' Als je een mop vertelt, moet je weten waar je het over hebt'

Giselinde Kuipers (29) promoveerde cum laude op de relatie tussen gevoel voor humor en sociale achtergrond. Haar proefschrift 'Goede humor, slechte smaak' is volgende week te koop in de boekhandel....

Een Turk, een Marokkaan en een Suri namer zitten in een auto. Wie rijdt?

'Ik ken hem welellipseWie was het ook weer?'

De politie - tenminste, zo vertelde een Surinamer.

'Dat was het, ja.'

Goede humor of slechte smaak?

'Van beiden een beetje. Humor overschrijdt altijd een grens. Goede grappen zijn een beetje smakeloos, een beetje schuin, bot of racistisch, maar er is een groot verschil in de smaakoordelen.'

Wie bescheurt zich om deze mop?

'Hoger opgeleiden vinden alleen al de vormgeving van een mop niks en wanneer het over buitenlanders gaat, roept het dubbele weerstand op. Ook als ze niet weten of die mop wel discriminerend is.'

Humor is klassengebonden.

'Dat is de belangrijkste conclusie van mijn onderzoek.'

Verbaasd?

'Ik had gedacht dat het opleidingsniveau van invloed was, maar dat er een strikte tweedeling tussen volkse humor en elitaire humor bestond, vond ik ontluisterend.'

Waar ligt de scheidslijn?

'Bij de mop. De ene groep denkt bij iemand met een gevoel voor humor aan André van Duin, een vrolijke gangmaker die moppen gebruikt als communicatiemiddel. De andere groep denkt aan Freek de Jonge, iemand die snel en gevat is en in een mop kun je niet aantonen dat je gevat bent.'

Zelf een virtuoos moppenverteller?

'Nee. Nou ja, ik heb het wel geleerd . Het eerste wat je moet doen is een mop kunnen onthouden. Dat gaat nogal eens fout bij vrouwen.'

Er komt een man bij de doktor, oh nee, uhmellipse?'

'Of ze beginnen met de clou. Als je een mop vertelt, moet je weten waar je het over hebt, ervan overtuigd zijn dat wat je vertelt grappig is en jezelf op de voorgrond durven plaatsen, want het is riskant. Er ontstaat een pijnlijke situatie als een mop niet grappig wordt bevonden.'

Moppentappers zijn macho's?

'Het is in elk geval een manier van praten die beter bij mannen past, ook door de inhoud.'

Vrouwen komen er inderdaad nooit zo bekaaid vanaf.

'Precies. Moppen gaan vaak over seks en mannen. Sam, Moos, Jantje. Vrouwen worden alleen gebruikt als de echtgenoot met de deegroller of de heks van een schoonmoeder.'

Je vergeet 't domme blondje.

'Zij is een vrij nieuw fenomeen. De enige vrouw die in een mop de hoofdrol inneemt. Eerst had je de domme Duitsers, de boeren en de Belgen. Sinds een jaar of tien hebben we de domme blondjes. In die zin is er sprake

van emancipatie.'

't Zal mevrouw Dresselhuys verheugen.

'Ik geef toe, het is een strohalm.'

Engelse humor is droog. Hoe is de Nederlandse?

'Er zijn zo verschrikkelijk veel verschillende ideeën over wat grappig is dat mensen elkaars humor niet eens herkennen. Dat geldt ook voor de Engelsen. Ze zijn droog, maar ook luidruchtig en banaal. In Europa zijn er meer overeenkomsten in humor tussen de sociale lagen dan tussen landgenoten onderling.'

Er bestaat geen tulpenbollenlol?

'Misschien is het mild gebrek aan respect, het provoceren in grappen iets dat Neder landers verenigt. Het Paul-de-Leeuwachtige. Hij is klassenoverschrijdend. Ook omdat hij grappig is op meerdere niveaus.'

Zijn dikke mensen grappiger?

'Het lijkt me niet waarschijnlijk dat lichaamsgewicht de empirische toetsing van grappig doorstaat.'

Nou ja, humor als compensatiestrategie.

'Als je grappig bent, kun je sociale uitsluiting door je overgewicht en dikke brillenglazen repareren, dat is waar. Het is daarentegen veel jongetjes met dezelfde dikke brillenglazen en merkwaardige motoriek als Freek de Jonge, niet gelukt. Uit biografische studies blijkt dat veel komieken al van jongs af aan populair zijn.'

Nog een goeie grap voor de Volkskrant lezer?

'Ik vertel geen moppen meer.'

Mopmoe?

'Inmiddels wel. Ik heb er tijdens mijn onderzoek zo veel verteld en gehoordellipseMaar ik ben mijn gevoel voor humor niet kwijtgeraakt hoor, mocht men dat denken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden