'Als ik om vier uur 's nachts een idee heb, loop ik in mijn pyjama naar de studio'

Corinne Bailey Rae, van de loomzomerse wereldhit Put Your Records On, leidt ons begeesterd langs de inspiraties die door haar hoofd zoemen. Is er een grotere tegenstelling denkbaar dan die tussen Leeds en Port Antonio, Jamaica? Dus!

Corinne Bailey Rae: 'Je stem hoeft niet klassiek mooi te zijn, het mag ook onorthodox. ' Beeld Els Zweerink
Corinne Bailey Rae: 'Je stem hoeft niet klassiek mooi te zijn, het mag ook onorthodox. 'Beeld Els Zweerink

Smaaktips geven? Beetje vertellen over dingen die je leuk en mooi vindt? Zes jaar geleden, bij het verschijnen van haar tweede album, The Sea, zou Corinne Bailey Rae waarschijnlijk hebben bedankt. Te luchtig, niet passend bij dat album, waarop ze de plotselinge dood van haar echtgenoot, de muzikant Jason Rae (1976-2008), van zich af schreef en zong. Hij overleed aan een ongelukkige combinatie van alcohol en methadon.

Nu is het gelukkig allemaal anders en is er ook een heel andere plaat. Bailey Rae vond nieuwe liefde en trad opnieuw in het huwelijk (de uitverkorene is producer Steve Brown) en nam lekker de tijd om aan haar derde album te werken: The Heart Speaks in Whispers is nu uit.

Rouwverwerkingsplaat

'The Sea was mijn rouwverwerkingsplaat, waarop ik heel erg met de woorden bezig was: teksten schrijven over mijn verlies en het verdriet', zegt Bailey Rae (37) tijdens een bliksembezoek aan Amsterdam. Een subtiel, zangerig Noord-Engels accentje verraadt haar afkomst.' Op The Heart Speaks in Whispers gaat het vooral om de muziek, om veelkleurigheid en mijn liefde voor allerlei stijlen: van stemmig tot cheeky. Op deze plaat vier ik het leven.'

Dat ze in 2016 pas aan haar derde plaat toe zou zijn, had ze zelf ook niet verwacht toen ze in 2006 haar titelloze debuutalbum uitbracht en er in zowel Europa als Noord-Amerika een paar miljoen exemplaren van over de toonbank vlogen. Enkele jaren daarvoor speelde de literatuurstudente uit Leeds nog alternatieve rock in de gitaarband Helen (geïnspireerd door 'rrriot girls' - punkmeiden - als L7 en Veruca Salt), maar solo legde ze zich toe op zachte, vrouwelijke songs, daar waar soul, singer-songwriter en jazz elkaar raken, een soort Lianne La Havas van haar tijd.

CV Corinne Bailey Rae

1979 26 februari, geboren in Leeds als Corinne Bailey
2000 afgestudeerd in Engelse literatuur, Universiteit van Leeds
2001 getrouwd met muzikant Jason Rae
1998 formeert gitaarband Helen
2006 solodebuut Corinne Bailey Rae
2008 Jason Rae dood na overdosis methadon en alcohol
2010 tweede album The Sea
2011 covers-ep The Love EP
2012 Grammy Award voor Bob Marley-cover Is This Love
2013 getrouwd met producer Steve Brown
2016 derde album The Heart Speaks in Whispers

'Ik was niet helemaal mezelf'

Vol goede moed zette ze zich aan de opvolger, toen het noodlot haar lief wegnam. 'Op The Sea was ik natuurlijk niet helemaal mezelf. Het was mijn verlies, mijn verdriet en dus moest het ook míjn plaat worden, vond ik. Ik duldde heel weinig input van andere mensen, terwijl ik daar normaliter juist erg van geniet. Daarom wilde ik dat het ditmaal een feest zou zijn in de studio en dat de muzikanten allemaal hun eigen ding konden doen.'

Drie jaar lang werkte ze aan het album, in haar nieuwe, eigen studio in Leeds, zodat tussen de albums twee en drie uiteindelijk nog meer tijd verstreek dan tussen de albums één en twee.

'Die studio hebben we gebouwd na de The Sea-tournee. Mijn eigen plek. Als ik om vier uur 's nachts een idee heb, loop ik in mijn pyjama naar de studio en ga ik aan het werk. Ik wilde een deel van de productie doen. Dat heeft tijd gekost, ik was op zoek naar een levenslustig popgeluid en het duurde even voor ik het gevonden had.

'Niet dat er geen sombere liedjes op het album staan. Die zijn er wel degelijk, over liefdesverdriet en angsten, maar het overheersende gevoel is toch wel: pluk de dag. Vier het leven, zeker nu er zoveel narigheid is. Dan kun je maar net zo goed een feestje geven.'

1. Stad: Leeds, Engeland

'Het is mijn thuisstad, dus ik ben niet helemaal objectief, maar ik denk dat van alle Engelse steden Leeds de meest geslaagde multiculturele smeltkroes is. Ik ben er als tienermeisje gaan zingen in een heel moderne, open-minded joods-christelijke kerk, waar we werk zongen van Nirvana, Radiohead en de Smashing Pumpkins. Schreeuwen tegen God, noemden we dat. Een van de koorleiders gaf me mijn eerste elektrische gitaar cadeau.

'Ik ben nog steeds trots op Leeds. De stad heeft zes of zeven verschillende universiteiten en academies en trekt veel creatieve jonge mensen aan, die vaak in Leeds blijven wonen omdat de stad nog betaalbaar is. Het gevolg is een ontzettend levendige kunst- en muziekscene.'

Ze wijst op haar caramelkleurige huid. 'Dit is typisch Leeds. Mijn moeder is Engels en hartstikke wit, maar mijn vader komt uit de Cariben. Leeds heeft een grote Caribische gemeenschap, die volledig versmolten is met de oorspronkelijke Engelse bevolking. De stad viert die cultuur elk jaar in augustus tijdens het Leeds West Indian Carnival, een enorm Caribisch straatfestival, ouder én leuker dan dat van Notting Hill in Londen.'

null Beeld Getty
Beeld Getty

2. Album: Björk - Debut (1993)

'Ik was 14 toen Björk doorbrak. Haar album Debut heeft me enorm geïnspireerd. Ik was als jong meisje al dol op zingen, maar zoals zoveel onzekere tienermeiden vond ik mijn eigen stem raar. Als ik mezelf opnam en terugluisterde, ging ik door de grond van ellende, ook al omdat je in de jaren tachtig bijna alleen maar krachtige, poppy vrouwenstemmen op de radio hoorde, van Madonna en zo.

'En daar was plotseling Björk, die ineens liet horen dat een vrouwenstem ook raar en afwijkend mocht zijn, dat je ook belangwekkende muziek kunt maken wanneer je niet klinkt als een volwassen vrouw maar als een kirrend, gek meisje.

'Ik vond dat een openbaring. Er is maar één andere zangeres die me zo krachtig een vergelijkbare boodschap gaf: Billie Holiday. Je stem hoeft niet klassiek mooi te zijn, het mag ook onorthodox.'

null Beeld
Beeld

3. Performer: Patti Smith

'Ik heb Engelse literatuur gestudeerd aan de Universiteit van Leeds en heb altijd een bijzondere voorliefde gehad voor poëzie. Niet zo lang geleden was ik behoorlijk ondersteboven van de dichtbundel Auguries of Innocence (2005) van Patti Smith, waarin je goed kunt zien hoe intuïtief zij te werk gaat en hoe raak haar woorden zijn wanneer ze ze gewoon laat vloeien.

'Nog meer dan de dichteres bewonder ik Patti Smith als performer, als podiumpersoonlijkheid. Ze is het ultieme voorbeeld van een artiest die op het podium geen enkele angst kent: niet bang om lelijk te zijn, niet bang om een gekke heks gevonden te worden. Ze durft zich volledig over te geven aan improvisatie en er dan op te vertrouwen dat de waarachtige woorden vanzelf wel zullen komen.

'Daar kan ik jaloers op zijn. The Heart Speaks in Whispers is beslist mijn meest angstvrije album, ik heb de teksten tamelijk spontaan uit me laten stromen en er veel minder over gepiekerd dan op The Sea, maar op het podium alle controle durven verliezen zoals Patti dat doet? Zo ver ben ik echt nog niet.'

4. Vrouw: Miranda July

'Nog zo'n geweldig inspirerende vrouw: de Amerikaanse Miranda July. Die vrouw kan echt alles: schrijven, acteren, regisseren, multimedia-installaties maken, performance-kunst. Haar films Me and You and Everyone We Know (2005) en The Future (2011) zou ik iedereen aanraden en dat geldt ook voor haar roman The First Bad Man (2015).

'Ik kan niet kiezen, dus ik raad haar maar gewoon aan als vrouw. Wat ik zo geweldig aan haar vind, is het feit dat elke neiging tot pleasen haar volmaakt vreemd is. Dat blijft toch een vervelende vrouwenziekte, onze neiging tot pleasen. Kon ik maar zeggen dat ik daar vrij van ben. Mirandy July valt op dat vlak in dezelfde categorie als Patti Smith: angstvrij op het intimiderende af.'

In de prijzen

Van het titelloze debuutalbum (2006) van Corinne Bailey Rae werden ruim vijf miljoen exemplaren verkocht. Ze werd genomineerd voor enkele Grammy Awards, maar greep net mis, en dat gebeurde opnieuw toen The Sea (2010) op de shortlist voor de Britse Mercury Prize belandde. Ironisch genoeg won ze wél Grammy's voor twee covers: eerst voor haar vertolking van Joni Mitchells River, als gastzangeres op een album van Herbie Hancock (2007) en daarna voor Is This Love, het Bob Marley-nummer dat ze op haar eigen covers-ep The Love EP (2011) zette.

5. Boek: Tavis Smiley (with David Ritz): Death of a King - The Real Story of Dr. Martin Luther King Jr.'s Final Year (2014)

'Het kan toeval zijn, maar ook het laatste boek dat me bij de keel greep, ging in feite over vrij zijn van angst. Death of a King gaat over laatste jaar van het leven van Martin Luther King. Twaalf hoofdstukken, een voor elke maand van zijn laatste jaar.

'King was in zijn laatste jaar een rockster geworden, die continu op tournee was. Hij had zijn doel aardig bereikt waar het de civil rights betrof, maar opende onvermoeibaar de aanval op de volgende misstand in de Amerikaanse samenleving: armoede.

'Het establishment begon hem steeds irritanter te vinden: hij had zijn zin gekregen met zijn racismeverhaal, dus hij moest nu zijn mond maar eens houden. Het is heel tragisch om te zien dat hij zwaar gebukt ging onder de vraag of hij wel goed bezig was. Zelfs zijn intimi zeiden tegen hem: laat die armoede nou maar even rusten, overspeel je hand nou niet.

'Ik heb nog grotere bewondering voor de man gekregen en ging zo met hem meeleven dat ik het laatste hoofdstuk niet heb uitgelezen. Ik wilde niet weten hoe het eindigde.'

null Beeld Els Zweerink
Beeld Els Zweerink

6. Tv-serie: Girls (2012 en verder)

'Ik zit te zoeken naar een guilty pleasure, een vorm van licht vertier waar ik me wel eens schaamteloos aan overgeef. Ik dacht aan de serie Girls van Lena Dunham, maar die is eigenlijk veel te goed om voor guilty pleasure te worden versleten. Wat een geweldige dialogen. Ik ben dol op New York en het leven daar. De levens van die meiden slurp ik helemaal op.

'Het guilty pleasure-aspect bestaat eruit dat ik een binge-kijker ben: ik kijk zo vijf afleveringen achter elkaar, tot diep in de nacht. Ik kan ook twee uur in bad liggen met een boek. Of een hele dag lezen in een gezellig koffietentje. Het schuldgevoel dat daarbij schijnt te horen, mis ik gelukkig. Hoera.'

Girls: 'De levens van de meiden slurp ik helemaal op.' Beeld
Girls: 'De levens van de meiden slurp ik helemaal op.'Beeld
Port Antonio: 'Nauwelijke toeristen, wel veel vissers. Het echte Jamaica' Beeld HH
Port Antonio: 'Nauwelijke toeristen, wel veel vissers. Het echte Jamaica'Beeld HH

7. Plek: Port Antonio, Jamaica

'Ik ben in Engeland geboren en getogen, maar ik blijf toch ook een Caribisch tropenmeisje. Na mijn album The Sea trad ik voor het eerst in Brazilië op. In de warme vochtigheid van dat land voelde ik me meteen op een heel fysieke manier thuis. Eerlijk gezegd stond ik ervan te kijken om eens rond te lopen in een omgeving waar iedereen bruin was, net als ikzelf.

'Nog fijner: Jamaica. Ik was er twee jaar geleden op vakantie, Kingston, uiteraard, maar het grootste deel van de tijd zaten we in Port Antonio. Nauwelijks toeristen; wel veel vissers. Het echte Jamaica. De weg ernaartoe is een stoffige landweg waar boeren lopen met varkens aan een touw. Het voelt alsof je terug in de tijd gaat.

'Ik wil beslist terug naar die plek. Ik voelde me er een preuts Engels tutje, maar langzaam maar zeker ging ik mee in die losse lichaamscultuur en liet ik het ook allemaal lekker hangen en wapperen. Detail: mijn haar voelt zich er ook thuis. Door de vochtigheid explodeert mijn bos krullen en krijg ik een gigantisch afrokapsel, zomaar voor niets. Geweldig.'

8. Fitness: Pilates

'Mijn witte, rationele kant zit me soms behoorlijk in de weg. Ik kan niet stoppen met denken en voel me soms een stel hersens op pootjes. Daarom ben ik twee jaar geleden begonnen met pilates. Ik zou niet meer zonder kunnen. De oefeningen brengen je hoofd en je lijf met elkaar in balans en het fijne is dat je het allemaal lekker alleen kunt doen: je rolt je matje uit en beginnen maar.

'We moeten beter naar ons lichaam leren luisteren. De albumtitel The Heart Speaks in Whispers verwijst daar rechtstreeks naar. Ik heb veel pilates gedaan tijdens de plaatopnamen, je ziet me bezig in een videoclip en ik ga ook pilates doen tijdens mijn aankomende tournee: het kan zelfs in het gangpad van de tourbus. Het zijn lichamelijke oefeningen, maar vooral mijn geest heeft er baat bij.'

null Beeld Els Zweerink
Beeld Els Zweerink

9. Film: Anomalisa (Charlie Kaufman, VS, 2015)

'Dat we in Engeland wel wat losser en lijfelijker zouden mogen zijn, realiseerde ik me toen ik Anomalisa zag, een zogenaamde stopmotionfilm waarin poppen de rollen spelen. Het gaat over een man die een saai bestaan heeft en een boek over een saai onderwerp heeft geschreven. Hij wandelt een beetje depressief door het leven en ervaart alle mensen om zich heen als identiek.

'Het is een grappige film, maar ook een beklemmende, omdat het gegeven pijnlijk herkenbaar is. Het gaat over eenzaamheid en ons onvermogen om ons in het dagelijks leven eens te laten verrassen en charmeren door mensen die we niet kennen. En hoe zonde dat is.

'Tja, dat vond dit Caribische meisje dan weer zó herkenbaar dat ze zich ineens weer heel erg wit, stijf en Engels voelde. Je merkt: zo schiet ik heen en weer.'

Corinne Bailey Rae: The Heart Speaks in Whispers. Virgin/Universal.

Anomalisa: 'Het gaat over ons onvermogen om ons eens te laten verrassen en charmeren door mensen die we niet kennen. En hoe zonde dat is.' Beeld Paramount Pictures
Anomalisa: 'Het gaat over ons onvermogen om ons eens te laten verrassen en charmeren door mensen die we niet kennen. En hoe zonde dat is.'Beeld Paramount Pictures
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden