'Als je een boer beschrijft, kijk dan naar zijn handen'

Een goede journalist volgt zijn fascinatie, mijdt analytici en houdt zich lange tijd met zijn onderwerp bezig.Vindt Alan Cullison.

'Ik ben onderzoeksjournalist en correspondent in Moskou voor de Wall Street Journal. Ook deed ik verslag van de oorlog in Afghanistan. Ik doe vaak lang onderzoek en schrijf daardoor grote, verhalende stukken.

'Bij de krant leer je zo beknopt mogelijk te schrijven. Ook in langere verhalen probeer ik mensen zo effectief mogelijk te typeren. Een vaak gemaakte fout van verhalende journalisten is dat ze details kiezen die niet echt iets toevoegen aan de beschrijving van een persoon.

'Als je een boer beschrijft, kijk dan naar zijn handen. Zijn die ruw of netjes verzorgd? Dat zegt veel over wat voor boer het is. Een man die van manicures houdt, is trots op het feit dat hij weinig handarbeid doet. Wil je een streng religieuze moslim beschrijven, noem dan het eelt op zijn voorhoofd. Dat is veelzeggender dan opschrijven dat hij Nikes draagt.

'Veel mensen vinden dat je om goed te leren schrijven structuur en stijl moet bestuderen. Maar mijn ervaring is dat de juiste structuur zich vanzelf aandient als je iets dat je echt boeit voldoende onderzoekt. Ik denk lang na over hoe ik een verhaal begin, maar daarna volgt de rest vanzelf.

'Schrijven leer je niet door het jezelf aanmeten van een bepaalde structuur, het is een manier van leven. Als jonge mensen mij vragen wat ze moeten doen om te slagen als journalist, zeg ik ze dat het belangrijkst is dat ze moeten weten waar ze warm voor lopen. Je persoonlijke interesses zijn het unieke wat je als schrijver te bieden hebt.

'Tijdens mijn studie las ik obsessief Hemingway, Faulkner, Orwell en Homerus. Zij inspireerden niet alleen mijn schrijven, maar zorgden er voor dat ik iets avontuurlijks wilde doen met mijn leven. Door hun boeken ging ik de oorlogen in Tsjetsjenië en Afghanistan verslaan, niet vanwege een ambitie om krantenartikelen te schrijven.

'George Orwells Saluut aan Catalonië, waarin hij beschrijft hoe hij meevocht in de Spaanse Burgeroorlog, bepaalde de manier waarop ik de oorlog in Afghanistan versloeg. Ik kon vanuit Tadzjikistan veiliger de oorlog verslaan, maar in plaats daarvan ging ik naar het Afghaanse Hindoekoesj-gebergte waar ik twee maanden bij de mujahedin heb gewoond.

'In mijn verhalen zoek ik naar de ervaringen van mensen. Journalisten laten te vaak analytici aan het woord. Een redacteur bij de Wall Street Journal zei: een analyticus is iemand die je alles kan vertellen over hoe je seks moet hebben, maar zelf geen vrouwen kent.

'Ik kreeg onlangs de opdracht om te schrijven over Tsjetsjenen die vechten in Syrië. Ik wil dan simpelweg vertellen dat dat gebeurt, dus ging ik op zoek naar een interessante hoofdpersoon. Op YouTube herkende ik het Georgische accent van een Tsjetsjeens sprekende jihadstrijder. Daardoor wist ik waar ik moest zoeken en ontdekte ik dat hij de leider is van de belangrijkste Al Qaida-groep in Syrië. Na twee maanden onderzoek staat hij nu centraal in dat verhaal.

'Bij sommige kranten wisselen journalisten elke paar jaar van onderwerp, zodat ze weer met een verse blik beginnen. Ik geloof daar niet in. Ik houd van journalisten die een autoriteit zijn op hun gebied. Als je je langere tijd ergens mee bezig houdt is je netwerk groter en weet je waar je over moet schrijven. Nieuwe buitenlandse correspondenten zie ik vaak steeds weer dezelfde verhalen maken.

'De waarde van een goed netwerk bleek na de aanslag tijdens de marathon in Boston. Doordat ik al vijftien jaar verslag doe van de voormalige Sovjet-Unie kende ik Tsjetsjenen in Boston. Ik belde hen om te vragen of zij de aanslagplegers kenden. Ze namen niet op: het bleken de daders.'

Computers van Al Qaida

In 2001 werd Alan Cullison wereldwijd bekend toen hij in Kabul twee computers van hooggeplaatste Al Qaida-leden in handen kreeg. 'Het verhaal zat in de computers, maar de vraag was hoe het te vertellen. Gelukkig kregen we de kans om diepgravend onderzoek te doen. In rijen ringbanden ordenden we de informatie chronologisch van 1997 tot 2001. Na vijf maanden kwam het eerste lange verhaal naar buiten, over hoe toenmalig tweede man Ayman al-Zawahiri bij Osama bin Laden terechtkwam. Verrassend genoeg bleken veel mensen vooral getroffen door de manier waarop de terroristen ruzieden om geld en net zo klaagden over slechte wegen als wij.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden