'Alsof gehandicapte fraudeert'

Het persoonsgebonden budget moet mensen met een handicap onafhankelijk maken. Maar door de bureaucratie is het alleen weggelegd voor de doorzetters....

Door Jet Bruinsma

'Het persoonsgebonden budget is een prachtige uitvinding. Ondanks alles.' De typering kan niet compacter. Budgethouders Conny Bellemakers en Yolan Koster-Dreese putten dan ook uit ruime ervaring. 'Door het PGB kon ik betaald werk doen', vertelt Bellemakers, gezondheidswetenschapper. Ze woont in Limburg, werkt voor het adviesbureau Kantel Konsult van Yolan Koster in Harmelen en is daarnaast publiciste. De regels en de bureaucratie maken het bezit van het PGB ot een twijfelachtig genoegen.

'Uit mijn budget betaal ik zes medewerkers iemand van de thuiszorg, die door de week elke morgen om 7 uur komt, en niet om 8 uur, zoals volgens het gewone dienstrooster', vertelt Bellemakers. 'Ze helpen me met dingen die ik zelf niet kan, verzorgen mij en mijn huishouden en bieden verpleegkundige zorg.' Budgethouder Bellemakers heeft volgens de regels van het Regionaal Indicatie Orgaan recht op 19 uur hulp per week. Uit haar budget betaalt ze er 24. Hulp die wordt betaald met een pgb is ongeveer 25 procent goedkoper dan hulp die 'in natura' wordt verstrekt .

Sinds de modernisering van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten AWBZ is Bellemakers in gevecht met de instanties. 'Sinds januari dit jaar krijg ik 800 euro minder per maand, eenderde minder dan ik had.' Ze is in beroep gegaan, de zaak loopt nog.

Ze geeft voorbeelden van de verscherpte indicatiestelling. Als gevolg van haar ziekte transpireert ze soms zo sterk, dat T-shirtjes en beddengoed vaker gewassen moeten worden . Daarvoor is uit het pgb betaalde assistentie nodig. Kon ze het shirt niet gewoon te drogen hangen? Dan is wassen minder vaak nodig. Kan de cli niet zelf stof afnemen vanuit haar rolstoel? Is het wel nodig dat ze naar de bibliotheek gaat, de bieb komt ook aan huis.

'Nee', zegt Bellemakers, 'ik hoef geen boeken te lenen. Voor de stukken die ik schrijf, moet ik literatuur en tijdschriften naslaan in de leeszaal. Daar heb ik hulp bij nodig. En stof afnemen kost mij heel veel energie, die ik voor mijn werk nodig heb.' Zolang het beroep over haar pgb loopt, heeft ze zich in de ruilhandel begeven: zij schrijft rapporten en artikelen voor anderen, die op hun beurt voor haar zorgen. 'Ik schnabbel bij, in ruil voor een 'zorgbon'.' Hoewel Bellemakers, sinds 1995 budgethouder, een grote ervaring heeft, lukt het haar niet altijd om de maandelijkse verantwoordingsformulieren (waarmee ze aan het zorgkantoor moet bewijzen dat het geld volgens de regels is besteed) correct in te vullen. 'De aanwijzingen voor het correct invullen zijn erg summier. Waarom kun je trouwens niet volstaan met een kopie van je bankafschriften?'

'Getitutionaliseerd wantrouwen, daarop is het systeem gebaseerd', zegt Yolan Koster. 'Je begrijpt zeker wel dat wij elk zes kleurentv's en drie wasmachines hebben gekocht van onze budgetten.' Bellemakers: 'De gedachte dat je een fraudeur zou kunnen zijn, steekt behoorlijk. Alsof je zr geld in je handje krijgt.' Koster wil met haar bureau bereiken dat de ervaringen van patien een centrale plaats krijgen in het overheidsbeleid.

Het ergert haar dat sinds de modernisering van de AWBZ, in april vorig jaar, een persoon wordt opgesplitst in zeven verschillende hulpvragen: huishoudelijke hulp, ondersteunende begeleiding, verpleging. Elk met een ander prijskaartje - de optelsom is het pgb. 'Het systeem werkt als een frietsnijder, je wordt verdeeld in verschillende onderdelen. Vervolgens moet je die bureaucratie weer omzetten naar de werkelijkheid. Een gewoon mens denkt niet in die functies. Trouwens, mijn medewerkers vinden het leuk om verschillende dingen te doen.'

Het pgb is te laag om mensen met een handicap echt onafhankelijk te maken. Koster: 'Het moet m zijn dan een administratieve ingreep, het moet je positie in de maatschappij versterken, je emanciperen. In Nederland werkt dat niet goed. Het lukt te weinig mensen om zich uit de ambtelijke kaders te bevrijden. Voor het pgb moet je echt kiezen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden