Nieuws Soedan

Alweer een machtswisseling in Soedan; wie heeft er nou de leiding, en wat zijn de intenties?

Het complex met het ministerie van Defensie en het hoofdkwartier van het leger in Khartoem is het toneel geworden van een Soedanees soort van Kremlin-watching. Donderdag werd Omar al-Bashir na 30 jaar afgezet, maar de militaire raad die de macht overnam heeft in de paar dagen sindsdien alweer een eigen machtswisseling doorlopen. Wie heeft er nou de leiding, en wat zijn de intenties?

Soedanese demonstranten vieren het vertrek van generaal Ahmed Awad Ibn Auf Beeld REUTERS

Binnen de hoogste kringen van Soedans geduchte veiligheidsapparaat lijkt zich een richtingenstrijd te hebben afgespeeld, met alle gevaren van dien. Demonstranten verkeren nog steeds met duizenden op straat. Hun wacht de moeilijke taak om een gesloten front te bewaren tegenover de nieuwste machthebbers, die een verzoenende toon aanslaan en zeggen open te staan voor een vorm van burgerbestuur, wat een eis is van veel demonstranten. De vraag is echter hoe een ‘transitie’ er precies moet uitzien, en of de machthebbers niet stiekem een spelletje spelen. Al met al blijft de situatie precair.

Het nieuwe gezicht van de militaire raad is generaal Abdel Fattah Abdelrahman Burhan. Hij verving op vrijdag generaal Ahmed Awad Ibn Auf, de man die de dag tevoren de afzetting van president Bashir wereldkundig had gemaakt. Ibn Auf is onacceptabel, lieten Soedanezen meteen luidkeels weten. Hij heeft banden gehad met de moorddadige Janjaweed-milities in de regio Darfur.

Abdel Fattah Abdelrahman Burhan Beeld AFP

Ibn Auf maakte vrijdag dus plaats, overigens zonder dat er formeel werd gezegd waarom. Op zaterdag vertrok ook generaal Salah Gosh uit de militaire raad. De gevreesde Gosh is baas van de al even gevreesde geheime dienst van Soedan, die verantwoordelijk is voor bruut optreden tegen demonstranten in de afgelopen maanden.

De nieuwe leider van de militaire raad, Burhan, geldt als minder controversieel. Vorige week voerde hij op straat in Khartoem gesprekken met demonstranten. En zaterdag gebruikte hij in een televisietoespraak begripvolle woorden. De avondklok die door zijn voorganger was afgekondigd, werd ingetrokken. Mensenrechten worden gerespecteerd, politieke gevangenen worden vrijgelaten en de politieke oppositie mag helpen om het ‘normale leven’ te herstellen, aldus Burhan.

Burhan was in het verleden wel betrokken bij een deal waarin strijders uit Soedan gingen vechten in de oorlog in Jemen. De strijders bleken kindsoldaten en elementen uit de oude Janjaweed-militie. Het Soedanese bewind kreeg geld van de Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië in ruil voor deelname aan de strijd tegen de door Iran gesteunde Houthi-rebellen. Voormalig president Bashir van Soedan zocht zo naar geld om zijn patronagesysteem mee te smeren na het wegvallen van de opbrengsten uit de olievelden van Zuid-Soedan, dat in 2011 onafhankelijk was geworden.

Zaterdagavond werd bekend dat Burhans secondant in de militaire raad generaal Mohamed Hamdan Dagalo ‘Hemeti’ wordt, de leider van Soedans beruchte Rapid Support Forces, een paramilitaire groep die voortkomt uit - daar zijn ze weer - de Janjaweed. Zijn de Rapid Support Forces momenteel de bovenliggende partij in Soedan, met Burhan als hun ‘vriendelijke’ gezicht naar de buitenwereld?

In het weekeinde hebben oppositiegroepen, inclusief vertegenwoordigers van betogers, een verkennende ontmoeting gehad met de militaire raad. Vraag lijkt of het amalgaam van groepen erin slaagt om met één mond te spreken. Een drijvende kracht achter de straatprotesten, de organisatie Sudanese Professionals Association (SPA), eist de ontbinding van de vele paramilitaire groeperingen en de berechting van leden die misdaden hebben begaan – een lastig voorstel, gezien de dubieuze rol die sommige van de nieuwste machthebbers in Soedan ook hebben gespeeld in het verleden. 

Sommige oppositiegroepen zijn misschien bereid eerder water bij de wijn te doen, nu zich de kans lijkt aan te dienen om iets van rechtstreekse invloed uit te oefenen op het bestuur. De SPA wil in elk geval de druk op de ketel houden door voort te gaan met straatprotesten. 

De volksopstanden in Algerije en Soedan zijn meer dan eenvoudig broodoproer, stelt Rob Vreeken vast. De demonstranten eisen hun trots en waardigheid terug van hun repressieve regimes. Lees over het Arabisch ontwaken: een proces van jaren met een ongewisse uitkomst, maar meer zelfbewustzijn. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.