Als Spoelman toch eens geen geneeskunde had gestudeerd?

In 1927, tijdens het belangrijkste toernooi van het jaar in New York, deed de in Letland geboren beroepsschaker Aaron Nimzowitsch iets wat hij beter niet had kunnen doen. Na een zware nederlaag tegen Milan Vidmar, een sterke grootmeester uit Ljubljana die zijn geld verdiende als elektrotechnicus, ging hij met zijn overwinnaar eten. Het was vragen om moeilijkheden.


Met groeiende ergernis zag Nimzowitsch de vrolijkheid van zijn tafelgenoot aan tot hij zich niet meer kon beheersen en Vidmar toebeet: 'Wat heb jij eigenlijk te zoeken bij de grote schaaktoernooien? Wil jij ons beroepsmeesters soms het brood uit de mond stoten? Blijf toch bij je transformatoren!'


Tijdens de NK-toernooien van de laatste jaren moet ik steeds aan deze geschiedenis denken als ik Wouter Spoelman aan het werk zie. De bijna afgestudeerde geneeskundestudent is de Vidmar tussen de professionals. Hij is gezegend met een groot talent, maar geen haar op zijn hoofd denkt erover van schaken zijn vak te maken. Voor het begin van het toernooi zei Spoelman dat zijn voorbereiding op het NK voor een groot deel bestond uit het assisteren op de operatiekamer.


Toch blijkt telkens opnieuw dat de amateur de strijd met de professionals gemakkelijk aan kan. Zowel in 2011 als in 2013 begon Spoelman zijn NK-optredens met drie winstpartijen op rij. In 2011 zakte hij terug, vorig jaar hield hij de race tot het einde vol. Hij eindigde op de gedeelde eerste plaats naast Dimitri Reinderman, die hem daarna in twee beslissingsvluggertjes de baas bleef.


Dit jaar begon Spoelman weer voortvarend met zeges op L'Ami en Reinderman en een fortuinlijke remise tegen Van Wely. Pas in de vierde ronde werd hij door Tiviakov tot de orde geroepen. Als de uitslag andersom was geweest, zou Tiviakov, een broodschaker pur sang, Spoelman hebben kunnen vragen waarom hij niet in de operatiekamer was gebleven.


Het was een wonder dat Spoelman op de been bleef tegen Van Wely. In een glad verloren stand met twee pionnen minder wist hij de strijd gaande te houden tot dat het moment kwam waarop Van Wely een fout maakte.


Zie diagram 1


Zo stond het in Spoelman - Van Wely na de 40ste zet van wit. Om zich te wapenen tegen de dreigende dameschaakjes gaf Van Wely ten onrechte een van zijn pluspionnen op.


40 ... Df6?


Wit zou kansloos zijn geweest na 40 ... Kg8!, een terugtocht die gemakkelijk over het hoofd kan worden gezien. Wit heeft daarna geen schaakjes (41. Dc8+? Df8+) zodat zwart in alle rust zijn vrijpionnen naar voren kan loodsen. Bijvoorbeeld 40 ... Kg8 41. Dc7 Df8+ 42. Kg5 (of 42. Kxg6 Df5+ 43. Kh6 Df6+ 44. Kxh5 Df7+ met dameruil) 42 ... b4 en wit is machteloos.


41. Dxe4 g5+ 42. Kxh5 gxf4


Met 42 ... Df5! (43. Db7+? Kf6!) behoudt zwart winstkansen.


43. Db7+ Kf8 44. Db8+ Kg7 45. gxf4 Df5+ 46. Kh4 Dc5 47. Kg4 b4 48. Db7+ Kf6 49. Db8 Ke7 50. Db7+ Kf6 51. Db8


Deze stelling kan zwart niet winnen. Bij de 77ste zet schikte Van Wely zich in remise.


Omdat Spoelmans winstpartijen in dit toernooi minder geschikt zijn voor een krantenrubriek geef ik het slot van de bezienswaardige zege die hij in het afgelopen seizoen van de Duitse clubcompetitie behaalde op de Hongaar Ribli.


Zie diagram 2


Ribli - Spoelman na de 32ste zet van wit. Zwart heeft een kwaliteit meer en wits koningsvleugel is geruïneerd, maar toch is de winst nog niet zo eenvoudig. Wits lopers zijn sterk en zwarts koning is kwetsbaar.


32 ... De6! 32. Lh7+?


Ribli trapt in de val. Met 32. f3 kon hij voorlopig op de been blijven, al behoudt zwart groot voordeel met bijvoorbeeld 32 ... Dc8 33. Lc2 f6.


32 ... Kxh7 33. Txe6 Tg4+ 34. Kh1 Lg2+ 35. Kg1


Als hij dacht dat zwart genoegen zou nemen met eeuwig schaak, kwam hij bedrogen uit.


35 ... Td1+! 36. Te1 Txe1+ 37. Dxe1 Le4+!


Wit geeft op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden