Als Nederland de EU verlaat...

Nederland was een van de meest eurofiele landen, nu stelt de PVV voor uit de Europese Unie te stappen. Maar ons land heeft als handelsnatie juist baat bij integratie.

Nederland behoort tot de landen die aan de basis stonden van de Europese integratie. Het is een van de zes mede-oprichters van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) in 1952 en de Europese Economische Gemeenschap (EEG) in 1956 die samen zouden uitgroeien tot de huidige Europese Unie (EU).


Tot de opkomst van Fortuyn ruim tien jaar geleden behoorde Nederland tot een van de meest eurofiele landen in de EU. Dat was niet voor niets. Nederland profiteerde als handelsnatie enorm van de douane-unie. De efficiënte agrarische sector had groot profijt van Europese subsidies. Nederland was ook altijd enthousiast over alle Europese projecten zoals de gemeenschappelijke markt.


Niet voor niets werd het verdrag voor de monetaire en politieke unie in Maastricht getekend. Toen later bleek dat er alleen een monetaire unie kwam, ontstonden bij enkele politici, onder wie VVD'er Frits Bolkestein, enige twijfels over de voortgang van het project. Het lidmaatschap van tien nieuwe landen uit vooral Oost-Europa en de massale migratiestroom die daarvan het gevolg was, versterkte de eurosceptische stemming in Nederland. Daardoor werd in 2005 in een referendum 'nee' gezegd tegen de nieuwe Europese grondwet. Er moest een pas op de plaats worden gemaakt, maar aan uitstappen dacht toen niemand. Nu wil de PVV van Geert Wilders dat Nederland uit de EU stapt, een standpunt dat alleen door de obscure UKIP wordt gedeeld - een partij die zelfs in Groot-Brittannië geen poot aan de grond krijgt. Omdat nog nooit een land uit de EU is gestapt, zijn de gevolgen onduidelijk. Maar een deel laat zich raden.


Beleidsvrijheid


Het grote voordeel van uit de Europese Unie stappen, is beleidsvrijheid. Nederland heeft niets meer te maken met de Brusselse bureaucratie en kan alle Europese richtlijnen aan zijn laars lappen. Brussel en Frankfurt kunnen zich niet meer met het financieel-economische, budgettaire en monetaire beleid bemoeien. Dat betekent overigens niet dat Nederland zich meteen ook alles kan permitteren. De wereld is een dorp en instituten als de Wereldhandelsorganisatie (WTO), het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Verenigde Naties kunnen Nederland nog altijd met handelsbelemmeringen of andere sancties treffen. En met grotere begrotingstekorten zal Nederland zichzelf in de voet schieten.


Munt


Nederland kan niet in de muntunie blijven als het uit de Europese Unie stapt. De gulden moet weer worden ingevoerd als de nieuwe gulden. Maar dat is voor Wilders geen probleem. Hij heeft door het eurosceptische bureau Lombard Street Research een aantal sommetjes laten maken. Volgens die sommetjes kost het vertrek uit de euro Nederland 51 miljard euro, maar zal het tot 2015 ook 125 miljard opleveren. Beide getallen zijn niet onderbouwd. Het Centraal Planbureau heeft berekend dat het uittreden Nederlanders een weeksalaris kost. Ook op die berekeningen is kritiek.


Export


De nieuwe Nederlandse munt zal ongetwijfeld duur worden omdat Nederland een groot overschot heeft op de handelsbalans. Dat is een gevaar voor de exportindustrie, waar de Nederlandse economie van afhankelijk is. Volgens de berekeningen van Lombard Street zal de koers van de nieuwe gulden met 10 procent stijgen. Dat betekent dat de export 10 procent duurder wordt. In het eerste jaar na de invoering van de gulden zal de export in Nederland volgens een ING-onderzoek met 25 procent krimpen. Bedrijven zullen in de toekomst weer worden geconfronteerd met meer valutarisico's en omwisselkosten. Het Duitse achterland zou vanwege de valutaproblemen en douanebelemmeringen voor de doorvoer kunnen uitwijken naar Antwerpen of Hamburg.


Economie


Het CPB heeft berekend dat de EEG en de EU iedere Nederlander in de afgelopen 65 jaar een extra maandsalaris hebben opgeleverd, waarvan een kwart is te danken aan de invoering van de euro. De welvaartswinst is het gevolg van meer handel, meer concurrentie, specialisatie, innovatie en schaalvergroting. Het CPB baseert zich op een model van de econoom Jan Tinbergen, waaruit blijkt dat het effect van de interne markt op de groei van de goederenhandel toeneemt van 2 procent in 1962 tot 25 procent bij de voltooiing van de interne markt in 1992. Volgens het CPB is het nationaal inkomen hierdoor 4 tot 6 procent hoger dan wanneer er geen interne markt was geweest. Dat komt neer op 1.500 tot 2.200 euro of een maandinkomen per inwoner.


Werkgelegenheid


Bij de invoering van de gulden zou de Nederlandse economie binnen twee jaar met 10 procent krimpen, waardoor de werkloosheid oploopt met 300 duizend personen, zo blijkt uit onderzoek van het economisch bureau van ING. De PVV vergelijkt Nederland met landen als Zwitserland, Zweden en Noorwegen die geen euro hebben. Maar die landen laten zich niet vergelijken. Noorwegen is een olieproducerend land. Zweden is veel meer geïndustrialiseerd zonder dat het een groot achterland heeft. Zwitserland haalt veel inkomsten uit de toeristensector, de financiële sector met zijn bankgeheim en beschikt over een omvangrijke voedingsmiddelenindustrie met veel productielocaties in eigen land. Nederland is vooral afhankelijk van de export.


Buitenlandse politiek


Niemand kan ontkennen dat de Europese integratie heilzaam is geweest voor de wereldvrede. Europa was tot begin jaren vijftig het meest oorlogszuchtige continent waarbij vooral de vijandschap tussen Duitsland en Frankrijk tot enorme oorlogen leidde. Frankrijk en Duitsland zijn ook de grootste voorstanders geweest van Europese integratie. Er is nu al bijna zeventig jaar vrede in de door cultuur-, taal- en andere verschillen toch verdeelde Europese Unie. Maar sinds de Franse president Mitterand en de Duitse kanselier Kohl - de laatste leiders die de oorlog nog bewust meemaakten - weg zijn, is deze verworvenheid vervaagd. Als Nederland een precedent schept door eruit te stappen, kan Europa weer onderling slaags raken.


Vrij verkeer personen en goederen


Nederland maakt deel uit van Schengen, hetgeen betekent dat er één visumstelsel wordt gehanteerd en er vaak geen grenscontroles zijn. In totaal behoren 26 landen tot Schengen. Ook Zwitserland en Noorwegen behoren daartoe, dus het EU-lidmaatschap is geen voorwaarde. Een EU-land als Groot-Brittannië maakt er echter geen deel van uit, net als een euroland als Ierland. Gezien de opvattingen over vrij verkeer van personen zou Wilders echter ook mogelijk kunnen besluiten Schengen op te zeggen.


Commentaar pagina 30

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden