Als Trump aan het woord komt, schuurt het

Het was Donald Trumps eerste grote directe confrontatie met zijn politieke rivalen en de pers, het debat van vannacht. Hield hij zich in? Nee, hij bleef geheel zijn onstuimige zelf, maar hij zat soms flink in het defensief.

Donald Trump tijdens het debat.Beeld afp

De perfecte opmaat voor het eerste enerverende debat tussen de Republikeinse presidentskandidaten voor 2016 is donderdag de aankomst van Donald Trump. Hij landt met zijn grote privévliegtuig, een Boeing 757, op het vliegveld van Cleveland. Zijn naam in vette letters op de romp. Een soort Air Force One.

Beneden aan de vliegtuigtrap wachten de reporters. Het waait vrij hard. De wind rukt aan alle kanten aan zijn kapsel. Het is spannend. Gaat het haar uit model of niet? De rossige kuif houdt het, zij het met enige moeite. In het moment zit in het klein veel van wat er die avond op het podium in het groot gaat gebeuren.

Beeld afp

Center stage

Trump staat daar om negen uur Amerikaanse tijd (drie uur Nederlandse tijd vannacht) center stage, niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk. Hij is de koploper in de peilingen, de man om wie alles draait deze zomer. Het is zijn eerste grote directe confrontatie met zijn politieke rivalen en de pers. Hoe gaat hij het doen? Zal hij zich inhouden? Nee dus, hij blijft geheel zijn onstuimige zelf, maar hij zat soms flink in het defensief.

Meteen bij de opening van het debat is het raak. De drie moderators van het organiserende Fox hebben een sublieme eerste vraag bedacht voor de tien kandidaten op de bühne. Het gaat om wat ze zullen doen als ze niet de Republikeinse genomineerde worden. Zijn ze bereid te beloven dat ze dan niet als onafhankelijke derde kandidaat zullen opgaan? Zo nee, willen ze dan hun hand opsteken? En daar gaat de arm van Trump, omhoog. Hij bezit niet alleen als enige een groot vliegtuig, maar is ook de enige die zich niet bij voorbaat wil neerleggen bij een nederlaag in de Republikeinse voorverkiezingen.

Het schuurt

Na een paar minuten staat het debat al onder hoogspanning. Rand Paul, de libertariër, opent de aanval. En zegt wat iedere Republikein denkt. Als Trump zich in 2016 zou opwerpen als onafhankelijke derde kandidaat en daarmee het Republikeinse stemmenblok zou splitsen, wordt Hillary Clinton vrijwel zeker de nieuwe president namens de Democraten. Trump is niet onder de indruk van het verwijt. Waar maakt Paul zich druk om? Als hij de nominatie wint, is er niks aan de hand. Dan wordt hij geen onafhankelijke kandidaat. Het klinkt als een verkapt dreigement.

Elke keer als Trump aan het woord komt, schuurt het. Op Twitter verschijnen al snel lijstjes met de 'gemeenste beledigingen'. Moderator Megyn Kelly vraagt hem hoe hij tegenover vrouwen staat. Ze wijst erop dat hij tijdens de tv-show 'Celebrity Apprentice' over een deelneemster had gezegd dat hij die wel op haar knieën zou willen zien. Ik ben zo aardig tegen jou, ik zou niet kunnen wat jij nu tegen mij doet, is zijn kleinerende reactie tegenover Kelly.

Over Hillary zegt hij dat ze op zijn huwelijk was omdat ze geen keus had. 'Ik gaf haar geld.' De Clinton-campagne laat nog voor het einde van het debat weten dat de Democratische kandidate gekwetst is door deze opmerking.

Donald Trump.Beeld afp

Faillissementen

Trump en het Fox-trio groeien uit tot de hoofdrolspelers op het podium. De journalisten nemen de vastgoedmagnaat hard onder handen met messcherpe, goed doordachte vragen. De kandidaten laten Trump goeddeels met rust, op Rand Paul na. Die verwijt Trump dat hij in het verleden teveel progressieve standpunten heeft ingenomen en teveel Democraten heeft gesteund om Republikein te kunnen zijn. Maar het is met de krullenkop gedaan als de straatvechter een woordenwisseling beëindigt met de neerbuigende uitsmijter: 'Wat heb je het moeilijk vanavond.'

Spannend is het als Fox-moderator Chris Wallace refereert aan de keren dat Trump failliet is gegaan. Waarom denkt een man met die geschiedenis dat hij de enige is die Amerika weer groot kan maken?, is de vraag. Trump: ik ben nooit bankroet gegaan. Wallace: nou je bedrijven wel. Ja, dat kwam door onenigheid met de kredietverschaffers. Daar hoeft niemand medelijden mee te hebben. 'Zij zijn geen baby's, zij zijn killers.' Volgens Trump heeft hij door een goed gebruik van de faillissementswetten de boel weer op orde kunnen krijgen. 'Het land heeft mij nodig om de nationale schuld van 16 duizend miljard dollar op te lossen.'

Uitkomst blijft gissen

Na afloop is het gissen hoe de kiezers zullen reageren op Trumps optreden. Hij heeft het moeilijk gehad, heeft weer veel omstreden uitspraken gedaan, maar geen waarnemer die zich meer waagt aan een voorspelling over hoe die zullen uitpakken. Tot nu toe zaten ze er steeds naast als het om de peilingen ging. De vraag over zijn faillissementen kan kiezers aan het denken zetten, zegt een van hen, maar ze kunnen ook redeneren: nou als hij zich met behulp van de wet eruit weet te redden, kan hij dat misschien voor mij ook. De gesprekken na afloop van het debat gaan net als de gesprekken voor het debat vooral over de vastgoedmagnaat.

Toch is er in de schaduw van de Trump-toren nog iets anders gebeurd. Er is naast Hillary een andere vrouw opgestaan die ineens alle aandacht trekt. Carly Fiorina. Zij is de winnaar van het tweede debat tussen de zeven laagst scorende Republikeinse kandidaten. Dankzij een snoeiharde aanval op wat zij noemt de 'liegende' Hillary. In het hoofddebat is verder John Kasich, gouverneur van Ohio opgevallen.

Carly Fiorina.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden