Als verslaggever voel ik me beledigd door Luyendijk

Joris Luyendijk schetst een karikaturaal en onwaar beeld van de journalistiek, betoogt Jan Eikelboom...

Vanavond gaat een langgekoesterde wens van Joris Luyendijk in vervulling: hij mag met hoofdredacteuren in debat. Eindelijk weerwerk op zijn niveau. Als eenvoudige voetsoldaat van het nieuws zal ik er niet bij zijn. Toch wil ik er iets over zeggen.

Als verslaggever die sinds 1991 verslag doet uit en over het Midden-Oosten voel ik me niet alleen aangesproken, maar ook beledigd door Luyendijk (het Betoog, 14 april). Het is een geluid dat ik van meer collega’s hoor. Op basis van selectieve voorbeelden schetst Luyendijk het beeld van een journalistiek die zich met van alles en nog wat bezighoudt, behalve met de werkelijkheid. Dat is een karikatuur en bovendien onwaar.

Voor zover ik de voorbeelden van Luyendijk kan checken, kloppen ze in elk geval niet. Zo zegt hij in de Sander Thoeneslezing 2006 dat televisiereportages over Hezbollah onveranderlijk vergezeld gaan van schokkende beelden en dreigende muziek. Terwijl Hezbollah gewoon een kantoor heeft (boven een lingeriezaak), waar je keurig te woord wordt gestaan.

Volgens mij ben ik de enige verslaggever die in de afgelopen jaren voor de Nederlandse televisie reportages over Hezbollah heeft gemaakt. Daar zaten geen schokkende beelden in en ook geen dreigende muziek. En toen we de lingeriezaak wilden filmen, werden we meteen omsingeld door militanten die onze banden in beslag namen. Zo gewoontjes was het daar dus ook weer niet.

Joris Luyendijk stelt ook dat terrorisme-expert Jessica Stern zichzelf voortdurend op de borst klopt. Zij zou net doen alsof ze haar leven in de waagschaal stelt om leiders van terreurbewegingen te spreken te krijgen. Maar toen ik Jessica Stern in een interview de vraag stelde hoe je een terrorist ontmoet, deed ze daar weinig heldhaftig over: ‘Gewoon, een terrorist heeft meestal een kantoor. Dat bel je op en dan maak je een afspraak.’

Het supermoderne Israëlische mediacentrum dat Luyendijk beschrijft als symbool van de machtige Joodse lobby? Ik ben er geweest, het was een zaaltje van een congresgebouw in Jeruzalem, waar je je accreditatie kon ophalen. Bij mijn weten is die locatie eenmaal gebruikt, toen het een keer erg druk was. Normaal zit de regeringswoordvoerder in een oud, stoffig kantoortje.

Natuurlijk zijn de media niet onfeilbaar, maar Luyendijk schetst een overtrokken beeld. Talloze verslaggevers en correspondenten in het Midden-Oosten voorzien het nieuws dagelijks van achtergrond en duiding. Dat is in dictaturen moeilijker dan op het Binnenhof. Maar dat neemt niet weg dat we op radio, televisie en in de krant ook de verhalen voorgeschoteld krijgen die de achterkant van het nieuws laten zien. Overvolle Libanese disco’s tijdens de oorlog, de skipistes van Teheran, het dagelijks leven in Ramallah* het is allemaal in de media te zien.

Nota bene Luyendijk zelf bewees in zijn tijd als correspondent dat je prima verslag kunt doen uit het Midden-Oosten: hij was een uitstekende reporter die zijn publiek voortdurend onthullende kijkjes bood achter de façade van het dagelijkse nieuws. Jammer dat hij dat nu niet meer doet en zijn tijd besteedt aan discussies met hoofdredacteuren.

Tot slot moet me nog één ding van het hart. In de Sander Thoe-neslezing vergeleek Joris Luyendijk zich met deze correspondent die in Oost-Timor door Indonesische milities werd vermoord. Luyendijk had hetzelfde kunnen overkomen, zei hij, hij was in Jeruzalem immers bijna omgekomen bij een zelfmoordaanslag.

Ik was in Oost-Timor toen Thoenes werd doodgeschoten. Ik was ook in Jeruzalem, toen de bewuste bom afging. Ik heb de explosie gehoord en weet nog hoe verslagen Joris die avond was. Het was natuurlijk ook vreselijk. Je wenst het niemand toe.

Maar om het één nou met het ander te vergelijken? Sander Thoenes werd doelbewust vermoord omdat hij journalist was. Joris Luyendijk was per ongeluk op het verkeerde moment op de verkeerde plaats.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden