Alternatieve beurs van Amsterdam

Amsterdam heeft niet één maar twee beurzen. The Order Machine, kortweg TOM, is een luis in de pels van Euronext. Volledig in Nederlandse handen en naar eigen zeggen goedkoper.

PETER DE WAARD

De stilte is om te snijden. Ineens gaat het alarm af. Iedereen komt toegesneld. Een klant heeft een ongebruikelijk grote order geplaatst. Is dat wel goed? Is er niet een nulletje te veel ingetikt?

Nee. Het is om de journalist te laten zien dat er veiligheidsfilters zitten in het computersysteem dat de orders op de tweede beurs van Amsterdam uitvoert. Sinds 2009 is er naast de bekende NYSE Euronext aan het Damrak, kortweg de Amsterdamse beurs, nog een andere beurs in Nederland waar in dezelfde aandelen en opties kan worden gehandeld: The Order Machine, kortweg TOM.

Het alternatieve handelsplatform is gevestigd op de bovenste etage van het kantoor van Binck Bank op de Amsterdamse Zuidas. Behalve Binck Bank behoren ABN Amro, het handelshuis Optiver en sinds kort ook marketmaker IMC tot de aandeelhouders. Willem Meijer (43) is de directeur van TOM. 'Vroeger moesten beurshandelaren vooral sociale vaardigheden hebben. Het waren kooplieden in effecten die op een vloer moesten handelen. Nu moet je vooral kunnen rekenen', zo verklaart hij de stilte waarin wordt gewerkt. Aandelenorders worden niet meer zoals bloemkolen op de Albert Cuyp luidkeels aan de man gebracht, maar worden in alle stilte via de computerschermen onder de aandacht gebracht van het koperspubliek.

Een grote handelsvloer is de ruimte van TOM niet. Een stuk of zes werknemers van TOM zitten aan twee lange tafels met computerschermen. De echte beurs zit niet eens hier, die zit in een computer die staat opgesteld in Stockholm. Maar dat geldt eigenlijk ook voor de Euronextbeurs, waar de computer ten oosten van Londen is opgesteld.

TOM is niet zo maar een luis in de pels van NYSE Euronext, de grote beurs van Amsterdam. Het is een logisch uitvloeisel van Europese regelgeving uit 2007 die een einde wilde maken aan de monopoliepositie van de nationale beurzen. Naast de reguliere markt moesten er alternatieve handelsplatformen komen, waardoor concurrentie zou ontstaan en beleggers beter zouden worden bediend. Vooral de marges tussen het aan- en verkopen van effecten, de zogenoemde spreads, zouden daardoor kleiner moeten worden.

TOM is niet de enige concurrent van Euronext in Amsterdam. Ook Chi-X, een door het Japanse bedrijf Nomura opgericht handelsplatform dat inmiddels door de Amerikaanse beurs BATS is overgenomen, is actief in Nederlandse aandelen. Maar TOM is gevestigd in Nederland en ook in handen van Nederlandse bedrijven. En terwijl Chi-X alleen actief is in Nederlandse aandelen kan TOM ook optie-orders verwerken. De nieuwe hansdelsplatforms - een andere bekende is het Britse Turqoise - zijn lean and mean. Ze hebben een kleinere overhead en kopen computerruimte in.

Meijer werkt al heel lang in de Amsterdamse effectenhandel. Hij begon zijn carrière in 1989 bij Albert de Bary Deutsche Bank aan de Herengracht en werkte verder voor ondermeer JP Morgan, het inmiddels failliete hoekmansbedrijf Van der Moolen en SNS Securities. In 2009 kwam hij in dienst bij TOM. Sinds die tijd zijn de ambities gegroeid. Meijer denkt dat TOM 30 tot 40 procent van de optietransacties van Euronext kan weghalen. Deels omdat het goede contacten heeft met zijn grootaandeelhouder Binck die in Nederland een marktaandeel heeft van 50 procent van de retailmarkt - orders van particuliere beleggers. Deels omdat TOM volgens hem goedkoper is dan Euronext. En volgens de Europese regels zijn tussenpersonen als banken en commissionairs verplicht de orders van klanten tegen de beste prijs - best execution - uit te voeren. TOM heeft zelf een zoekmachine ontwikkeld - TOM Smart Execution - die dat nagaat zoals Cheapest Flight dat op het internet doet met vliegtarieven.

'Als iemand aandelen wil verkopen en de ene beurs noteert 1 euro bieden 1,10 laten en de andere 1 euro bieden en 1,09 laten dan moet die op de tweede beurs worden uitgevoerd. Klanten kunnen zelfs om een bewijs - een 'best execution rapport' - vragen , waarin alle bied- en laatprijzen op hetzelfde moment te zien zijn', zegt Meijer. Het is mogelijk dat een order van duizend aandelen deels op de ene en deels op een andere beurs wordt geplaatst als dat het goedkoopste is.

De retailmarkt voor aandelen is 10 tot 20 procent van de totale markt - het overgrote deel komt van professionele beleggers als pensioenfondsen - maar bij opties is dat 40 tot 50 procent.

Volgens Meijer is het zeker niet simpel om een handelsplatform op te zetten. 'Ten eerste moet je een infrastructuur hebben. Dat is voor ons een computer van de Amerikaanse beurs Nasdaq-OMX die in Stockholm staat opgesteld. Ten tweede moet aan de juridische eisen worden voldaan zoals de benodigde vergunningen. En daarnaast moet je verzekerd zijn van beleggers die orders bij je willen uitvoeren en professionele partijen die prijzen willen afgeven. Net zoals de marktkoopman op de Albert Cuyp moet je niet alleen een kraam hebben, maar ook een leverancier die spullen levert en klanten die deze spullen weer willen kopen.'

TOM zegt zo efficiënt te opereren dat op kleine aandelenorders een prijsvoordeel van 4 tot 5 euro kan worden behaald op aandelentransacties en op basis van cijfers van maart 60 euro op elk optiecontract.

De concurrentie tussen beurzen wordt niet door alle partijen als ideaal gezien. Critici spreken van een fragmentatie van liquiditeit. Meijer bestrijdt dat: 'Er zijn verschillende beurzen die met elkaar concurreren, maar die concurrentie is transparant. Dus eigenlijk ontstaat toch een virtuele pool van liquiditeit waar alle orders bij elkaar komen.'

Vorig jaar verlaagde Euronext vanwege de concurrentie ook de eigen tarieven voor opties van 75 eurocent naar 40 eurocent. Sinds er concurrentie is gekomen voor NYSE Euronext, zijn de kosten van het uitvoeren van een aandelentransactie volgens Meijer met liefst 95 procent gedaald en zijn ook de spreads veel kleiner geworden. Probleem is wel, zoals de Vereniging van Effectenbezitters onlangs vaststelde, dat niet alle banken en commissionairs dit doorgeven aan klanten.

Een ander punt van kritiek is dat de alternatieve handelsplatforms alleen orders in de grote liquide fondsen verwerken. Ze maken hun handen niet vuil aan de orders in de kleinere fondsen op de lokale markt. Die moet Euronext maar verzorgen. De gevestigde beurzen proberen de alternatieve handelsplatformen te weren door het administratieve afwikkelingstraject van orders (de levering en betaling of settlement en clearing) voor zichzelf te houden. TOM heeft inmiddels een eigen clearinghouse opgericht, maar het is waarschijnlijk dat na de beurzen in de VS ook de beurzen in Europa in de toekomst hun clearingorganisaties voor alle partijen moeten openstellen.

Bedrijf: TOM (The order machine)

Waar: Amsterdam

Sinds: 2009

Aantal werknemers: 20

Jaaromzet: Tussen 2- en 2,5 miljard euro in aandelen per jaar

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden