‘Als we zo doorgaan, ziet het er hier straks een stuk uniformer uit’

Het thema van de Dag van de Architectuur is ‘architectuur en politiek’. Onscheidbaar, aldus voorzitter Jeroen van Schooten van de Bond van Nederlandse Architecten.Door Harmen Bockma..

Waarom het thema architectuur en politiek?

‘In principe zouden we dit thema elk jaar wel kunnen kiezen. We zitten helemaal aan elkaar vast, we houden elkaar keurig in een greep. De overheid stelt regels voor het bouwen en maakt bestemmingsplannen en stedenbouwkundige plannen. En de overheid is een belangrijke opdrachtgever. Scholen, gevangenissen, gemeentehuizen, noem maar op.’

Als u een cijfer zou moeten geven voor de relatie tussen architectuur en politiek, hoe hoog zou dat dan zijn?

‘Dat wisselt erg, van een dikke voldoende tot een zware onvoldoende. In Roombeek in Enschede zie je dat de samenwerking tussen bewoners, architecten en politiek bij de wederopbouw van de wijk na de vuurwerkramp erg goed is verlopen. Daar is iedereen tevreden met het resultaat. Anderzijds zie je dat de contacten erg stroef zijn bij de uitbreiding van de Zuidas in Amsterdam, waarvan de realisatie alleen mogelijk is als beide partijen elkaar vinden.’

Wat zou de politiek beter moeten doen?

‘Een groot probleem is op dit moment dat jonge architecten zo weinig kans maken bij aanbestedingen. Dat komt door de strenge Nederlandse uitleg van Europese regels. De overheid is zo bang om het fout te doen, dat er erg zware eisen worden gesteld. Bijvoorbeeld dat je al eerder scholen gebouwd moet hebben, en dat je een omzet moet hebben van minstens 3 miljoen euro. Op die manier maken beginnende architecten geen kans. Als we zo doorgaan, ziet Nederland er over 25 jaar een stuk uniformer uit.’

Is de overheid een ander soort opdrachtgever dan het bedrijfsleven?

Ja, in die zin dat de overheid een voorbeeldfunctie heeft. Ze wil laten zien dat ze niet alleen bouwt voor de mensen die gebruik maken van het gebouw, maar ook dat de omgeving belangrijk is. En natuurlijk dat publiek geld goed besteed wordt.’

Is de overheid een betrouwbare opdrachtgever?

‘Wat heel prettig is, op lokaal niveau, is een sterke wethouder met wie je zaken kunt doen. Maar niets is zo erg als machtswisselingen. Voor een architect is continuïteit van het opdrachtgeverschap heel belangrijk. Als je afspreekt dat het gebouw groen wordt, en na de verkiezingen krijg je van een ander te horen dat het zwart moet worden, dan is dat vervelend.’

Moet de politiek eigenlijk niet iets doen aan al dat lelijks dat in Nederland wordt gebouwd?

‘Het wisselt nogal wat mensen mooi en lelijk vinden. In de 17de eeuw woedde er een felle discussie over de vraag of je wel klok- en trapgevels naast elkaar mocht zetten. En de Beurs van Berlage werd ook niet met applaus ontvangen, en daar denken we nu toch heel anders over. Gebouwen afbreken is natuurlijk de gemakkelijkste oplossing als je iets lelijk vindt, maar ook een hele dure.’

Heeft u tips voor komend weekeinde?

‘Een tochtje naar Roombeek is natuurlijk heel interessant. En waar ik me ook op verheug, is de achterkamertjesroute in Den Haag, die langs restaurants en cafés gaat, zoals Des Indes en Le Bistroquet, die soms letterlijk achterkamertjes hebben en zij-ingangen om discreet binnen te komen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden