Als Osama spreekt, volgen aanslagen

Het patroon ligt vast: Bin Laden spreekt op een bandje, de volgende dag zegt de CIA dat het authentiek lijkt....

De boodschappenjongen is nog steeds anoniem, bijna tweealf jaar nadat de jacht op Osama bin Laden on volle hevigheid losbarstte. Wie geeft de cassettebandjes met de toespraken van de terroristenleider af bij het Arabische televisiestation Al Jazeera? Het gaat via-via - tot zover reikt de kennis.

De toespraken van Osama bin Laden spelen een raadselachtige rol in de strijd van Al Qa'ida - alleen de jihadi's verstaan waarschijnlijk de boodschap echt. Het zijn berichten uit een schaduwwereld, die zich aan het oog van veruit de meeste mensen onttrekt en alleen in de zendtijd van Al Jazeera even het daglicht ziet.

Het ritueel herhaalt zich sinds 11 september 2001 met enige regelmaat. De zenderredactie in Qatar kondigt steeds stellig aan dat Osama bin Laden weer een tape heeft verspreid, waarvan de CIA dan steevast een dag later, na stem onderzoek, zegt dat 'aannemelijk' is dat het de stem van de Al Qa'ida-leider is. Zo is het ook gegaan met de band van zondag.

Het Arabische tv-station liet de kijkers de veertien, naar eigen zeggen, nieuwswaardigste minuten van de band horen - in totaal duurde de tape 47 minuten. Al Jazeera heeft nadrukkelijk de passages met verwijzingen naar de actualiteit geselecteerd: Bin Laden noemt de arrestatie van Saddam Hussein (13 december) en het alternatieve vredesakkoord voor het Midden-Oosten dat in Gen is ondertekend (1 december). De conclusie: Osama bin Laden was zeer onlangs nog in leven (en kon het nieuws volgen).

De Amerikaanse en Europese terreurbestrijders en -onderzoekers zien de Bin Laden-tapes niet meer in de eerste plaats als een teken van leven. Het staat min of meer vast dat hij leeft. De toespraken worden steeds vaker beschouwd als verhulde opdrachten of doorslaggevende aanmoedigingen voor het plegen van aanslagen. Het is een visie die de Amerikaanse regering al kort na 11/9 deed besluiten media op te roepen geen boodschappen van Al Qa'ida uit te zenden. Algemeen is die oproep toen weggehoond.

'Het verspreiden van een geluidsboodschap van Osama bin Laden blijkt een belangrijke indicatie van het op handen zijn van een aanslag', schrijft het Amerikaanse onderzoeksbedrijf IntelCenter in een voorlopige versie van het rapport Osama bin Laden Audio Release Analysis, dat zondag na de nieuwe tape verscheen.

Het is de zevende geluidsboodschap van Osama bin Laden sinds januari 2002. Op basis van de gebeurtenissen in de afgelopen twee jaar concludeert IntelCenter dat er 'een groot risico bestaat dat Al Qa'ida een grote aanslag pleegt voor 2 februari'. Meestal was het namelijk binnen een maand na een geluidsband raak. Voorbeelden: op 12 november 2002 een band, en op 28 november volgde de aanslag in de Keniaanse kustplaats Mombasa; in april 2003 een band, en op 12 mei de dubbele aanslag in Riyad en op 16 mei de vierdubbele aanslag in Casablanca; op 18 oktober 2003 een band en in de eerste helft van november weer een aanslag in Riyad, in de Iraakse stad Nasiriyah en twee in het Turkse Istanbul.

Het is geen geruststellende analyse op een moment dat in de Verenigde Staten Code Orange van kracht is, de hoogste staat van alertheid sinds 11/9. Waarschijnlijk verhoogt het de crisisstemming bij de westerse inlichtingendiensten, die vermoeden dat terroristen het opnieuw gemunt hebben op vliegtuigen: rond de feestdagen zijn 27 internationale vluchten geannuleerd, vertraagd, omgeleid of gevolgd door gevechtsvliegtuigen. In Las Vegas heeft de FBI van alle hoteleigenaren de namen opgevraagd van gasten die rond de jaarwisseling een kamer hadden geboekt.

Alle vermoedens ten spijt is nog niet duidelijk he geluidsbanden van Osama bin Laden precies aanslagen in gang zetten. Het is niet waarschijnlijk dat er een codewoord verstopt zit - zo direct is de top van het terreurnetwerk niet meer betrokken bij de uitvoering.

De terroristen ervaren waarschijnlijk de toespraken van de leider als hoogtepunten in de constante stroom van schriftelijke en gesproken verklaringen van Al Qa'ida-woordvoerders. Wie de opeenvolgende boodschappen van de adjudanten van Bin Laden mist, ontgaat wellicht het belang van die enkele keer dat de leider z spreekt. Het zijn momenten van inspiratie, die vermoedelijk van onschatbare waarde zijn voor de jihad. In de schaduwwereld van Al Qa'ida klinken wde volle 47 minuten van Osama's rede.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.