Alsjeblieft niet bang

Musicalartiest William Spaaij brak door met Ramses. Nu regent het sterren voor De kleine blonde dood, waarin hij Boudewijn Büch speelt, zingt en danst. 'Ik ben een Vis, ik ben een acteur, ik ben een artiest, ik ben een dromer.'

B


oudewijn of Ramses? 'Ramses. Omdat ik het een fascinerender figuur vind. Maar ook omdat die productie voor mij veel betekend heeft, als mens, als acteur. Ramses was een, nou ja, totale verandering klinkt zo heftig, maar het heeft veel met mij gedaan. Ik kom toch uit de musicalscene. Ik bedoel het niet negatief, maar dat is: Footloose, Mary Poppins, een beetje lachen, tappen, op je kop dansen. Als je dan opeens Ramses Shaffy speelt, is dat nogal een overgang. Ik denk dat veel mensen in het vak met een schuin oog naar me gekeken hebben. Ik heb nu eenmaal geen toneelschool Maastricht gedaan. Het was een spoedcursus acteren, ik heb er ontzettend mijn tanden in gezet. Nu, met het spelen van Boudewijn Buch en alle recensies die alleen maar lovend zijn, lijkt het wel of mijn talent volledig tot bloei is gekomen. Dat is dáár begonnen.

'Voor mij persoonlijk was het ook een bevrijding. Ik ben een controlfreak, maar door Ramses ben ik veel meer los gaan laten. Hij was compromisloos, heftig, trok zich niets van de mening van anderen aan. Leef je leven, dat idee. Je kunt wel alles willen plannen, maar zo werkt het niet. Het leven gaat over veel meer dan over faalangst en carrière maken. Het gaat over liefde, familie en kinderen krijgen. Ik heb gelukkig een heel leuke vrouw gevonden (musicalartiest en actrice Noortje Herlaar, red.), dat scheelt. Van haar heb ik geleerd te reizen. Ik ging vroeger met mijn ouders altijd naar hetzelfde vakantiepark. Te gekke jeugdvakanties, daar niet van, maar het is wel veilig. Met Noor is het nog niet zo dat we de tent pakken en wel zien waar we belanden, maar we gaan wel meer de hort op. Dat is echt Ramses' levenswijze: laat het leven maar zwerven. Die grootsheid heb ik nu ook veel meer als mens.'


Als kind: doelgericht of dromer? Je reisde als 10-jarig jongetje al van Zwolle naar Amsterdam voor danslessen. Klinkt als een kind dat goed wist wat het wilde.

'Nou, ik had een moeder die dat heel goed wist. Ik leef haar droom, zeg ik weleens. Mijn moeder is echt een en al doelgerichtheid. Mijn vader is zachtaardiger, warmer, zonder daar mijn moeder mee tekort te willen doen, want mijn moeder is mijn alles, maar zo is het wel verdeeld. Wat ik doe, had mijn moeder willen doen. Honderd procent. Zij heeft altijd gedanst, het is door haar dat ik op kleuterballet ging toen ik 4 was. Dat werd klassiek ballet, jazzballet, stijldansen. En daar had ik veel plezier in, ik kan er niks anders van maken. Toen ik 12 was, heeft mijn moeder in Zwolle een amateurmusicalvereniging opgezet die inmiddels is uitgegroeid tot een officiële musicalopleiding. Dat doet ze heel knap. Daar kwam ik erachter hoe vet het is om te dansen én te zingen én te spelen, alles tegelijk. Ik dacht: hé, dit is kicken. Zo werken mijn hersenen: ik moet ontzettend uitgedaagd worden. Als ik 's avonds in een voorstelling sta, wat voor veel mensen al veel vergt, heb ik overdag nog een andere baan. Ik ben een Vis als sterrenbeeld, ik ben een acteur, ik ben een artiest, ik ben een dromer. Ik heb het ooit eens helemaal uitgezocht hoe ik volgens mijn horoscoop in elkaar zit en daar kwam uit: luchtkasteel met fundament. Ja, dacht ik, dat ben ik. Mijn fantasie is giga, ik verzin elke dag duizend dingen, maar ik ben ook een bedrijf. Daar moet je doelgericht voor zijn.'


Jeroen Willems of Gene Kelly?

'Een moeilijke. Dan ga ik toch voor Jeroen Willems. Er was even sprake van dat hij de oude Ramses zou spelen, een grotere droom was niet denkbaar voor mij. Hij is een van de grootste grootheden die we in ons land hebben gehad. Zoals hij Brel vertolkte, dat kunnen er maar heel weinig. Daar word ik dan verliefd op, letterlijk. Ik ben kapot geweest van zijn dood, echt kapot, ik heb er een week lang om gehuild. Raar misschien als je iemand amper kent, ik kan het ook niet uitleggen, maar het is een ziel-iets, een soort trilling. Bij míj, hoor, ik wil hem niet claimen, maar er was iets aan hem wat mij heel erg beroert.


'En Gene Kelly, ja, dat is mijn jeugdidool, door hem doe ik dit vak. Mijn moeder was helemaal fan van Gene Kelly, Fred Astaire, Singin' in the rain, noem maar op, zij heeft dat virus op mij overgedragen. Samen in de woonkamer keken we naar de dvd's en ik vergat alles om me heen. Veel mensen houden meer van Fred Astaire, maar ik ben een Gene Kelly-lijpo. Dat komt: ik dans ook een beetje in zijn stijl. Fred Astaire is licht, hoog op de voeten, die zie je bijna niet bewegen en hij is al aan de andere kant. Gene Kelly is heel snel en kwiek en krachtig, met dat wat gekke lijf en die hoog opgetrokken broek. Ik slokte het óp als jongetje.'


Activist of ondernemer?

'Activist. Activisme staat voor mij voor mens-zijn. Ik kan me druk maken om heel veel dingen, we maken er echt een teringzooi van. Ik heb bijvoorbeeld gepleit voor een boycot van de Olympische Spelen in Rusland. Ik weet niet eens of ik voor een totale boycot ben, maar er komt dialoog, daar gaat het me om. Ik ben gek op sport. Sport is verbroedering, sport is liefde, en zo'n antihomowet staat daar zó haaks op. Ik kom uit een vakgebied met veel homo's -het is een wonder dat ik het zelf niet ben - maar als je ziet hoe er zelfs in Nederland nog mee gestruggeld wordt, dan vind ik dat je daarvoor moet opstaan.


'Ik ben niet een groot publiek figuur - al denk ik wel dat het steeds groter wordt - maar ik ben wel een publiek figuur en dan kun je je dus uitspreken. Veel mensen durven dat niet. Ik doe het wel. Ik ben wel een beetje spiritueel en door boeken als die van Eckhart Tolle en Een ongewoon gesprek met God ben ik me gaan realiseren dat angst het grote probleem is van de mens. Echt waar. Angst is hét probleem. Daar wil ik me niet door laten leiden. Onrecht doet iets met mij. Ik kan daar niet tegen. Ik heb ook een stichting, Musical Helpt, waarmee we geld inzamelen als er rampen gebeuren in de wereld.


'Ondernemen doe ik ook, hoor. Vind ik namelijk heel leuk. Met mijn broer heb ik een agentschap voor beginnende musicalartiesten en met een paar anderen ben ik de Filmband begonnen, een collectief van jonge filmmakers. We schoppen tegen de gevestigde orde - op een leuke manier, niet van: jullie zijn niet goed. Maar gisteren las ik nog een artikel van onze Alex van Warmerdam. Dat hij weer 3 miljoen euro nodig heeft voor een nieuwe film. Dat begrijp ik dan niet. Borgman heeft 3,2 miljoen gekost - dat is een huis, dat is een landgoed, dat zijn acht acteurs, daar heb je geen 3 miljoen voor nodig. Er is een nieuwe tijdgeest: er is minder geld, de subsidies zijn minder, het moet mogelijk zijn acht films per jaar te maken voor minder dan wat één Borgman kostte. We hebben al een film gemaakt: 30 milligram. Die gaat over twee ambtenaren die babyboomers vermoorden om de crisis tegen te gaan. Het is natuurlijk een enorme knipoog.'


In het ballet van TiTaTovenaar in het Eftelingtheater of met een masker van 5 kilo op als Shrek?

'Dat laatste. Aan TiTa Tovenaar heb ik goede herinneringen, ik ben er begonnen, maar Shrek was een veel grotere uitdaging. Wel zwaar ja, ik zou het niet graag nog eens doen, maar het was heel dankbaar om zo'n ontroerende figuur te spelen. Ik heb het honderdvijftig keer gedaan, dat was wel genoeg. Nu, met toneel, zeggen collega's weleens: we moeten zéventig keer. Dan denk ik: hou je mond, Mary Poppins heb ik vijfhonderdtachtig keer gedaan.'


Albert Verlinde of Joop van den Ende?

'Albert Verlinde. Hij ligt natuurlijk onder vuur momenteel. Mensen denken: jij zit bij RTL Boulevard, jij roddelt, dus nu moet je door het stof. Maar zo ken ik hem helemaal niet. Ik ken hem alleen maar als een leuke man, die mijn talent gezien heeft en me alle kansen heeft gegeven, en die als musicalproducent veel verstand heeft van het vak. Ik werk nu ook in zijn bedrijf als creative supervisor, zoals dat zo mooi heet. Wij zijn vrienden, dat durf ik wel te zeggen. Ik steun hem nu ook heel erg, gewoon als mens.


'Joop van den Ende vind ik een inspirerend figuur, die veel voor het vak heeft betekend, maar hij heeft ook veel... nou ja, kapotgemaakt is een groot woord, maar Albert Heijn-kortingacties om de zalen vol te krijgen doen het vak geen goed. Kijk, Joop is de baas, Joop heeft het geld. Albert heeft altijd met kleinere budgetten moeten werken. Als je ziet wat hij nu neerzet met Flashdance, Sonneveld, De kleine blonde dood -iedereen vindt het oprecht mooi, het is een fantastisch seizoen. Ik doe niks af aan producties van anderen, maar Hij gelooft in mij, door mensen gezien als intieme Joop van den Ende-musical, heeft miljoenen gekost. Wij hebben Ramses gemaakt voor een appel en een ei en iedereen was er lijp van.


'Bijna alle musicals waarin ik stond - Grease, Fame, Footloose, Piaf, Shrek - waren van Albert Verlinde, maar Mary Poppins was van Joop van den Ende. Albert had er geen problemen mee dat ik dat ging doen. Ook nu er voor mij voor volgend seizoen nog niets op de rol staat, praat ik met andere producenten, Albert snapt dat. Bij Joop van den Ende is dat anders. Ik zeg het gewoon: als je bij Joop hoort, vindt hij het niet leuk als je naar een ander gaat. Albert heeft een veel grotere gunfactor. Ook daarom ben ik gekker op Albert dan op Joop.'


Thuis met Noortje: samen zingen of samen zwijgen?

'Samen zwijgen. Zingen doen we al genoeg. Ook thuis. Ik heb Ramses gespeeld in de musical en zij speelt Liesbeth List in een tv-serie over hem, dus dan kom je wel samen aan de piano en dat vinden we ook leuk. Maar het liefst gaat het er thuis even niet over. Dan kijken we series op de bank. Homeland. Downton Abbey. Prachtige serie, hoor, al kijk ik die vooral voor haar.'


Homo of hetero?

'Hetero. Ik ben gek op mijn homovriendjes, maar ik hou van vrouwen en dat weet Noortje ook. Getwijfeld heb ik nooit, maar ik heb er wel over nagedacht. Veel mensen gaan er automatisch van uit dat je homo bent als je danst en zingt. En dat verbaast me ook niet. Maar het is een natuurkwestie; ik word niet opgewonden van mannen, moeilijker is het niet. Het is geweldig om hetero te zijn in dit vak. Het is dat ik de leukste vrouw van de wereld heb, maar anders... Ja, ook voor de rollen. Boudewijn en Ramses waren allebei homo, maar ik hoor van mensen dat ze het wel fijn vinden naar een hetero te kijken, anders wordt het zo gayish. Het waren ook best ruige figuren. Ik vind vaak dat een hetero beter een homo kan spelen. Dat is spannender, minder dubbelop. Neem Matt Damon en Michael Douglas in die film over Liberace. Die waren toch geweldig?'


Boos op Erben Wennemars of op Michiel van Erp?

'Geen van twee. Nee, sorry. Ja, Erben heeft gezegd dat hij het ongepast vond tegenover topsporters, mijn oproep voor een boycot van de Winterspelen in Sotsji, maar ik ken Erben goed en in zijn beleving heeft hij ook gelijk. Dat bedoel ik juist met de dialoog. En ik ben ook niet boos op Michiel van Erp. Ik heb wel eens gezegd in een interview dat ik ervan baalde dat hij me niet eens gevraagd heeft om auditie te doen in zijn tv-serie over Ramses Shaffy. Maar Maarten Heijmans, die de rol nu speelt, doet dat echt heel goed. Als hij er een potje van had gemaakt, had het wel gejeukt. Michiel heeft me uitgelegd dat hij voor het beeld op zoek was naar een Egyptisch-Russische kop zoals Ramses had, en ik ben gewoon een Hollander. Daar heeft hij gelijk in en dan kan ik dat goed loslaten. Ik heb de serie al gezien omdat Noortje erin zit, hij is echt heel mooi geworden. Daar gaat iedereen het over hebben als-ie op tv komt binnenkort.'


In de toekomst: Broadway-vedette of filmproducent?

'Filmproducent. Ik ben onlangs gevraagd voor Mary Poppins in Wenen, maar dat vind ik niet zo interessant. Op West End of Broadway zou ik het doen, maar ik heb geen ambities om er erg voor te knokken. Filmproducent is nieuwer, spannender. Nu ik elke avond met een kind loop te rollebollen in De kleine blonde dood, gaat de gedachte daaraan steeds meer spelen. Noortje is 28, ik ben 30, we zitten op een punt dat de carrière nog te veel floreert om nu een kind te krijgen. Uiteindelijk lijkt het vaderschap me het mooiste beroep dat er is.'


CV WILLIAM SPAAIJ


1983 Geboren in Zwolle


2000-2004 opleiding Musicaltheater Fontys Dansacademie Tilburg


2004 musical Crazy for You


2005 musical TiTa Tovenaar


2006 musical Grease


2008 musical Fame


2009 musical Piaf


2009 Musical Award beste mannelijke hoofdrol voor zijn rol in Footloose


2010 Musical Award beste mannelijke hoofdrol voor zijn rol in Mary Poppins


2011 musical Ramses


2012 musical Shrek


2013 musical De kleine blonde dood


William Spaaij is ook creative supervisor bij Albert Verlinde Entertainment. Hij woont samen met actrice Noortje Herlaar in Amsterdam.


OVER DE KLEINE BLONDE DOOD


**** in Trouw: 'William Spaaij sleept je mee als Boudewijn: knotsgek en ontwapenend.'


***** in de Volkskrant: 'Spaaij is geweldig in alle stemmingen.' En: 'Peter de Baan heeft een vlekkeloze regie afgeleverd.'


**** in het AD: 'Prachtige, intieme theaterversie van de bestseller van Boudewijn Büch.'


*** in NRC Handelsblad: 'William Spaaij speelt deze Boudewijnrol met flair, energie en inleving en zelfs even met de motoriek van Büchidool Mick Jagger.'


**** in De Telegraaf: 'Van een verstikkende schoonheid die je niet meer loslaat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden