe zit het nou met die vulkaan?

Een mooie, fotogenieke vulkaanuitbarsting zonder al teveel nare gevolgen voor de luchtvaart. Dat is steeds meer het scenario dat voor de IJslandse vulkaan Bárdarbunga aan de orde is.

Er zou geen sprake meer zijn van nieuwe aanvoer van magma onder de krater van de Bárdarbunga.Beeld epa

Afgelopen nacht werd IJsland opnieuw opgeschrikt door een heftige beving van kracht 5,7, na eerdere zware bevingen van 5,3 (afgelopen zaterdagnacht), en één van 5,1 (zondagochtend vroeg). Maar dergelijke bevingen kunnen ook duiden op het 'zetten' van de vulkaan, zegt onder anderen de Amsterdamse aardwetenschapper Bernd Andeweg, die meermalen onderzoek deed in IJsland.

'De beving van 5,3 in de kraterrand lijkt erop te wijzen dat er geen nieuwe aanvoer van magma onder de krater plaatsvindt. En dat de krater inzakt, omdat die als het ware wordt gedrained.'

Krater

In werkelijkheid vindt het meeste gerommel inmiddels plaats op zo'n 75 kilometer ten noordoosten van de vulkaankrater. Daar sijpelt magma naar alle waarschijnlijkheid door een lange, verticale spleet in de grond, iets wat kenners een 'gang' noemen. Aan het uiteinde van die gang rommelde het de afgelopen dagen veruit het meest, met honderden kleine aardbevinkjes per etmaal.

'Mocht het daar tot een uitbarsting komen, dan is het eigenlijk niet meer de Bárdarbunga die uitbarst', merkt Andeweg op. 'Welke gebeurtenis bij welke vulkaan hoort, is niet altijd duidelijk', legt ook zijn Utrechtse collega, vulkanoloog Manfred van Bergen, uit.

Beeld .

Gerommel
Onder experts gaat intussen alweer een nieuwe, ingewikkelde IJslandse plaatsaanduiding rond: Dyngjujökull, naar de gletsjer waaronder het gerommel zich afspeelt. 'De meeste seismische activiteit vindt momenteel plaats bij de rand van Dyngjujökull', aldus het IJslandse KNMI vanochtend. 'De gang beweegt zich nog steeds noordwaarts en de voorkant bevindt zich al 10 kilometer buiten de gletsjer. De meeste activiteit is op een diepte van 8 tot 12 kilometer.'

Mocht de magma zich daar een weg naar buiten banen - een mogelijkheid die steeds meer in beeld komt naar mate de gang langer wordt - dan is dat volgens Andeweg 'het mooiste scenario'. Een uitbarsting buiten het ijs is namelijk in de regel minder explosief en brengt minder fijne asdeeltjes voort die de luchtvaart kunnen hinderen. 'Je krijgt dan een stuk minder dramatische gevolgen en vooral veel mooiere beelden', aldus Andeweg.

IJs
Maar uiteindelijk, zegt Van Bergen, is er 'geen zinnig woord' te zeggen over het vervolg. 'Het kan dat de hoeveelheid magma onvoldoende is en onderweg blijft steken, het is mogelijk dat de vulkaan wel uitbarst maar onder het ijs blijft, er is de mogelijkheid dat de vulkaan uitbarst en door het ijs komt, en er is de mogelijkheid dat het buiten het ijs gebeurt.'

Ook een eruptie van de Bárdarbunga zelf is nog altijd niet helemaal uitgesloten, zegt Van Bergen. Beide experts zijn onder indruk. 'Met de moderne technieken zien we nu live gebeuren wat vroeger veel vaker gebeurd moet zijn op IJsland', zegt Andeweg, 'Nu leren we eigenlijk pas hoe dit soort uitbarstingen zich wel - of net niet - ontwikkelen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden