Altokak

Harm Edens presenteert sinds afgelopen dinsdag het NTR-gezondheidsprogramma 10x beter. 'Ik ben belerend. Als iemand tonijn eet, zeg ik: dat moet je niet doen, hier is de viswijzer.'

Misantroop of mensenmens?

'Ik ben een ontzettend mensenmens, mijn hele leven al. Ik houd ervan te leuteren met mensen. In de jaren tachtig zat ik in de wachtkamer van de dierenarts tegenover een leernicht met aids die een lief, klein poesje op zijn schoot had. We raakten aan de praat en het werd zo'n fijn gesprek. Dat zijn goede ontmoetingen.

'Het nadeel van bekend zijn, is dat het gelijkwaardige contact wegvalt. Nu praten mensen ineens met Harm, en gaan hun best doen. Dat gebeurt vooral bij humoristische programma's. Op straat klampen voorbijgangers me aan om te zeggen dat ze nog een goede mop weten voor Dit was het nieuws. In mijn studententijd woonde ik bij Jos Brink in de buurt. Als ik achter hem stond bij de bakker voltrok zich steeds hetzelfde tafereel: de bakkersvrouw maakte een tenenkrommend grapje en Jos Brink lachte uit beleefdheid. Als hij weg was, zei ze tegen mij: 'Zo gaat dat altijd met meneer Brink. Ik zeg iets leuks, en hij schrijft het op in zijn boekjes'.

'Ik ben geen misantroop, maar het stemt me droevig dat veel mensen denken dat het vanzelf goed komt met de wereld. Vooral de oudere generaties doen dat. Die denken alleen aan hun perfecte, kleine wereld. Bij jongeren zie ik een omslag. Zij hebben het idee dat kwaliteit van leven in meer zit dan geld en spullen. De wereld is van hen door internationalisering en internet. De problemen in andere landen staan dichterbij.'

Belerend of beledigend?

'Ik wou dat ik beledigend kon kiezen, maar ik ben belerend. Er zit een ongelofelijke dominee in mij. Als iemand tonijn eet, zeg ik: dat moet je niet doen, hier is de viswijzer. Ik doe het uit enthousiasme of bezorgdheid, ook al lijk ik daardoor soms een oud wijf. Beledigen lijkt me makkelijker. Altijd de nuance opzoeken is vermoeiend, maar ik ben nou eenmaal geen hork.'

Raoul Heertje of Thomas Acda?

'Zo, jij durft. Wat een onzindilemma. Ze zijn juist goed in de uitruil. Als de een chagrijnig is, is de ander jofel; als de een intellectueel doet, schiet de ander vanuit de onderbuik. Raoul is van de scherpzinnige wereldanalyses, Thomas kan er minstens zo scherpzinnig onderdoor fietsen.

'We ontmoeten elkaar nauwelijks privé. Zij zien elkaar wel veel, als comedians bij de Comedy Train. In het begin vond ik dat wel moeilijk. Dan was het: iedereen... en Harm. Nu is dat een zegen: ik sta er veel onbevangener in. Als Raoul tijdens een uitzending vertelt dat zijn dochter in een wak is gekletterd, dan weet ik dat nog niet. Daardoor is de sfeer niet zo ons kent ons.'

Populair of gepest?

'Je zegt toch niet van jezelf dat je populair bent? Ik mocht altijd de teamleden kiezen bij gym. Zegt dat genoeg? Dat was ook een nachtmerrie, als homo in de kast. Want ik was dan wel goed in sport en stoer, maar ik had ook compassie met de medemens. Dan koos ik eerst een sukkel die nooit gekozen werd, waardoor we verloren. Toen leerde ik: je moet eerst altijd een paar goede sporters kiezen, en als vierde iemand die anders als laatste zou overblijven. Het is toch ieders nachtmerrie dat je als laatste blijft staan? Daar kun je levens mee breken.'

God of godverdomme?

'Ik zeg bijna nooit godverdomme. Ik ben redelijk christelijk opgevoed, daar komt mijn respect voor het geloof vandaan. Zelf ben ik niet religieus; ik zie vooral de negatieve kanten ervan. Toch ben ik milder geworden. Ik heb meer vragen over het leven, terwijl de antwoorden schaarser worden. Op mijn 35ste had ik misschien voor godverdomme gekozen. Vroeger begon Cor Galis op VPRO-radio al met 'godverdomme, het is maandag'. Dan zette mijn moeder ostentatief de radio uit. Dat kon echt niet. En ik ben het, na al die jaren, stiekem een beetje met haar eens.

'Als kind had ik grote problemen met het geloof. Het stond me tegen dat het alleen ging om het veiligstellen van je eigen ziel en zaligheid. Dat het voldoende was om geld te geven, en je verder dom kon doorleven.

'Afgelopen jaar overkwam me de doop van onze dochter. De moeders wilden haar graag dopen, en mijn vriend stond er ook voor open. Het was drie tegen een. Gelukkig deed Huub Oosterhuis de ceremonie. Van die religieuze poespas maakt hij een aards festijn. Hij gaf onze dochter de wens mee: vrede voor jou. Dat heeft niets met God of Jezus te maken - althans voor mij niet. Het gaat over liefde en verbinding. Daarom was het een emotioneel moment.'

Humor: dichtbij feit of fictie?

'Dichtbij feiten. Ik heb niets met slapstick; een clown die uitglijdt over een banaan is niet grappig. Alledaagse situaties zijn het leukst. Laatst zag ik het programma Uit de kast van Arie Boomsma. Een paard van een nicht van 17 - je begrijpt niet dat ouders dat niet doorhebben, vertelt dat hij homo is. De moeder vertrekt geen spier. Ze blijft het eten op haar bord maar doorzagen met haar mes, minutenlang. Eindelijk staat de vader op en omhelst zijn zoon. Fijn, dat is toch het enige wat je wil? Maar de moeder blijft stug doorzagen en zegt op een gegeven moment: 'Ik had kleinkinderen toch wel leuk gevonden.' Dan zit ik met tranen in mijn ogen. Dat is komedie.'

Dansen in discotheek de iT of met de kat op de bank?

'In Groningen was ik lid van het studentencorps. Ik was het enige linkse lid. In de kopieerruimte stencilde ik opruiende linkse artikelen en poëziemagazines. Als 's nachts mijn alternatieve vrienden van de studie Nederlands langskwamen op het corps, werden ze eruit gegooid. En als ik met mijn kakkerige uiterlijk met hen meeging naar alternatieve cafés, werd ik weggestuurd. Dat was dus in balans; iedereen even intolerant.

'Toen ik naar Amsterdam verhuisde gingen we zeker wel naar de iT en andere plekken waar het Sodom en Gomorra was. Aan de drugs heb ik nooit gezeten, ik kan wel stevig drinken. Maar het is ook erg leuk om met katten op de bank zitten, hoor.'

Haarlem of Zutphen?

'Zutphen. Haarlem zit klem tussen de kust en Amsterdam. Als ik daar op zoek ging naar natuur, kwam ik uit bij strandtenten waar je constant naar BN'ers zit te zwaaien. Vreselijk. Dan kun je net zo goed in Amsterdam Zuid gaan wonen. Zutphen is qua afstand het maximaal haalbare, anders word je gek van het heen en weer rijden. Nu loop ik de deur uit en dan is daar niemand. Mijn vriend en ik voelen ons senang in het landschap van die streek. Het was zo'n typische 40-plus constatering: o, ik vind het hier eigenlijk leuker.'

Humor of autocue?

'Humor. Autocue en humor hebben weinig met elkaar te maken, behalve in het geval van Dit was het nieuws. Mensen denken dat ik grappig ben, omdat ik de beste grappen van een goed team voorlees. Ik vind het een troost dat ik zelf 23 jaar goede komedies heb geschreven. Daardoor weet ik dat ik ook goede grappen kan schrijven.'

Vader of Zonnekoning?

'Ik ben geen huisvader, omdat onze dochter bij haar moeders woont. En ja, ik heb wel Zonnekoningachtige trekjes. Dat ik denk dat het zo leuk is om bij mij in mijn buurt te zijn, en dat alles goed komt als ik er maar ben. Helemaal niet waar, natuurlijk. Ik ben ook niet attent; kan de verjaardagen van mijn ouders nauwelijks onthouden. Dat doet mijn wederhelft. Of ik veranderd ben als vader? Ja, nu onthoud ik er een extra verjaardagsdatum bij, van mijn dochter.'

CV:

1982Nederlandse Taal- en Letterkunde (Rijks Universiteit Groningen, kandidaats)

1987Theaterwetenschap (Universiteit van Amsterdam, doctoraal)

1986- 2007Scenarioschrijver voor o.a. Sam Sam en Het zonnetje in huis

1996- hedenPresenteert Dit was het nieuws (eerst TROS, va. 2011 RTL4)

2009Presenteert On air, dagelijkse talkshow van NCRV

2012Presenteert 10 x beter, NTR

Harm Edens woont met zijn vriend Harm in Zutphen en heeft een dochter van 1 jaar.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden