null

profielwybren van haga

Als stemmenkanon van Forum haalt Van Haga zijn gram op de VVD

Beeld Guido Benschop / De Beeldunie

Bijna de helft van de Forum voor Democratie-kiezers stemde niet op lijsttrekker Thierry Baudet, maar op de nummer twee Wybren van Haga. Wie is de man die Baudet in populariteit naar de kroon steekt?

Een dag voor de verkiezingen zag Thierry Baudet een glorieuze rol voor zichzelf weggelegd in de strijd tegen de lockdown. ‘We kunnen deze machtsgreep en coup stoppen’, hield hij kiezers in Capelle aan den IJssel voor. ‘Als wij laten zien dat we het niet meer pikken, gaan op 18 maart de Fransen de straat op, op 19 maart de Spanjaarden, dan zal de lucht openbreken in heel Europa, dankzij mijn ongelooflijke drive om ons land voor dit noodlot te behoeden.’

Het is iets anders gelopen. De lockdown blijft van kracht, de Fransen en Spanjaarden zijn niet de straat op gegaan en Baudets eigen achterban blijkt zijn ‘ongelooflijke drive’ maar matig te belonen. Ongeveer de helft van FvD-kiezers heeft niet op hem gestemd, maar op Wybren van Haga, een afgesplitste VVD’er die naar eigen zeggen spreekt als ‘een ingenieur die een beetje de cijfers oplepelt’.

Wat is er gebeurd? Van Haga zelf spreekt van ‘synergie in optima forma’. ‘Thierry kan heel goed delen. Hij gunde het mij om de coronadebatten in de Tweede Kamer te doen en dat heeft mij meer zichtbaarheid gegeven. Ik heb me heel erg op de ondernemers gericht en hij op de traditionele achterban. Het is een briljante zet geweest.’

Goede vriend

Van Haga, die op sociale media scoorde met zijn aanvallen op het kabinetsbeleid, wuift speculaties over een mogelijk nieuwe machtsstrijd in Forum weg. ‘Alleen journalisten hebben het daar over. Thierry is een goede vriend.’

Maar niet iedereen gelooft dat Van Haga’s geldingsdrang is gestild door het grote aantal voorkeurstemmen. ‘Als er een vacature komt voor het leiderschap, zal Wybren zijn vinger wel opsteken’, zegt ex-burgemeester van Haarlem, Bernt Schneiders, een vriend van Van Haga. ‘Hij is vroeger als dienstplichtige commando in het leger geweest en nu is hij een commando in de politiek. Hij kan heel veel weerstand aan. Dat heeft hij laten zien bij de VVD, waar hij een helse tijd heeft gehad.’

Schneiders is nog on speaking terms met Van Haga, maar tal van andere vrienden en kennissen hebben gebroken met de man die zijn loopbaan begon als Shell-ingenieur in Gabon en Oman. Het is de prijs die de ex-VVD’er betaalt voor zijn overstap naar Forum, al heeft hij er iets anders voor teruggekregen: erkenning van zo'n kwart miljoen kiezers. ‘Het doet iets met hem’, zegt een kennis die alleen op achtergrondbasis wil praten. ‘Op zo’n podium staan en dan toegejuicht worden.’

Bij de VVD kreeg Van Haga die erkenning nooit. De zakenman, die na tien jaar bij Shell multimiljonair werd met een zorgonderneming en investeringen in huurpanden, werd vooral gezien als een miskleun. Van Haga stond bij de vorige verkiezingen nog maar net op de VVD-lijst of hij moest al voor de integriteitscommissie verschijnen nadat er een melding was binnengekomen over een van zijn vastgoeddeals.

Reglementen overtreden

De zaak bleef zonder consequenties, maar eenmaal in de Kamer bleek dat Van Haga’s bedrijf Sjopperdepop in Amsterdam reglementen overtrad bij de verhuur van acht panden. Van Haga, die graag voor ondernemers wilde opkomen, mocht daarna alleen nog maar praten over ‘groen onderwijs’ en oorlogsslachtoffers.

Intern werd hij met de nek aangekeken, zeker toen hij in 2019 opnieuw in opspraak kwam, dit keer vanwege rijden onder invloed. In september volgde een royement, omdat er weer een huurconflict speelde bij Sjopperdepop en Van Haga weigerde om zijn VVD-zetel op te geven.

Bij Forum voor Democratie heeft hij een nieuw politiek leven gekregen. Baudet hield eerst de boot af, maar in 2020 werd de ‘zetelrover’ alsnog omarmd. Sindsdien volgt Van Haga nauwgezet de lijn van de partijleider. Toen er ophef ontstond over antisemitische en racistische app-berichten wuifde de ex-VVD’er dat weg.

Anders dan andere partijkopstukken steunde hij onvoorwaardelijk de anti-lockdown-koers van Baudet. Dat betaalde zich uit: na de uittocht van mensen als Joost Eerdmans en Theo Hiddema schoof Van Haga op de lijst van plek acht naar plek twee.

‘Ziekmakende mondkapjes’

In Kamerdebatten presenteert hij zich sindsdien als de enige politicus die iets begrijpt van het leed van ondernemers. ‘Ik ben zelf ondernemer, een van de weinige in Kamer.’ Hij hekelt ‘de manipulatieve pcr-test’, ‘de catastrofale lockdown’, ‘de ziekmakende mondkapjes’ en de ‘dystopische kabinetsmaatregelen’. ‘De euthanasie op het MKB is een feit.’

In Van Haga’s kruistocht tegen de lockdown werd zijn Linkedin-account al geblokt wegens het verspreiden van desinformatie, onder andere over de sterftegraad bij corona. Ook nadat de FvD’er er meerdere keren op was gewezen een te laag percentage te hanteren, bleef hij volharden. In de Kamer zaaide hij tot woede van minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge twijfels over de veiligheid van vaccins. Zo beweerde Van Haga dat in Israël 4,4 procent van de 60-plussers ‘binnen zes weken na de eerste injectie’ overleed. ‘Een hoax’, concludeerde Peter Burger, factchecker bij de Universiteit Leiden.

Van Haga heeft desondanks een snaar geraakt bij groepen die te lijden hebben onder de lockdown. Zijn onderkoelde toon spreekt blijkbaar menig kiezer meer aan dan het pathos van Baudet. Dat Van Haga nooit in verband is gebracht met antisemitisme en homofobie heeft kiezers mogelijk bewogen om op de nummer twee te stemmen en niet op de lijsttrekker.

‘Ik zit helemaal op één lijn met Thierry’, benadrukt Van Haga zelf. ‘Baudet is nog steeds mateloos populair, maar moet vechten tegen de bierkaai. Hij heeft zoveel klappen gehad, zo veel messen in de rug.’

Gemeenteraadslid

Wybren van Haga was tussen 2010 en 2017 gemeenteraadslid in Haarlem. Hij stond daar bekend om zijn confronterende stijl. In 2017 kwam hij op plek 41 van de VVD-lijst voor de Kamerverkiezingen. Toen enkele VVD’ers doorschoven naar het kabinet kwam hij alsnog in de Kamer.

Regelzucht

Van Haga behoorde tot een rechterflank van de VVD. Het huidige economische programma van zijn voormalige partij noemt hij socialistisch. Hij verzet zich ook tegen de regelzucht van de overheid. Over zijn tijd bij Shell in Gabon zei hij ooit: ‘Het mooie van dat land vond ik het ontbreken van regels.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden