'Als we niet veranderen, wordt Frankrijk een soort Griekenland'

Er is een ouderwetse uitputtingsslag gaande tussen de Franse regering en de vakbonden. Maar jonge ondernemers willen het roer omgooien. Is het land klaar voor de globalisering?

De Franse minister van Economische zaken Emmanuel Macron. Beeld afp
De Franse minister van Economische zaken Emmanuel Macron.Beeld afp

'Ik woon vlak bij Duitsland. Daar kunnen ze samenwerken om iets voor elkaar te krijgen. In Frankrijk niet. We missen de cultuur van het compromis. Het is om wanhopig van te worden', zegt Christophe Hecker (32) uit Straatsburg. Een jonge ondernemer in de energiesector, strak in het pak, die op het Gare de l'Est in Parijs even tijd heeft voor een gesprek, tussen de zakelijke afspraken door.

Frankrijk dat de cultuur van het compromis mist - het lijkt deze week bijna een understatement. Ongeveer eenderde van de tankstations zit geheel of gedeeltelijk zonder benzine, bij andere staan lange rijen. Ook vandaag wordt weer gedemonstreerd tegen de nieuwe arbeidswet. De radicale vakcentrale CGT heeft stakingen aangekondigd bij de spoorwegen, de luchtverkeersleiding en de kerncentrales. Zo rijst het beeld van een land dat stilstaat, letterlijk en figuurlijk, dat weigert te veranderen, dat plat gaat bij de geringste hervorming.

Toch is er ook een ander Frankrijk. In de politieke barometer van het dagblad Le Figaro is Alain Juppé de populairste politicus, favoriet voor de presidentsverkiezingen in 2017, een gematigde republikein die liberale hervormingen voorstaat. Maar het opvallendste gezicht van dat andere Frankrijk is de nummer twee van de lijst, Emmanuel Macron, de 38-jarige minister van Economische Zaken. Een socialistische minister die maling heeft aan linkse taboes. Hij wil de 35-urige werkweek afschaffen en vindt het heel mooi als jongeren miljonair willen worden. Hij is het zelf ook: tot voor kort werkte hij bij de zakenbank De Rothschild.

Nog opmerkelijker voor een socialistisch minister: begin april richtte hij een eigen beweging op, En Marche!, die 'niet links en niet rechts is', maar Frankrijk op pragmatische wijze wil hervormen. Commentatoren breken zich het hoofd over de vraag wat Macron hiermee van plan is. Schiet hij president Hollande te hulp door de middengroepen te bespelen? Of wil hij in 2017 zelf president worden? Macron zegt slechts dat de vraag niet aan de orde is.

De ondernemers Christophe Hecker (32) uit Straatsburg en Aziz François Ndiaye (45) uit Versailles. `Het moet anders, of we eindigen nog als Griekenland.` Beeld
De ondernemers Christophe Hecker (32) uit Straatsburg en Aziz François Ndiaye (45) uit Versailles. `Het moet anders, of we eindigen nog als Griekenland.`Beeld

Peilingen

In ruim twee maanden haalde En Marche! vijftigduizend leden binnen, onder wie Christophe Hecker, de jonge ondernemer uit Straatsburg. 'De Fransen zijn klaar voor verandering. Ook uit opiniepeilingen blijkt een meerderheid voor hervormingen. Maar je hebt een leider nodig die dat belichaamt, die een koers uitzet. De enige die iets kan veranderen is Emmanuel Macron', zegt hij. 'Rechtse politici als Juppé en Sarkozy zeggen ook dat ze radicaal willen hervormen. Maar die zitten al dertig, veertig jaar in de politiek. Waarom hebben ze dat dan niet eerder gedaan?'

In 2007 werd Sarkozy gekozen op een programma dat een rupture beloofde, een breuk met het verleden. Er kwam weinig van terecht. Maar Macron is anders, zegt Hecker. Hij is jong en beschouwt de politiek niet als een baan voor het leven, anders dan andere Franse politici. Straks zal hij waarschijnlijk teruggaan naar de zakenwereld. 'Hij hoeft zich niet op pathetische wijze vast te klampen aan een politieke functie. Daarom kan hij doen wat hij zegt', denkt Hecker.

'Door Macron voel je dat er iets nieuws mogelijk is, iets heel anders', zegt Aziz François Ndiaye (45), een Fransman van Senegalese afkomst, in een van zijn drie afhaalpizzeria's in Versailles.

Frankrijk op gang krijgen

En Marche!, zoals minister Emmanuel Macron zijn hervormingsbeweging heeft genoemd, betekent letterlijk 'in beweging'. Se mettre en marche is 'zich in beweging zetten', mettre une machine en marche is 'een machine aan zetten, in werking stellen'. En Marche! is een aansporing, een oproep tot actie, al lijkt het niet geheel toevallig dat EM ook de initialen van Emmanuel Macron vormen.

Ndiaye studeerde internationale betrekkingen, maar vond geen baan op zijn niveau - een klacht die je vaker hoort van hogeropgeleiden die, zoals dat in Frankrijk heet, 'uit de immigratie voortkomen'. Hij ging naar de Verenigde Staten, waar hij voor een agentschap van de Verenigde Naties werkte. Toen zijn moeder ziek werd, keerde hij noodgedwongen naar Frankrijk terug. 'Ik dacht: ik ga niet meer op zoek naar een baan in mijn eigen vakgebied, want daar raak ik gedeprimeerd van. Ik probeer ondernemer te worden.' Nu heeft hij negen werknemers, merendeels parttimers, maar hij kwam er ook achter hoe moeilijk ondernemen in Frankrijk kan zijn. 'Dat is jammer, want een ondernemer creëert waarde. Maar daar heeft het niemand het hier ooit over. In Frankrijk wordt alleen gepraat over verworven rechten. Ik speelde met de gedachte om weer naar de VS te gaan. Maar toen Macron zijn beweging lanceerde, dacht ik: ik moet hier blijven, ik moet me inzetten.'

Macron praat graag over ondernemerschap, over kansen grijpen, het leven in eigen hand in nemen. Zijn stokpaardje: Frankrijk moet zich eindelijk aanpassen aan de globalisering. Sinds 1983 beweegt het land zich in liberale richting, net als de rest van de westerse wereld. Alleen gaat het veel langzamer. Dat streven om veranderingen af te remmen kan moeilijk een succes worden genoemd, gezien de lage groei, de hoge werkloosheid en het sombere maatschappelijke klimaat.

Aziz François N`Diaye Beeld
Aziz François N`DiayeBeeld

Shocktherapie

'In Frankrijk heb je het idee dat je in een wereld leeft die afgelopen is, un monde fini. Er is geen dynamiek, alles gaat langzaam, alles is gestold', zegt Hecker. Frankrijk is ouderwets, vindt Ndiaye. 'Wij hebben geen printers in ons bedrijf. Alles gaat elektronisch. Toch zeggen klanten: ik wil een papieren rekening met een stempel erop. Voor de boekhouding. Dan zeg ik: mevrouw, we leven in 2016.'

De kans is groot dat de verkiezingen van 2017 worden gewonnen door een kandidaat met een programma van liberale hervormingen. Maar de afgelopen weken hebben duidelijk gemaakt hoe hard het verzet tegen zo'n koers is. Welke taferelen staat Frankrijk straks te wachten, als de CGT het land nu al lam legt vanwege een timide arbeidswet die volgens Macron lang niet ver genoeg gaat?

'Het verzet motiveert ons nog sterker', zegt Ndiaye. 'We moeten veranderen. Als we dat niet doen, eindigen we als Griekenland. Dan zal de shocktherapie nog veel harder zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden