Als Siamese tweeling door het leven

Nee, Chenelva en Sheneeva vinden het niet erg aan elkaar vast te zitten. Maar dat mensen ze aangapen en ongevraagd filmen met hun telefoon, dat is wel eens vervelend.

De zusjes Chenelva en Sheneeva Beeld Lars van den Brink

Korte jeugddocumentaire

Chenelva en Sheneeva (15) delen een achterhoofd en een goede vriend. De goede vriend heet Léon Bellaart (40). 'Wie is die man met wie mama staat te praten en die zich niet eerst even netjes voorstelt aan ons?', zei de een twee jaar geleden tegen de ander. Dat was dus Léon.

Zoals zoveel mensen had hij nog eens over zijn schouder gekeken toen hij de Siamese tweeling met hun moeder Ingrid door zijn Amsterdamse vinexwijk zag wandelen. Huh, wat? Sheneeva liep vooruit, Chenelva achteruit. Léon holde achter ze aan, vertelde dat hij documentaires maakte en vroeg of hij misschien een keer langs mocht komen om kennis te maken.

Aanvankelijk zat Ingrid niet op de komst van een nieuwsgierige film-maker te wachten, maar na een paar telefoontjes was het goed. Nu belt Léon bijna wekelijks aan bij de familie en is zijn korte jeugddocumentaire over de meisjes af.

Paars T-shirt: Chenelva. Oranje: Sheneeva. Beeld Lars van den Brink

Waarom wilden ze met hem in zee? 'Hij is grappig', zegt Chenelva, 'en aardig. Hij kan geboeid luisteren. Léon is niet iemand van één keer praten en nooit meer iets laten horen. We vinden het leuk om hem te pesten, maar dat doen we omdat we van hem houden.'

Stap je met Léon aan je zijde de kleine, roezemoezige wereld van Chenelva en Sheneeva binnen - schoenen uit, tv aan -, dan klinkt er haast voortdurend een gierende lach. Zodra ze hun telefoons terzijde schuiven, is Léon het centrum van hun aandacht: 'Léon, je lijkt op een vrouw! Léon, mag ik je Leontina noemen? Léon, je moet stoer praten tegen de mensen! Léon, waarom zit dat stuk niet in de film dat we hard gingen fietsen?'

In de woonkamer zitten ze in hun speciale rolstoel of liggen ze tegen elkaar aan op de bank. In hun slaapkamer staat een tweepersoonsbed met één dekbed en één roze kussen. Chenelva slaapt links, Sheneeva rechts. De Chenelva-kant van de kamer is rood geschilderd, die van Sheneeva is paars. Aan elke zijde van het bed staat een tv. Van Léon kregen ze een Netflix-account, maar Goede Tijden, Slechte Tijden blijft favoriet. Aan de muur hangt een poster van Pirates of the Caribbean.

Chenelva Beeld Lars van den Brink
Chenelva (links) en Sheneeva in de woonkamer. Beeld Lars van den Brink

Weg uit Suriname

Vlak na hun geboorte in Suriname kwam het tweetal met hun moeder naar Nederland om te onderzoeken of ze van elkaar konden worden gescheiden. Het VU Medisch Centrum kon niet garanderen dat ze een operatie zouden overleven. De kans op blijvende schade was hoe dan ook groot.

Eerlijk gezegd weet Léon niet precies hoe hun medisch dossier eruitziet. Het doet er vooralsnog niet toe, vindt hij. Ze zijn op het moment gezond. Zijn bedoeling is bovendien altijd geweest de meisjes zo veel mogelijk los van hun beperking te zien - en te laten zien. Er is hem wel eens verteld dat de levensverwachting bij hun geboorte vijf tot tien jaar was. Dat ze inmiddels 15 jaar zijn en volop puberen, is bijzonder. Zelf zijn ze daar niet mee bezig. 'Léon, wanneer krijgen we je oude laptop? Léon, heb je wel eens Judeska Breekt Door gezien? Léon, als je écht van ons houdt, koop je Heelys voor ons.'

Beeld Foto Lars van den Brink

Uit elkaar

Het antwoord op de drie meest gestelde vragen is: nee. Nee, ze willen niet uit elkaar. Nee, het is niet erg om aan elkaar vast te zitten. Nee, het doet geen pijn. Ze willen gewoon blijven wie ze altijd zijn geweest. Wie zouden ze moeten worden?

Samen is leuker dan alleen, riepen ze toen ze in oktober te gast waren in de talkshow Pauw. Maar nu Chenelva en Sheneeva ouder worden, speelt toch ook deze kwestie op: in hoeverre kun je een eigen identiteit ontwikkelen als je als twee-in-een door het leven gaat?

Elke dag brengt een busje de zussen naar Drostenburg, een school voor kinderen met een lichamelijke of meervoudige handicap. Om half zeven maakt Ingrid ze wakker. Een paar jaar geleden begonnen ze zich te verzetten tegen de kleren die hun moeder 's ochtends voor ze klaarlegt. Ingrid ziet het liefst dat ze precies hetzelfde dragen, terwijl ze zichzelf ondertussen liever verschillend aan-kleden.

Afscheid

Wat ze ook graag zouden willen: dat de mensen die hen onbeschaamd aangapen eens gewoon een gesprek met ze aangaan of tenminste hallo zeggen. Léon schrikt ervan hoe vaak Chenelva en Sheneeva ongevraagd met telefoons worden gefotografeerd of gefilmd.

'Léon, hoe gaat het met je kind? Léon, weet je nog dat je ons hebt opgetild? Léon, weet je nog dat we op bezoek kwamen toen je ziek was?' Dat hij veel voor het gezin is gaan betekenen, is hem wel duidelijk. Het omgekeerde is ook het geval. 'Oké, nu zien we elkaar dus niet meer', zeiden Chenelva en Sheneeva toen de film af was.

Maar voor Léon is afscheid nemen geen optie. Niet alleen omdat dat zou voelen als het halen van een verhaal en dan wegwezen. Ook niet omdat hij graag nóg een film met ze zou willen maken. 'Ze zijn eigenzinnig en maken me aan het lachen. Het geluid dat zij maken, hoor ik nergens anders in mijn omgeving.'

Deze maand gaan ze met zijn drieën naar Rotterdam, naar het jubileumconcert van Nick en Simon in Ahoy. Chenelva vindt Nick het leukst, Sheneeva is het dolst op Simon. 'Léon, je gaat wel filmen toch? Léon, ons eerste concert moet gefilmd worden, hoor.'

De documentaire Chenelva & Sheneeva wordt zondag 4 december om 19.25 uur uitgezonden op NPO3.

Sheneeva Beeld Lars van den Brink
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.