'Als je geen geschiedenis hebt, dan bouw je die toch?'

In de Verenigde Staten staan wel driehonderd kastelen, waaronder veel 'middeleeuwse'. Tja, als je geen geschiedenis hebt, dan bouw je die toch zelf?

Ringsteekdemonstraties tijdens het Renaissance Festival.Beeld Theo Stielstra

Een goed verhaal: in 1970 tekende de 14-jarige scholier Mike Freeman voor een schoolopdracht zijn droomhuis: een kasteel met twee torens en een ophaalbrug. Als hij later groot zou zijn, bezwoer hij zijn klasgenoten, zou hij daar gaan wonen. Tuurlijk Mike.

Maar hij vergat zijn droomhuis niet en de inmiddels als eenvoudige schoolfotograaf zijn geld verdienende Freeman beloofde aan zijn verloofde dat hij haar pas zou trouwen als zijn kasteel af was.

Dat kon even duren, want toen hij in 1980 met zijn plannen bij diverse banken aanklopte, werd er besmuikt gelachen. Een kasteel, dromer.

Maar Freeman zette door. Lang verhaal kort: enkele jaren later legde hij op een door gelukkig toeval aangeschaft bosperceel met cementen bouwstenen een cirkel op de grond. Voilà, de plattegrond van de eerste toren met bijbehorende grote zaal. Hij geeft het grif toe, zonder hulp van deskundige metselaars, constructeurs, koperslagers en elektriciëns was-ie nooit zover gekomen. Wat ook waar is: zonder Freemans haast kinderlijke visie op bouwen en ontwerpen was het zicht vanaf de snelweg bij het dorpje Triune, Tennessee nooit verrijkt met die twee imposante torens. Torens die, verdomd als het niet waar is, verdacht veel lijken op het 12de-eeuwse Castell Coch in Wales. Freeman bezocht dit donkere grenskasteel ooit en wist de constructie-tekeningen ervan te bemachtigen. Die dienden hem tot inspiratie. Want ja, Europa met zijn 'fascinerende geschiedenis' - het is toch iets wat Freeman en met hem veel Amerikanen missen.

(Tekst gaat verder onder afbeelding).

Een bezoeker in zijn rol als Engelse edelman tijdens het Renaissance Festival.Beeld Theo Stielstra
Castle Gwynn gezien vanaf de weg naar Triune.Beeld Theo Stielstra

Van dichtbij is Castle Gwynn (het Witte Kasteel) overigens meer een Disneykasteel meets Muiderslot met raampartijen rechtstreeks afgekeken van het Duitse slot Neuschwanstein. Noem het een fusion-kasteel - al zal Freeman die term niet gebruiken als hij zijn zelf ontworpen wapenschild met drie gouden lelies laat zien dat op zijn overhemd is geborduurd. Het logo is rechtstreeks afgeleid van zijn schooltekening van jaren her.

Hij heeft zowat zijn halve leven gestoken in de bouw van zijn huidige woonhuis. Hij heeft geen kinderen, wel twee honden. Twee jaar lang gingen alle weekenden op aan het metselen van de 14 duizend bakstenen die op de eerste verdieping de zestig bogen vormen van zijn woonkamer en keuken. Van al die duizenden stenen is er eentje die hij zich nog goed kan herinneren. Hij wijst de plek aan waar hij, amateurmetselaar, de steen achterstevoren plaatste, waardoor tot in de eeuwigheid in zijn woonkamer de productiedatum uit 1980 zichtbaar is. Verder gaat alles, zo verzekert Freeman tijdens een privérondleiding, zo 'historisch correct' mogelijk. Moderne voorzieningen zoals elektriciteit, airco en verlichting zijn allemaal zo onzichtbaar mogelijk weggewerkt. Achter een haast onzichtbaar deurtje - Freeman moet wat dozen opzij zetten - blijkt een miniem tweepersoonsliftje schuil te gaan, en ook de toegang tot de inloopkast in de grote slaapkamer is verborgen achter een ogenschijnlijk massief eiken lambrisering (pen-en-gatverbindingen; 'Nergens een spijker gebruikt.'). Hij opent een deur naar een beeldig bordesje, uitkijkend over de bordestrappen. Het is de plek - ook nieuwe kastelen hebben zo hun geschiedenis - waar in 2008 de nog griezelig jonge Taylor Swift haar beroemde video bij de hit Love Story opnam. Dat plekje tussen de witte zuilen, Freeman wijst het graag even aan, is sindsdien de favoriete plek van veel bruidsfotografen. En dat de kasteelheer daar wat inkomsten uithaalt is evident.

(Tekst gaat verder onder afbeelding).

Mike Freeman met een van zijn honden, bij de oorspronkelijke voorzijde van zijn kasteel.Beeld Theo Stielstra
Gezicht op de zuidelijke toren van Gwynn Castle in Tennessee. Het 12-ton wegende koperen dak zal naar verloop van tijd groen worden.Beeld Theo Stielstra
Spock-oren zijn historisch niet correct, wel populair.Beeld Theo Stielstra

Middeleeuws feest

Als je een kasteel hebt, is het logisch in de kasteeltuin een flink feest te geven. Een middeleeuws feest natuurlijk. Het partijtje kort na de opening van de eerste toren groeide in 32 jaar tijd uit tot een middelgrote deelnemer aan het zogenoemde Renaissance-circuit. Dat is een reeks commerciële themafestivals door heel de Verenigde Staten waarbij - in weerwil van de naam - de Middeleeuwen centraal staan. Dat wil zeggen: de Amerikaanse interpretatie van deze historische periode in Europa. Het ene festival is wat strenger in de leer dan het andere, maar het gebrek aan historiciteit wordt goedgemaakt door een flinke dosis enthousiasme en ondernemerschap. De festivals beginnen in januari in het warme Florida en trekken dan via Tennessee en Georgia naar Texas, waar de grootste zijn, door naar het noorden, om tegen de herfst weer af te zakken naar Californië. Met de festivals reizen honderden handwerkslieden, ring-steektoernooi-organisatoren, acteurs en eet- en spulletjestenten mee. De meesten van hen hebben er een voltijds beroep van kunnen maken.

De Middeleeuwen? Was dat niet iets met ridders en jonkvrouwen, een tijd van onbeperkt vlees eten, een periode waarin boselfjes en minstrelen dol waren op handlezen en tarotleggen? Een tijd van bijlgooien, ringsteken, wezentjes met rare oren? En Batman, wanneer was dat? Piraten had je toch ook? Koning Richard leefde nog en ze aten toch van die knotsen kalkoenvlees? Op een Renaissance Fair kan alles, als het maar lekker gek is. Trek gerust een bisschopspak aan bij het toernooi. Of ga als galeislaaf. Desnoods als Romein: that's entertainment.

Vanaf een afstandje bekijkt kasteelheer Freeman het feestgewoel op zijn terrein met zichtbaar plezier. De opbrengst wordt gebruikt voor nieuwe bouwmaterialen, want een kasteel is nooit klaar. 'O, zal ik m'n autoverzameling nog even laten zien? Kijk een Batmobiel met een raketmotor, 330 mph. Speciaal gebouwd. Dat is nou míjn hobby!'

Middeleeuwers waren goede eters.Beeld Theo Stielstra

Kastelen in Amerika

Meer gloednieuwe kastelen

In de VS staan naar schatting driehonderd kastelen. De bekendste is het kasteel van Assepoester in Disneyland bij Orlando, Florida. Op de tweede plaats komt Hearst Castle, het mix-'n-match mediterrane renaissancelandhuis waaraan van 1919 tot 1957 werd gebouwd in opdracht van krantenmagnaat William Randolph Hearst. Het kasteel, een bezoek meer dan waard, staat halverwege Route One aan de kust tussen San Francisco en Los Angeles. Alle bouwmaterialen komen uit Europa en Egypte.

Dan zijn er nog vele tientallen fikse landhuizen, die aan deze kant van de oceaan niet snel kasteel genoemd zouden worden. Maar het bijzonderst zijn de echte kastelen die door particulieren uit de grond zijn gestampt: compleet met torens, kantelen en ophaalbruggen. Behalve de residentie van Mike Freeman en zijn vrouw staan er alleen al in Tennessee zeker drie andere op de middeleeuwen geïnspireerde kastelen. De grootste is sinds enkele jaren in aanbouw bij Chattanooga. De droom van ondernemer Christopher Beasley telt vier verdiepingen, vijf slaapkamers en drie torens van 20 meter hoog met puntdaken van roodkoper. Hoe Beasly op het idee kwam? Zijn onderneming verdient goed aan Game of Thrones-merchandising. Dit kasteel is nog niet open, maar veel kastelen bieden rondleidingen.

Praktische informatie

Het Tennessee Renaissance Festival op het terrein van Freemans kasteel bij Arrington, 25 mijl ten zuiden van Nashville, is in 2017 elke zaterdag en zondag in mei geopend. De rondleidingen in het kasteel zijn erg in trek, sluit op tijd aan in de rij. Tickets: tnrenfest.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden