Als je maar flink lawaai maakt, dan komen de autoriteiten van hun luie achterwerk

Notities uit Al Hoceima

Zeg niet dat de Marokkaanse overheid helemaal geen oog heeft voor de noden van het Riffijnse volk. Voorbeeldje: heeft het oncologisch centrum in Al Hoceima nieuwe middelen nodig - zoals een 3D-scanner en goede bestralingsapparatuur - om kankerpatiënten beter te kunnen behandelen, dan zorgt de overheid daar direct voor. Geheel uit zichzelf. Toch?

De haven van Al Hoceima. Foto Hassan Bahara

'Het wordt niet met zoveel woorden gezegd, maar het is dankzij de protestbeweging Hirak dat wij nu de 3D-scanner en bestralingsapparatuur hebben', vertelt hoofdverpleegkundige Jaouad Boulhrir (32) mij voor de ingang van het oncologisch centrum. 'Wij zijn nu in staat om de meeste vormen van kanker te detecteren en te behandelen.'

Het was een van de belangrijkste eisen van de Hirak-beweging: een betere uitrusting van het oncologisch centrum. Geen overbodige luxe in het Rifgebied, dat de meeste kankerpatiënten van heel Marokko telt. Het is, zegt men, een erfenis van de gifgasaanvallen door de vroegere Spaanse kolonisator. Het mosterdgas dat de Spanjolen 90 jaar geleden boven opstandige gebieden in de Rif loslieten, maakt nog altijd slachtoffers.

Afgelopen maandag was de minister van Gezondheid L'hossein Elouardi op bezoek in het oncologisch centrum van Al Hoceima om het nieuwe materiaal in te zegenen. Staatsgezinde media deden er braaf verslag van en lieten verwijzingen naar de invloed van Hirak achterwege. Alsof ministers gewoon zijn het Rifgebied te overladen met peperduur medisch spul.

Hassan Bahara en Nadia Ezzeroili beschrijven om en om de opstand op de Rif die deze zomer tot een hoogtepunt komt. Dit is aflevering 8. Lees hier de voorgaande afleveringen terug.

'Wij hadden deze apparaten al in 2015 toegezegd gekregen', zegt Boulhrir. 'Ze waren al betaald, maar om de een of andere redenen kregen we ze nooit geleverd.'

In de Al Hocemiaanse geruchtenmachine heet het dat corrupte ambtenaren de apparatuur in andere steden in bedrijf hadden om clandestien wat bij te verdienen.

'Je kunt de komst van deze apparatuur niet los zien van de protesten', herhaalt Boulhrir.

Jaouad Boulhrir bij de oncologische kliniek. Foto Mourad Mimouni

Maar goed, zuur blijven over de inertie en corruptie van de overheid is ook niet nodig, vindt Boulhrir. De apparatuur is er nu. Ze zal de levens verlichten van de Riffijnse kankerpatiënten die voorheen honderden kilometers moesten reizen voor behandelingen.

Ook winst: bij zijn bezoek aan het oncologisch centrum vertelde Elouardi dat er haast wordt gemaakt met de bouw van zes eerder toegezegde gezondheidscentra in de Rif. In het eerste kwartaal van 2018 worden ze opgeleverd. Een rondje hoera voor Hirak, iedereen?

Een andere eis van Hirak is een universiteit in Al Hoceima. Op het moment voer ik een interessante mailwisseling met een ter zake kundige journalist over de (on)haalbaarheid daarvan. 'Dat is toch een beetje een universiteit neerzetten in Oost-Groningen', mailt de journalist.

Klopt. Bovendien: een bul van een eventuele Al Hoceimiaanse universiteit biedt net zo weinig vooruitzicht op werk als een bul van een universiteit in Rabat.

Maar vertel dat maar eens de meisjes hier in Al Hoceima die hun master niet kunnen halen omdat ze niet op kamers mogen in andere steden. Zij willen allereerst de mogelijkheid van een academische scholing - treuren over hun gebrek aan perspectief op werk kan later altijd nog.

Tegen enkele belangrijke eisen van Hirak zijn redelijke argumenten in te brengen. Meer banen? Investeerders naar de Rif lokken gaat moeilijk, want weinigen vinden dit onherbergzame gebied de moeite waard. De visserij een impuls geven lukt ook niet meer - de Middellandse Zee is praktisch leeggevist, daar verandert de overheid niets aan. 'Een beetje een uitzichtloos moeras', noemt de journalist het.

Lees verder onder de afbeelding.

Minister L'hossein Elouardi op bezoek. Foto Mourad Mimouni

Dat de Rif moeilijk gebied is, beseft men hier ook. Maar dat vermindert het verlangen naar betere omstandigheden niet. Sterker, vanwege het besef dat tussen droom en daad in Marokko vaak luie/corrupte/inefficiënte autoriteiten staan, wordt de roep om lotsverbetering alleen maar luider.

Neem het oncologisch centrum van Al Hoceima. Dat was al in 2008 klaar. De jaren daarna kreeg de bevolking telkens van de autoriteiten te horen dat ze heus wel betere apparatuur zouden kunnen krijgen, maar wie gaat dat betalen, wie kan het bedienen, en zijn de behandelingen niet veel te duur voor het straatarme volk? Zo werd de zaak tot in het oneindige getraineerd. Totdat het volk boos de straat opging en alle bezwaren als sneeuw voor de zon verdwenen.

Misschien lukt dat ook op het gebied van werk en sociale voorzieningen, denkt men hier. Als je maar flink lawaai maakt, dan veren de autoriteiten op van hun luie achterwerk, en komen ze niet meer met excuses om niets te doen, maar met mogelijkheden.

Waarom zijn wij in Al Hoceima?

Op 28 oktober 2016 komt Mohsin Fikri, een visser uit Al Hoceima, op gruwelijke wijze om het leven na een hoogoplopend conflict met de politie. Agenten gooien zijn visvangst - buiten het seizoen gevangen zwaardvis - in een vuilniswagen. Fikri springt er achteraan en wordt geplet door het hydraulisch systeem.

Er breken protesten uit die een diepe woede blootleggen over corruptie en de algehele achterstelling in de Rifregio (Noord-Marokko). De Hirak al shaabi ('Volksbeweging')wordt geboren en eisen voor politieke en sociaal-economische verbetering worden op tafel gelegd. Al Hoceima is het centrum van de Hirak. Hier komen de meest charismatische leiders van Hirak vandaan. Op 20 juli houdt Hirak de grootste demonstratie tot nu toe. Veel Marokkaanse Nederlanders, die hier hun wortels hebben, zullen meelopen.

Welke vragen willen we beantwoorden?
Wat is de achtergrond van Hirak? Hoe ver terug gaat de opstandige mentaliteit van de Rif? Welke mensen maken deel uit van Hirak? Welke rol gaan Europese Marokkanen innemen in Hirak?

Lees hier wat we eerder over de Rif-protesten schreven

Scrollverhaal: de protesten in beeld

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.