Commentaarraoul du pré

Als Ruttes hang naar nostalgie omslaat in politieke berekening is het opeens niet zo onschuldig meer

null Beeld ANP
Beeld ANP

Alleen al Mark Ruttes gedachte dat het aan hem is te bepalen welke van zijn berichten belangrijk genoeg zijn om te bewaren, bewijst dat hij van transparant bestuur weinig heeft begrepen.

Raoul du Pré

De oude Saab Sport Estate, het bescheiden Haagse appartement, de gedateerde Nokia: Mark Rutte heeft het beeld van de bescheiden, spaarzame premier zorgvuldig gecultiveerd. En het heeft ook wel wat, een minister-president die niet hecht aan aardse zaken, die nooit iets declareert en genoeg heeft aan ‘een paar keer per jaar een boek of een cd’. Het verleent hem een zekere onkwetsbaarheid.

Maar die onkwetsbaarheid mag natuurlijk niet zover gaan dat het hem vrijwaart van de hang naar meer transparantie die het Binnenhof eindelijk in de greep heeft. Dat Nederland daarin niet bepaald voorop loopt, is bekend. Iedere journalist of bezorgde burger weet hoe het tot voor kort afliep met verzoeken in het kader van de openbaarheid van bestuur: stilte, uitstel, nog eens uitstel en dan, als er toch echt iets op de bus moet, volgde een stapeltje zwartgelakte pagina’s.

Daarin is na alle ophef over de bestuurscultuur sinds kort enige verbetering zichtbaar, maar nog steeds wordt de wettelijke termijn om te antwoorden gemiddeld met 133 dagen overschreden. En nog steeds is het trekken en sleuren om volkomen gerechtvaardigde verzoeken om informatie ingewilligd te krijgen. Vaak tot voor de rechter aan toe, zoals de Volkskrant op dit moment weer ervaart met de ministeries van Volksgezondheid en Algemene Zaken in de strijd om uit te zoeken hoe Nederland werd bestuurd gedurende de coronacrisis.

Ten diepste hebben onze bestuurders de neiging om transparantie te omzeilen. Vaak met het argument dat goed bestuur gebaat is bij enige vertrouwelijkheid, maar nooit kunnen ze aantonen dat een land als Noorwegen (waar elk verzoek om openheid binnen drie dagen wordt beantwoord) zoveel slechter wordt geregeerd.

Het bericht over Ruttes oude Nokia, waarvan hij jarenlang eigenhandig al zijn sms-berichten heeft gewist, loopt nu weer uit op een debat of hij daarmee de letter van de wet heeft overtreden. Zelf denkt hij van niet. Maar alleen al Ruttes gedachte dat het aan hem is om te bepalen welke van zijn berichten belangrijk genoeg zijn om te bewaren, bewijst dat hij van de geest van de wet nog altijd weinig heeft begrepen, dat hij nog volop opereert volgens zijn vertrouwde methode (zo min mogelijk sporen achterlaten) en dat zijn hang naar oude spullen niet alleen voortkomt uit nostalgie maar ook uit sluwe politieke berekening.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden