'Als we hier een fietsbare stad kunnen creëren, kan het overal'

Los Angeles, autohoofdstad van de wereld, wil dat haar inwoners het blik laten staan en gaan fietsen. De komende dertig jaar wordt er 2.500 kilometer fietspad aangelegd.

Amerikaanse jongeren en hun opgevoerde auto's inspireerden Tom Wolfe vijftig jaar geleden tot het schrijven van The Kandy-Kolored Tangerine-Flake Streamline Baby. Mocht Wolfe vandaag zo'n stuk schrijven, dan zou het vermoedelijk gaan over bebaarde hipsters die aan hun racefietsen sleutelen. Zelfs in Los Angeles, autostad bij uitstek, is de fiets aan een opmars bezig. Overal worden fietsstroken aangelegd en mengen dappere fietsers zich tussen het autoverkeer. Het afgelopen decennium steeg het aantal fietsforensen met 48 procent en dat lijkt nog maar het begin.


Waarschijnlijk is er niemand die deze ontwikkeling harder toejuicht dan Josef Bray-Ali. De 34-jarige eigenaar van de Flying Pigeon Bikeshop is al jaren een van de actiefste en luidruchtigste woordvoerders van de fietslobby. Hij deed mee aan illegale straatraces, schiet fietsfilmpjes, schrijft blogs, en is met zijn lange haren een bekende verschijning op inspraakbijeenkomsten. In zijn winkel in een buitenwijk van LA is alles te koop: Chinese staatsfietsen, hippe citybikes en bakfietsen uit Nederland.


Bray-Ali, die Europees en Indiaas bloed heeft, werkte vroeger in de lokale politiek. Maar een paar jaar geleden koos hij resoluut voor een vrij bestaan, zegtt hij. 'Zoals iedereen hier zat ik dagelijks twee uur in de auto van en naar mijn werk. Ik leidde een geïsoleerd leven. Ik verdiende goed, maar gelukkig was ik niet. Nu speelt mijn leven zich grotendeels in deze wijk af. Ik wandel of fiets naar mijn zaak, doe boodschappen bij de buurtwinkel, mijn dochtertje zit hier op school. Ik voel me gezonder en minder gespannen. Ik heb contact met mijn buren uit Mexico, Vietnam en Guatemala. Ik heb minder geld, maar ik voel me veel beter.'


Voor ons klinkt dat wellicht niet zo revolutionair. Maar dat is het wel in Los Angeles, de autohoofdstad van de wereld. De hoogtijdagen van de lokale autocultuur - toen Europeanen zich kwamen vergapen aan het ingenieuze Freewaystelsel en de stad eruitzag als een groot pretpark vol drive-ins en ludieke gevelreclames - zijn weliswaar allang voorbij. Maar tot voor kort gold de auto in deze immense stad als een eerste levensbehoefte. Omdat de meeste inwoners in een buitenwijk wonen, en openbaar vervoer vrijwel ontbrak, was het vaak de enige manier om ergens te komen. De laatste tien jaar groeit het besef dat deze levensstijl niet langer houdbaar is. De 5,5 miljoen personenwagens in groter Los Angeles veroorzaken dagelijks lange files. Veel jongeren trekken naar vooroorlogse stedelijke kernen waar je voorzieningen op loopafstand hebt. Downtown bijvoorbeeld was niet zo lang geleden een verloederde buurt, waar niemand wilde wonen. Nu worden straten en kantoorgebouwen in rap tempo opgeknapt en openen er wekelijks nieuwe winkels en restaurants. Het leven doet weer denken aan de jaren dertig, toen dit een van de bruisendste stadscentra van de VS was.


'Wandelend of op de fiets heb je de kans anderen te ontmoeten', zegt Bray-Ali. 'Mensen snakken daarnaar, ook al omdat LA lang een gesegregeerde stad is geweest, waar iedereen in zijn eigen buurt woonde.'


De stadsregio Los Angeles zal de komende dertig jaar groeien van 9,6 naar 13,1 miljoen inwoners, is de verwachting. Door het fietsen te stimuleren, houd je zo'n stad leefbaar, meent de gemeente. Gemeentelijk fietscoördinator Michelle Mowery presenteerde onlangs een ambitieus meerjarenplan, waarin ook aanbevelingen van Nederlandse fietsexperts zijn opgenomen. Hoofddoel is in dertig jaar 2.500 kilometer aan fietsstroken aan te leggen. Ook staat een deelfietsensysteem op stapel, zegt Mowery in haar kantoor in Downtown. Hiervoor moet ze nog wel een sponsor vinden. Ze is ervan overtuigd dat met dit soort maatregelen het aandeel fietsende forenzen (nu 1 procent) flink kan worden opgekrikt.


Toch waren het niet Mowery's ambtenaren, maar activisten die de huidige fietshausse hebben veroorzaakt. Een generatie vóór Bray-Ali legden pioniers als Ron Milam de basis. Milam, tegenwoordig een succesvol consultant, richtte in de jaren negentig met 'hippievrienden' een invloedrijke bicycle coalition op. Aanvankelijk lag de nadruk vooral op het milieu, zegt hij, maar geleidelijk verschoof dit naar de lol van het samen fietsen. Nog altijd zijn social rides, waarbij groepen gelijkgestemden samen een ritje maken, een essentieel onderdeel van de lokale fietscultuur. Ook CicLAvia, een uit Zuid-Amerika overgewaaid fietsfestijn dat enkele keren per jaar honderdduizenden deelnemers trekt, was volgens Milam een belangrijke katalysator.


Maar er moet nog wel veel gebeuren. Fietsen moet veilig en aantrekkelijk worden voor iedereen. Nu nog vallen er veel slachtoffers omdat automobilisten geen rekening houden met fietsers. Veiligheid is dan ook een van de speerpunten van Mowery's meerjarenplan. 'Momenteel zijn het vooral jonge mannelijke durfals die fietsen', zegt ze. 'Ons volgende doel is om ook vrouwen, kinderen en ouderen op de fiets te krijgen. Daarom plannen we de helft van onze fietsstroken op kleinere wegen, waar minder verkeer is.'


Naar verwachting pakt een fietsvriendelijker omgeving ook positief uit voor de voetgangers in de stad. Als automobilisten meer rekening houden met langzamer verkeer, wordt ook lopen in de stad een stuk veiliger en aangenamer.


'Het grote misverstand over Los Angeles is dat het is gebouwd voor de auto', zegt Deborah Murphy, stadsplanner en oprichter van de actiegroep Los Angeles Walks. 'Voordat de auto het hier overnam, hadden we het beste tramnet van de VS. In alle historische buurten is de infrastructuur om te lopen er gewoon. Zelfs in de heuvels ligt een prachtig netwerk van trappen.'


Niet iedereen in Los Angeles is enthousiast over lopende en fietsende stadsgenoten. Bray-Ali merkt dat het verzet van de autolobby feller wordt. 'Hun argument is dat fietspaden gevaarlijk zijn, slecht zijn voor business en files veroorzaken. Maar ik denk dat het dieper zit. Veel automobilisten denken dat wij hun manier van leven willen afpakken. Dat maakt heftige emoties los.'


Ook Mowery realiseert zich dat ze de komende jaren 'een hard gevecht' zal moeten voeren. Een partij waarmee ze nu al in de clinch ligt, is Hollywood. Steen des aanstoots: een prachtig helgroen fietspad dat de gemeente liet aanleggen dwars door Downtown. Volgens de filmindustrie verpest het groen de opnamen die hier vaak gemaakt worden. Als compromis krijgt de strook nu een minder fel kleurtje.


Mowery hoopt dat dit soort verzet tijdelijk is en dat de jeugd de doorslag zal geven. 'Op inspraakavonden zien we dat mensen van boven de vijftig vaak tegen fietsstroken zijn en dat jongeren onder de dertig erachter staan. Dat is veelbelovend.' Mocht Los Angeles het kunstje flikken, dan kan dat een inspiratie zijn voor de hele wereld, denkt ze: 'Als wij hier een fietsbare stad kunnen creëren, weet je dat het overal kan.'


ZELF FIETSEN IN LA

Voorzichtigheid is geboden voor wie in LA op de fiets stapt. Automobilisten rekenen niet op fietsers, en reageren vaak verrast of zelfs agressief. Ook het vinden van een huurfiets is in afwachting van het deelfietsensysteem niet eenvoudig. Wie zich hierdoor niet laat afschrikken, kan zich het beste concentreren op rustige buurten als Santa Monica en Venice. Vooral langs het strand zijn mooie tochten te maken. Ook in stadsdelen als Hollywood, Silverlake en Echo Park kan prima worden gefietst, al zijn de laatste twee behoorlijk heuvelachtig.


WANDELEN IN LA

Wandelen in LA is eenvoudiger dan fietsen. In stedelijke buurten als Downtown en Hollywood kun je moeiteloos een dag ronddwalen. Andere aanraders zijn parken zoals Griffith Park en Runyon Canyon Park, waar je prachtig uitzicht hebt over de stad. Wie graag wat opsteekt, doet er goed aan de gids 'Walking LA' aan te schaffen. Hierin staan 36 routes langs historische en verborgen plekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden