INTERVIEW

'Alsof ik drugsgeld heb witgewassen'

'Mij is groot onrecht aangedaan', zei Jos van Rey in een interview toen zijn rechtszaak begon. Lees hier terug hoe de verdachte oud-wethouder zelf tegen zijn zaak aankijkt. 'Ik ben maar een eenvoudige jongeman uit Limburg.'

Jos van Rey in de kelder van zijn huis in Herten, waar hij zijn fameuze archief bewaart. Beeld Marcel van den Bergh

'Kijk', zegt Jos van Rey (71) en hij loopt naar de hoek van zijn werkkamer waar het stoffen behang los hangt van de muur. 'Dat hebben ze bij de inval in mijn huis losgetrokken op zoek naar de kluis. Maar ik heb geen kluis. Ze hebben helemaal niks gevonden, toen niet en later niet. De rijksrecherche heeft zich te barsten gezocht, nul. Er is gewoon niks. Toen zijn ze zo gefrustreerd geraakt dat ze er zaken bij gesleept hebben die nergens op slaan.'

Vorige maand vond gedurende meerdere dagen de inhoudelijke behandeling van de rechtszaak tegen de oud-wethouder van Roermond plaats, die verdacht wordt van corruptie, witwassen, verkiezingsfraude en lekken uit de vertrouwenscommissie. Dinsdag wordt de zaak hervat met het requisitor, waarin de officier van justitie met de strafeis zal komen.

Het Openbaar Ministerie heeft zijn leven verwoest, vindt hij. 'Ik ben vermoord, maar ik leef nog', zei hij in oktober 2012 toen hij tien dagen na de inval in zijn huis afscheid nam in de Eerste Kamer. De verhoren door de rijksrecherche noemt hij 'mensonterend, vernederend en intimiderend'.

Hij toont het fameuze archief in de kelder, waar honderden dossiers in stellingkasten staan. Want hij is een dossiervreter èn -verzamelaar. Lichtbruine archiefdozen met namen erop geschreven: coalitie-onderhandelingen, begrotingsakkoorden, Eerste Kamer, projecten in Roermond, projectontwikkelaars. Het was een puinhoop na die inval, verzucht hij. 'Ze hebben zelfs geldhonden ingezet. Na enkele weken nam ik een trui uit de kast, daar zat opgedroogd kwijl aan.'

Het is allemaal begonnen met 'een rancuneuze ondernemer, een baggeraar' die volgens Van Rey informant is geweest van de Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE) en tevens Dagblad de Limburger heeft getipt. 'Hij verwijt het gemeentebestuur van Roermond dat zijn bedrijf failliet is gegaan. Dat is niet terecht, maar hij kondigde aan dat hij me wilde terugpakken. Van de negen CIE-meldingen kloppen er acht niet. Hij heeft aantoonbaar onjuiste meldingen gedaan over een aantal grote projecten in Roermond. Toch wordt hij betrouwbaar geacht, hetgeen ik onvoorstelbaar vind. Slechts één melding klopte, namelijk dat ik met Piet naar vastgoedbeurzen ging, maar dat was niets nieuws en alom bekend. Het had ook al in de krant gestaan.'

Ook voelt hij zich slachtoffer van een politieke afrekening door het CDA, dat door hem zo vaak 'Corrupt Democratisch Appèl' is genoemd. Maar harde bewijzen en namen heeft hij niet. Hij zegt slechts dat sommige CDA'ers, zoals de oud-gedeputeerden Herman Vrehen en Ger Driessen en voormalig commissaris der koningin Léon Frissen 'zijn bloed wel kunnen drinken'. Ook oud-minister van Binnenlandse Zaken Liesbeth Spies kan hem niet luchten of zien, stelt de oud-wethouder. 'Die is zelf burgemeester van Alphen aan den Rijn geworden na klankborden' schampert hij. 'Dit zijn slechts enkele namen, ik heb op veel CDA-tenen gestaan.'

Van Rey: 'Het is een systeem dat in werking komt. Iemand doet valse meldingen en een politieke partij is tegen je. Dat wordt een explosief mengsel dat er uiteindelijk toe leidt dat het college van procureurs-generaal, ook politiek gekleurd, besluit om me aan te pakken. Vergelijk het met de kwestie van Kinderombudsman Marc Dullaert. Daar trad ook een systeem in werking - die man moest weg, maar niemand kan er de vinger achter krijgen waarom precies. Zo is het bij mij ook gegaan. Of ben ik nu onzin aan het vertellen, Gitte?'

Zijn advocaat Gitte Stevens glimlacht: 'Juristen houden niet van complottheorieën. Als je het over een complot hebt, moet je man en paard noemen. Dat kan je bij het CDA niet, Jos.'

Voor de rechtszaak zei u dat u geen vertrouwen meer hebt in de rechtsstaat. Hoe vond u de rechtszaak in Rotterdam tot dusver gaan?

'Mijn standpunt over de rechtsstaat staat nog steeds. Maar ik ben blij dat ik eindelijk mijn verhaal heb kunnen doen, want ik vind dat mij groot onrecht is aangedaan. Het OM en de rijksrecherche hebben de ballen verstand van openbaar bestuur. Die denken zelfs dat de gemeentesecretaris in de gemeenteraad zit. Er zijn mij heel veel vragen gesteld door de rechtbank. Dat ging in een open, niet vijandige sfeer. In het lokaal openbaar bestuur is niet alles logisch. Je moet de context begrijpen. Maar ik ga me hier niet het oordeel aanmeten dat ook de rechters geen verstand hebben van lokaal bestuur.

'Het heeft allemaal veel te lang geduurd. Achteraf heb ik er spijt van dat ik in 2012 ben afgetreden als wethouder van Roermond en senator in de Eerste Kamer. Ik had beter kunnen blijven zitten, dan was het heel anders gelopen. Dan was er druk op de ketel geweest. Dan waren er meer politieke discussies geweest en was deze zaak in sneltreinvaart afgehandeld.

'Zelfs Pechtold vroeg bij de laatste begrotingsbehandeling van het ministerie van Veiligheid en Justitie: hoe zit het met Van Rey, waarom duurt het zo lang? Kijk naar het buitenland: mevrouw Lagarde (IMF-directeur, red.) is ook niet afgetreden toen er een corruptieonderzoek liep. Met haar wil ik me niet vergelijken hoor, ik ben maar een eenvoudige jongeman uit Limburg.'

'Wat de rechter ook beslist, ik ben al veroordeeld.' Beeld Marcel van den Bergh

Wat vond u van getuige Plasterk, die uw verweer tegenspreekt dat bij burgemeestersbenoemingen 'iedereen aan klankborden doet'?

'De minister heeft niet de waarheid verteld. Ik zeg niet dat hij gelogen heeft, maar hij heeft niet verteld wat de werkelijke gang van zaken is. Maar misschien kan hij dat ook niet weten. Ik ken genoeg bekende landelijke politici die hebben verklaard dat het gebeurt zoals ik heb gezegd. En waarom hebben ze besloten toch hun mond te houden? Omdat ze bang zijn dat iemand van de SP of PVV dan aangifte tegen hen zal doen.

'Die burgemeestersbenoeming is het enige feit in de tenlastelegging dat ik niet ontken. Maar iedereen doet dat, de gemeentewet is achterhaald. Meneer Koopmans van het CDA, nu deputé, heeft niet anders gedaan toen hij in de Kamer zat. Die belde gewoon mensen van de vertrouwenscommissie op.'

De rest ontkent u in alle toonaarden. Heeft u dan niets fout gedaan?

'Die verkiezingsfraude is lariekoek. Iedere partij heeft mensen die kiezers behulpzaam zijn, waardoor mensen die bijvoorbeeld op vakantie zijn toch hun stem kunnen uitbrengen. Er is niets aan de hand met de verkiezingen.

'De corruptie is onzin. Over die vriendschap met Piet ben ik altijd heel open en transparant geweest. Het klinkt misschien arrogant, maar er is geen enkele wethouder die zo zorgvuldig is geweest als ik. Ik heb altijd alles gemeld aan het college, zelfs als het niet hoefde. Ik heb zelfs het onroerend goed van mijn kinderen gemeld - welke idioot doet dat?

'We hadden de afspraken daarover misschien wel beter moeten vastleggen. Ik had de uitstapjes niet alleen aan het college, maar ook aan de gemeenteraad moeten melden. Maar ik heb me nooit laten leiden door donaties aan verkiezingen, reisjes of naar het voetbal gaan. Ik ben altijd onafhankelijk geweest bij gemeentelijke beslissingen en heb niemand bevoordeeld. Ik heb ook geen vertrouwelijke informatie gelekt naar Piet, zoals het OM over die parkeergarage beweert. Ik ben brandschoon.

Had u niet kunnen bevroeden dat uw vriend de projectontwikkelaar een bijbedoeling had door u zo in de watten te leggen ¿ het juridisch criterium voor corruptie?

'Aan een vriendschap van 30 jaar zitten geen bijbedoelingen. Ik werd ook helemaal niet in de watten gelegd. Als wij weekendjes weggingen betaalden we om de beurt. Maar wat ik heb betaald, heeft de rijksrecherche gewoon niet meegeteld. Vindt u dat normaal?

'Die berekeningen - ik zou voor 72 duizend euro giften hebben aangenomen - kloppen helemaal niet. Het grootste bedrag zit in de overnachtingen tijdens vastgoedbeurzen in Cannes. Daar kun je zo al 25 duizend vanaf trekken, omdat ik in Cannes in een inpandige slaapkamer sliep die bij de hotelsuite hoorde die Piet daar elk jaar huurde. Het maakte voor de prijs dus niet uit of ik er wel of niet bij was.

'De les die iedereen hieruit kan trekken is: als je als openbaar bestuurder een vriendschap hebt en je doet iets gezamenlijk, dan moet je iedere keer apart afrekenen. Je kunt niet zeggen: ik betaal de ene reis en de ander betaalt de andere reis.'

Betaalde u dan net zoveel als uw vriend?

'Nou gaan we het ingewikkeld maken. We waren meestal met z'n zessen: Piet en zijn vrouw, twee kinderen, Jasmijn en ik. Soms waren we met z'n achten. Maar als Piet een gezelschap van 24 had, dan betaalde ik niet. Dan betaalde ik de dag erna als we met z'n zessen waren.'

Is de crux niet dat u gewoon geen wethouder van Stadsontwikkeling had moeten worden wanneer uw beste vriend een prominent projectontwikkelaar in de stad is? U had toch ook Cultuur of Sociale Zaken kunnen doen, door u wel omschreven als 'Sinterklaas-portefeuille'?

'Ik heb Sociale Zaken gedaan, in 1979. Niemand heeft in 1998 opmerkingen gemaakt dat ik stadsontwikkeling, economische zaken en ruimtelijke ordening zou doen. Je moet privé en zakelijk kunnen scheiden. Een openbaar bestuurder mag toch vrienden hebben?

'Tegenwoordig wordt wel veel meer gelet op de portefeuilleverdeling. Toentertijd was het heel normaal en door iedereen geaccepteerd. Daar is ook het economisch succes van Roermond aan te danken.'

Zegt u nu: ik had die portefeuille achteraf niet moeten nemen?

'Nee, want die combinatie van stadsontwikkeling en economische zaken heeft tot succes geleid. De afspraken met Piet waren bij iedereen bekend. De gemeenteraad had de meldingen aan het college ook kunnen opvragen. Maar de raad is lui, net als driekwart van de journalisten. Ik zeg alleen dat integriteit dynamisch en steeds in beweging is. Je mag niet met de bril van 2016 naar 1998 kijken. Ik let al mijn hele leven op integriteit. Daarom is het zo wrang dat dit uitgerekend mij overkomt.'

Heeft u de afgelopen jaren nog contact gehad met Ton Hooijmaijers, de voormalige VVD-gedeputeerde in Noord-Holland die is veroordeeld tot 2,5 jaar cel wegens omkoping en witwassen?

'Nee, ik heb hem nooit benaderd en voel me ook helemaal niet verwant met hem. De laatste keer dat ik hem heb gesproken was in 2009 en ging het over de Giro d'Italia in Noord-Holland. Voor het grote publiek mag het misschien hetzelfde lijken, maar zijn zaak is niet te vergelijken met de mijne. Bij hem ging het, voor zover ik uit de kranten weet, om feitelijke tenlasteleggingen. Bij mij is het een doe-het-zelfdagvaarding. Ze hebben dat immense apparaat in werking gesteld, maar na vijf jaar niets kunnen vinden. Toen hebben ze uit frustratie feiten op de tenlastelegging gezet die nergens op slaan.'

Voelt u zich onbegrepen, een paria in politiek Nederland?

'Nee. Degenen die me goed kennen, weten hoe het zit. Dat zijn gelukkig veel mensen in Roermond en Limburg, maar ook VVD'ers van mijn generatie in het land. Ik ben laatst nog bij een bijeenkomst met oude VVD'ers geweest in Den Haag, een soort vriendenclub. Vier oud-commissarissen der koningin waren er - ik heb Ed Nijpels nog afgezet bij het station. Op de begrafenis van de echtgenote van Loek Hermans kwam ik Teeven, Opstelten en Rutte tegen. Dan zeg je elkaar netjes gedag, en dan zeggen zij dat het allemaal heel vervelend is.

'Maar als je me niet kent en ziet wat er in de publiciteit komt, dan denk je: die Van Rey is de grootste schooier van Nederland. Het is allemaal beeldvorming, veroorzaakt door het OM en de meeste media. Het systeem in Nederland kan iemand kapot maken zonder dat er ook maar een greintje bewijs is.

'Weet u hoe ik mij kleinzoon Jimi noem? Die noem ik Van der Steur. Weet u waarom? Omdat als mijn kleinzoon hier komt en iets doet wat hij niet mag, hij ook telkens sorry zegt.'

Beeld Marcel van den Bergh

Als u niet corrupt bent, bent u dan misschien wel, met alle respect, een ritselaar die dingen regelt op het randje van wat kan en mag?

'Ritselen kun je niet met zoveel procedures in dit land. Ik ben wel iemand van aanpakken. Als u morgen als burger een probleem hebt met een bouwvergunning, en u belt mij op, dan ga ik naar de betreffende ambtenaar toe, ik laat me informeren, koppel dat terug en zeg dan wat er wel of niet kan. Dat heeft niets met ritselen of regelen te maken, dat is dienstbaar zijn aan de samenleving.

'Als je niet zo af en toe als wethouder ruzie maakt, dan bereik je niets in dit land. Dat is hartstikke zonde. Als de minister niet wil luisteren, zeg ik tegen de ambtenaar: zullen we eens bouwvergunningen afgeven in strijd met de wet? Dat mag natuurlijk niet, maar pas dan komt de minister in beweging en na een jaar is het opgelost. Andere wethouders durven niet zo'n brief te schrijven, maar dan is er na een jaar nog niks voor die burgers geregeld.
'Ik heb tijdens de rechtszaak gezegd: als het allemaal logisch was in dit land, dan hoefden we maar de helft van de ambtenaren te hebben. We maken het allemaal vreselijk ingewikkeld in dit land.'

Dat riekt naar cliëntelisme, zoals ze dat in België kennen.

'Dat is het niet. Cliëntelisme heeft iets van ritselen. In Roermond staan burgemeester en wethouders gewoon heel dicht bij de burgers. Als je in België een telefoon nodig hebt, moet je naar een parlementslid gaan, anders duurt het veertien dagen. Dat gebeurt bij ons niet. Maar als iemand mij als burger of ondernemer iets vraagt, dan zorg ik dat hij snel antwoord krijgt. Of dat nou positief is of negatief.

'Integriteit in Limburg is hetzelfde als integriteit in Amsterdam. Als er al sprake is van een cultuurverschil dan is het dat in de Randstad veel bestuurders zeggen: we nemen het wel mee. In Roermond doen we er echt iets aan.'

Geniet u ook niet stiekem een beetje van alle aandacht?

'Nee, helemaal niet. Ik ben 71 en ik had mijn leven heel anders voorgesteld. Daarom ben ik ook zo kwaad op het OM. Als ik aandacht wilde, had ik wel een persconferentie voor iedereen gegeven in plaats van dit interview. Ik heb me wel vastgebeten in deze rechtszaak. Ik ben een vechtersbaas en laat me niet zomaar naar de slachtbank leiden.'

Verwacht u een veroordeling of vrijspraak?

'Wat de rechter ook beslist, ik ben al veroordeeld. Maar ik kan iedereen recht in de ogen kijken. Ik heb met open vizier gestreden, nooit geen steekpenningen aangenomen en me nooit laten beïnvloeden. Ik heb niets strafbaars gedaan. Maar ik ga hier niet beweren dat ik dus maar moet worden vrijgesproken. Want dan krijg ik weer van meneer Janssen (rechtbankvoorzitter, red.) op mijn kop: nou, die Van Rey heeft in de krant weer eens een te grote broek aangetrokken.'

Beeld Marcel van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden