Als we respect tonen, luisteren Chinezen wel

Henk Pröpper is voorzitter van het Nederlands Letterenfonds.

De aanwezigheid van veel Nederlandse schrijvers en uitgevers op de boekenbeurs in Peking leidt tot commotie in Nederland, die ook in China niet onopgemerkt blijft. Nu de beurs ten einde loopt, ontvouwen wij daarom nog eens onze 'missie' en zullen wij ook enkele conclusies trekken.


Vooraf: het Nederlands gastlandschap is jarenlang voorbereid en tot stand gekomen mede dankzij de wens en later de steun van veel Chinese uitgevers; allen zijn uitdrukkelijk op de hoogte van de betekenis van het vrije woord in Nederland. Zij kennen onze 17de en 18de eeuw beter dan wij die van hen.


Vanaf het begin hebben de Nederlandse auteurs die ons vergezellen helder uitgesproken dat hun drijfveer was China te leren kennen, schrijvers, journalisten en uitgevers te ontmoeten en waar mogelijk ook in contact te komen met kritische (dissidente) auteurs en kunstenaars. Hierover is - veelvuldig - overleg geweest met Amnesty International en auteurs van een lijst van Amnesty International zijn ook bij het gastlandprogramma betrokken, dat niet zonder reden Open landschap - Open boek is genoemd.


Zoals bekend is deze week aan enkele schrijvers huisarrest opgelegd, mogelijk ook in verband met de boekenbeurs. Dit laat zien dat de situatie van kritische auteurs lastig is en dat subtiliteit geboden is, in het belang van de Chinese auteurs. Tegelijkertijd verraadt het ook de behoefte van veel Chinese uitgevers en auteurs de onze te willen ontmoeten. En dit gebeurt. Op podia worden onderwerpen die met de mensenrechten samenhangen besproken, op een hoffelijke, literaire maar daarom niet minder indringende wijze. De Nederlandse uitgevers, ofschoon soms wat sceptisch vertrokken, raken niet uitgepraat over het ongemeen hoge niveau van de gesprekken die zij met hun Chinese collega's voeren.


Anders dan in deze krant is beweerd, zijn de afgelopen dagen talrijke 'deals' gesloten om ook het economische effect te schetsen. De Historische Uitgeverij verkocht alle boeken die werden aangeboden, Leopold reeksen kinderboeken. Veel aanwezige auteurs tekenden nieuwe contracten. Het Van Gogh Museum sloot een van de grootste contracten uit de geschiedenis van de Nederlandse uitgeverij met de definitieve verkoop van de rechten van de Verzamelde Brieven van Vincent van Gogh. De schrijvers zijn onder de indruk van de aandacht en nieuwsgierigheid van het vaak talrijke publiek.


Met dat alles wordt bereikt wat wij ons vooraf voornamen: het leggen van duurzame verbindingen met de Chinese uitgeefwereld waarbij zowel culturele als economische belangen spelen. En intussen, op een manier die uitgaat van respect voor de Chinese cultuur, aandacht vragen voor thema's die raken aan de mensenrechten.


Onze Chinese partners hebben dat in hoge mate geapprecieerd. Zij kennen de geluiden in Nederland. Zij beschouwen het landschap dat wij ontwierpen als een vrijplaats. Zij spreken in literaire bewoordingen over de veranderingen die gaande zijn en voelen zich daarin gesteund. Harde woorden, grote gebaren zijn niet altijd nodig om een (kleine) rol te spelen. Laten wij liever wat bescheiden zijn, en pragmatisch en efficiënt: niet wij, de Chinezen bepalen hun toekomst.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden