Bellen metJeroen Visser, correspondent zuidoost-azië

‘Als je besmet blijkt, wordt alles online gezet: je leeftijd, geslacht, afkomst, waar je bent geweest’

Als correspondent in Zuid-Korea maakt Jeroen Visser (41) mee hoe technologie helpt in de strijd tegen het coronavirus. Zoals apps. Het delen van privégegevens gaat daar heel ver. Als je besmet blijkt, word je helemaal leeggetrokken, waarna alle informatie over jou online komt te staan. ‘Je hebt nauwelijks privacy meer’.

Bezoekers van sportcomplex Jamsil in Seoul lopen langs een testplaats. Als ze besmet blijken met het coronavirus, komen al hun gegevens online. Beeld AFP

Nederland wil ook apps gaan inzetten, maar gaan ze op de Zuid-Koreaanse toer?

‘Nee, de app waaraan Den Haag denkt, hebben ze hier niet. Nederland wil het voorbeeld volgen van Singapore. De app Trace Together in Singapore houdt bij, via Bluetooth, bij welke andere telefoons je in de buurt bent geweest, mits die de app ook gebruiken. Als blijkt dat iemand positief is, worden zijn telefoongegevens nagetrokken. Wie in zijn buurt is gekomen, krijgt dan een bericht. Meewerken is niet verplicht, het gebeurt allemaal vrijwillig. Iedereen moet natuurlijk wel meedoen, anders werkt zo’n app niet echt.’

In Zuid-Korea gaat het véél verder. Jij kan in Seoul, waar je woont, met allerlei populaire apps zien waar een besmet persoon allemaal is geweest.

‘Als je hier positief test, word je helemaal leeggetrokken: je telefoon, je creditcard etcetera. Met beelden van camera’s, die hier overal hangen, wordt in kaart gebracht waar je bent geweest en met wie je contact had.’ 

‘Al die informatie wordt online gezet, zij het anoniem: je leeftijdsgroep, geslacht, afkomst, waar je bent geweest. Je kan zo zien wat iemands dagelijkse routine is, waar hij of zij koffie dronk en boodschappen deed. Het gaat héél ver. Je hebt als besmet persoon nauwelijks privacy meer. Anderen, zoals je buren, kunnen aan de hand van al deze informatie makkelijk achterhalen dat jij die persoon bent.’

Gebruik je zelf zo’n app om niet besmet te raken in een stad die zo’n tien miljoen inwoners telt?

‘Nee. Maar de Zuid-Koreanen wel. Van al die informatie die van besmette personen online wordt gezet, worden allerlei apps gemaakt die de mensen hier gretig gebruiken. Ze zijn heel populair en worden veel gedownload. De bevolking wil graag weten waar een besmet persoon is geweest. Naar die plekken gaan ze vervolgens niet meer. Veel buitenlanders zijn daar rationeler in, denk ik.’

‘Ik vind dat ik niks heb aan die apps. Al die locaties waar zo iemand is geweest, zijn meteen gedesinfecteerd. De kans is bovendien klein dat je bij zo iemand in de buurt bent geweest. Omdat Zuid-Korea de uitbraak goed onder controle heeft – er zijn slechts 200 doden gevallen tot nu toe – mag de bevolking veel doen. Je kan gewoon naar het restaurant gaan of ergens een kopje koffie drinken. Maar het blijft oppassen voor een volgende massale uitbraak. Veel mensen blijven afstand houden. En iedereen heeft hier natuurlijk een mondkapje op.’

Maken ze zich in Zuid-Korea dan geen zorgen over verlies van hun privacy?

‘Nee, de meeste mensen vinden dat de privacy mag worden opgeofferd in de strijd tegen het virus. Wel werden er vragen gesteld over hoeveel informatie de overheid online vrijgaf. Zo kon je aan de hand van het werkadres achterhalen of iemand, die volgens jou mogelijk besmet was, inderdaad het virus had opgelopen. Dat wordt nu niet meer vermeld.

‘Wat hier meespeelt, is dat ze hier de afgelopen jaren twee andere uitbraken hebben gehad, zoals de MERS-epidemie. Duizenden mensen moesten toen in quarantaine. De privacywetgeving is toen aangepast om epidemieën effectiever aan te pakken.’

‘Geen land is nu zo effectief geweest in de corona-aanpak als Zuid-Korea. Een half miljoen personen is getest. Elke dag worden zo’n 20 duizend tests uitgevoerd. Van elke besmette persoon worden de contacten nagegaan.’

In Zuid-Korea wordt ook heel anders gekeken tegen de overheidscontrole. Alleen al in de gezamenlijke binnentuin van jou en de buren hangen acht camera’s?

‘Klopt. Voor een parkeerplaats en een grasveld van zo’n dertig vierkante meter. In het begin vroeg ik de huisbaas: “Waarom zoveel?”. Voor onze veiligheid, zei hij.’

‘Overal hangen hier camera’s: op straat, bij winkels, bij kantoorgebouwen. Zuid-Koreanen hebben een andere kijk op privacy. Seoul is een van de veiligste steden in de wereld dus waarom al deze controle? De bewoners zeggen dan dat het zo veilig is juist door al die camera’s. Een beetje een kip-en-eiverhaal dus.’

Hoe kijk je zelf aan tegen de inzet van apps in de strijd tegen het virus?

‘Ik zie eerder nadelen dan voordelen. Waar iemand overal naartoe gaat, dat wil je toch niet weten? De bewoners vinden het effectief en handig, maar het is in mijn ogen allemaal onnodig. Het ‘tracken’ van een besmet persoon, waar iemand is geweest en met wie hij contact had, kan ik accepteren. Maar online zetten van al die informatie hoeft voor mij niet.

‘Het gebruik van apps is ook geen garantie voor een coronavrije samenleving. Een uitbraak kan zo weer gebeuren. Singapore zit sinds twee dagen weer in een lockdown. Ondanks de inzet van die app die Nederland ook wil invoeren. In Zuid-Korea duiken ze meteen op een besmet persoon. Maar het is heel makkelijk om iemand te missen, en zo iemand kan maar zo een volle treincoupé inlopen.’

Lees verder

Hoe zit het met de privacy bij gebruik van apps die coronaverspreiding monitoren en melden?

Nederland na de lockdown: ‘Dit wordt het grootste experiment dat we ooit hebben gedaan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden