'Als wij niet uitleggen waarom zelfs BN-ers zelfmoord plegen, wie dan wel?'

Veel media weten nog altijd niet goed hoe ze met psychiatrische patienten om moeten gaan. Zelfs een goed interview wordt na afloop soms nog bewerkt tot een wanproduct waarin iemand met ernstige psychische problemen wordt neergezet als een idioot in plaats van een gewoon mens met een bijzonder probleem. Dat stelt psychiater en schrijver Bram Bakker.

Antonie Kamerling, de bekende acteur die vorig jaar zelfmoord pleegde. Beeld anp

Vorige week werd de Psyche Mediaprijs uitgereikt aan Zoli Schwarcz voor zijn indrukwekkende documentaire Paviljoen 7, die nog te bekijken is via Uitzending gemist. De uitreiking in het Instituut voor Beeld en Geluid werd opgeluisterd met interviews met twee journalisten en twee ervaringsdeskundigen. De aandachtige toehoorder kon hieruit concluderen dat veel media nog altijd niet goed weten hoe ze met psychiatrische patienten om moeten gaan. Zelfs een gesprek dat goed is verlopen, wordt na afloop soms nog verknipt tot een wanproduct waarin iemand met ernstige psychische problemen wordt neergezet als een idioot in plaats van een gewoon mens met een bijzonder probleem.

Ijdel
Een van beide journalisten had ook nog een interessant punt: de deskundigen van de psyche zouden veel te graag en veel te snel bereid zijn om hun mening te geven over mensen in het nieuws waar mogelijk een steekje aan los is. En als een echte psychiater wist hij dit direct te duiden als een bewijs van de ijdelheid van de betreffende deskundige. Hij noemde nog net mijn naam niet, maar ik voelde me wel aangesproken. Allereerst omdat ik ijdel ben natuurlijk, laat ik dat direct maar toegeven. Anders schrijf je geen stukjes als deze. Maar is dat de verklaring waarom 'wij van de psyche' ook af en toe ons zegje in de media doen? En (gelukkig) ook nog steeds vaker? Natuurlijk niet.

Iedere deskundige psychiater en psycholoog die ik ken, en die wel eens met het hoofd op de buis is, doet dat eerst en vooral vanuit inhoudelijke betrokkenheid. En allemaal doen ze dat om aandacht te vragen voor hun werk. Helaas gaat het vaak om ellendig nieuws dat we van commentaar mogen voorzien: een BN-er die zelfmoord heeft gepleegd, iemand met schizofrenie die een slachting heeft aangericht of een pedofiel die op grote schaal kinderen seksueel heeft misbruikt en zich daar ook nog eens aan heeft verrijkt.

Als wij niet uitleggen waarom zelfs BN-ers zelfmoord kunnen plegen, dat Tristan van der V. gelukkig niet de gemiddelde jongeman met schizofrenie is en dat de meeste pedofielen ook gruwelen van de misdaden van Robert M., dan worden de opvattingen over mensen met psychische problemen nog ongenuanceerder dan ze nu al vaak zijn.

Strafpleiters
In alle media kom je dagelijks strafpleiters tegen die uitleggen dat de boeven die ze verdedigen veel minder rot zijn dan wij als publiek misschien wel denken. Willem Holleeder is eigenlijk een schat van een man en het slachtoffer van het verkeerd beeld dat wij van hem hebben, van dat soort werk.

Psychiaters en psychologen leggen uit dat verslaafden geen slap karakter hebben en dat ook rijke mensen depressief kunnen worden. Dat een TBS-behandeling vaak veel succesvoller is dan een gevangenisstraf en dat incidenten met een enkele TBS-ers door media en politiek worden uitvergroot en het stigma vergroten voor de mensen die in de TBS wel succesvol aan hun herstel werken.

Dat levert ons ook nog eens niets op, want in tegenstelling tot alle strafpleiters met hun torenhoge uurlonen en eigen onderneming is de overgrote meerderheid van de psychologen en psychiaters die u in de media tegenkomt gewoon in loondienst. Wel ijdel, maar vooral inhoudelijk gemotiveerd. De journalisten doen er verstandig aan zich te concentreren op de kwaliteit van het eigen werk als het over de psyche gaat. De duidingen doen de psychiaters dan zelf wel.

Bram Bakker is psychiater en schrijver.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden