Als Van Agt verscheen in een raar gebreid grijs vest, werd het menens

Premiers wonen er al decennia niet meer, maar in roerige tijden komt het Catshuis nog van pas. 'Als je eenmaal door het hek bent gereden, heb je rust.'

De legendarische kabinetsformatie van 1977 speelde zich er deels af, Wim Kok en de LPF-top kwamen er in 2002 samen na de moord op Pim Fortuyn, Roger van Boxtel deed er zijn befaamde 'paarse' handstand en in 1974 liep het zilveren Oranje er met premier Den Uyl de polonaise in de tuin: de premiers wonen er al decennia niet meer, maar op belangrijke dagen komt het Catshuis, de officiële Nederlandse ambtswoning, toch nog zeer van pas. Ook de slag om de miljardenbezuinigingen in de tussenformatie van het kabinet-Rutte woedt vanaf vandaag minstens drie weken lang in het Catshuis.


Maakt het wat uit, of de onderhandelaars daar zitten of in de Trêveszaal aan het Binnenhof, waar het kabinet wekelijks vergadert? 'Zeker', zegt oud-PvdA-coryfee Ed van Thijn, die minister was in het derde kabinet-Lubbers (1989-1994). 'Het onderstreept dat het hier in feite om een kabinetsformatie gaat. Het is wat intiemer dan de Trêveszaal en je houdt de pers makkelijker buiten.' Vicepremier André Rouvoet uit het vierde kabinet-Balkenende (2007-2010), die er destijds de formatieonderhandelingen voerde: 'Als je eenmaal door het hek bent gereden, heb je rust. Dan kun je naar buiten lopen voor een frisse neus, zonder dat je wordt belaagd door journalisten.'


Dries van Agt was de laatste premier die er woonde. Zijn opvolgers verkozen steeds hun eigen huis als uitvalsbasis. Pim Fortuyn had er wel grote plannen mee. Hij zag er zichzelf al zitten, in 2002. 'De bosschages worden gesnoeid, opdat het volk er een goed zicht op heeft', kondigde hij aan, niet lang voor zijn dood. Balkenende en Rutte namen het idee niet over.


Toch heeft Hans Wiegel, destijds vicepremier, goede herinneringen aan Van Agts jaren in het Catshuis. Toen werd er wekelijks vergaderd door het kabinet. 'We namen er ook de zware beslissingen. Dat merkte je als Dries zo'n raar gebreid grijs vest aanhad en een Schimmelpenninck-sigaartje aanstak. Dan werd het menens.'


Een keer heeft Wiegel zijn collega's uit het Catshuis gezet. Het was laat en er was ook wat gedronken. 'Dries en ik vonden dat ze moesten opdonderen.' Wiegel, die er zou blijven slapen, ging naar boven, trok zijn pyjama aan en ging naar beneden, waar hij in de maneschijn de deuren van de vergaderzaal openzette: 'De heren worden verzocht het pand te verlaten!'


De eeuwenoude bomen rond het Catshuis zijn getuige geweest van voetbalwedstrijden tussen bewindslieden van het kabinet-Den Uyl. Maar ook zagen zij minister Roger van Boxtel in het tweede paarse kabinet (1998-2002) op zijn handen staan op het gazon, in de pauze van een speciaal kabinetsberaad. Van Boxtel: 'Ik heb de afwijking dat ik op mijn handen moet staan als ik gras zie. Dat deed ik daar ook en dat stond de volgende dag op de voorpagina van de Volkskrant. Mijn advies aan de onderhandelaars van nu: ga ook eens op je hoofd staan en bekijk het van een andere kant.'


Na de paarse kabinetten werd het Catshuis verbouwd onder minister-president Balkenende. Die verbouwing kostte een bouwvakker het leven. De Tuinzaal, waar de onderhandelaars vrijwel zeker zullen gaan zitten, is mooi geworden. Maar de andere ruimtes niet. Oud-CDA-minister Ben Bot van Buitenlandse Zaken (2003-2007) kent de ambtswoning van voor en na de verbouwing. Bot: 'Het is nu een oud skelet met een te modern interieur. De binnenhuisarchitect is doorgeschoten, de sfeer is weg.'


Toch verbaast het Wiegel niet dat Rutte het Catshuis verkiest. De ligging, met de grote omheinde tuin, is van belang. Het gaat erom dat de buitenwacht de komende drie weken geen stoorzender is. 'De onderhandelaars moeten tussentijds geen van hun fractieleden op de hoogte stellen, maar pas als het klaar is', adviseert Wiegel. Ook Van Thijn raadt de drie aan hun iPhones en Blackberry's in te leveren bij de bediende van het Catshuis: 'Op school moet dat ook.'


En het is raadzaam de raampjes van de dienstwagens dicht te laten bij het hek waar de pers dagelijks wacht op flinters nieuws, denkt André Rouvoet: 'Jan Peter en de RVD adviseerden ons het raampje van de dienstauto niet te openen als we wegreden. Er is niet dodelijkers voor het politieke proces, dan buiten vertellen wat je zojuist hebt binnengehaald.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden