'Als ik binnenkom, verziek ik de sfeer'

Te gast bij mannenbolwerk De Ploeg in een voorstelling over de macho's van de mafia: het was even wennen voor Marisa van Eyle en Lies Visschedijk, die de vrouwen spelen....

'De begrafenis aan het eind van de voorstelling, die is er metdank aan de Nederlandse onderwereld', zegt actrice Marisa vanEyle. 'We konden dagelijks een nieuwe grap in het stuk kwijt.'Midden in de try-outs van Vendetta, De Godvader IV werden VanEyle en theatergezelschap De Ploeg ingehaald door de actualiteit:de ene criminele afrekening volgde op de andere. 'Zou deonderwereld komen kijken?', vraagt Van Eyles collega LiesVisschedijk zich hardop af. 'Ik vrees verdomme van niet. Watzouden ze erna doen, trouwens?'

Visschedijk en Van Eyle zijn mafiavrouwen in Vendetta,respectievelijk de jonge, gestudeerde loot aan de familietak ende moeder aller moeders, la mama. Samen met cabaretier NajibAmhali zijn ze te gast bij De Ploeg. Heftige familierelaties,daar houden ze van bij De Ploeg; enkele seizoenen terug maaktenze Festen naar de befaamde film van Thomas Vinterberg.Driestuiversopera deden ze al eens en de reeks begon ooit met defoute Familie van der Ploeg. En nu dus Vendetta. Wat een timing.

De Hells Angels komen er inmiddels in voor, de naam van JohnMieremet valt, er is sprake van een zekere bridgeclub enAmsterdamse toestanden. Zelfs de moord op Johnny de Mus (die vande dominostenen) was een item, maar dat is er alweer uit ook.Uitgangspunt is The Godfather. Voeg daarbij wat Soprano-sfeer,het goede film noir-gevoel en De Ploeg-humor en je komt in debuurt. Visschedijk: 'Het is eigenlijk een mafiarevue.' Scènesen liedjes buitelen over elkaar heen, timing is nog belangrijkerdan anders. 'Als er iets hapert is het alsof een variétéartiestal z'n bordjes uit de lucht laat vallen.'

Daags na een try-out in Den Bosch praten Van Eyle (1964) enVisschedijk (1974) over het stuk en hun rollen. In 1998, speeldenze samen in De kersentuin bij De Trust. Visschedijk gingvervolgens meer de kant op van het muziektheater, Van Eyle is eenecht teksttheatermens. En nu stappen ze samen de mafiawereld vanDe Ploeg binnen. Een jongensboek.

Op elkaar ingespeelde, uitstekend van de tongriem gesnedenmannen zijn het, die al een hele tijd bezig waren met de materie.Het was even wennen. 'Om in het mafiajargon te blijven: de codeszijn anders', aldus van Eyle. 'Ik kom uit een heel anderetraditie.' Visschedijk: 'Ik vond het best moeilijk om m'n mondopen te trekken. We waren toch gast aan tafel. Dan duurt het evenvoor je naar de ijskast loopt en een stuk brie snaait.' Van Eyle:'Ik hoopte steeds: Mijn tijd komt nog wel, als we eenmaal gaanspelen.' In de donkerste momenten dacht ik: Er valt helemaalniets te spelen. Wat doe ik hier?' '

'Negen mensen zonder regisseur. En een stuk zonder plot',zegt Visschedijk. Dat was er ook aan de hand. Willem van de SandeBakhuysen, die ook Festen had gedaan, werd ziek voordat hij konbeginnen met zijn regie. Hij stierf eind september. Onze Don isdood, zeiden ze.

Ze gingen verder, met regieaanwijzingen van Ko van den Boschen Moniek Merkx, en veel deden ze toch ook zelf. De onwennigheidis allang geweken. Van Eyle: 'Dit blijkt het grootsteafsprakentoneel waar ik ooit in heb gestaan.' Alles en iedereenheeft een plek, niets mag de vaart uit de show halen.

Driehonderd bladzijden los materiaal hadden ze, tallozeverhaallijnen, studies naar stambomen en mafiageschiedenissen dieterugvoerden tot de 14de eeuw. Maar weinig samenhang. Langzaamkwam die erin, na eindeloos gefilter en gezeef. Er zou een feestkomen en een begrafenis, en het draait om eenvleesbaronnen-imperium dat uit elkaar spat, onder meer doortoedoen van een machtsbeluste buitenstaander (Amhali). Maar watdoen de vrouwen?

Visschedijk: 'Het is natuurlijk niet een enormevrouwenwereld.' Ze keken naar de series, naar The Godfather, zelazen. Van Eyle: 'De moeder zingt op feesten en partijen wel eenseen strofe mee.' En verder? Visschedijk: 'Niks. Koken en pijpen.Dat is wat ze doen. En degene die kookt is niet degene diepijpt.' Van Eyle: 'Natuurlijk is dat een rare positie. Maar diemoet je wel innemen om te laten zien hoe de mafia in elkaar zit.'

Visschedijk, peinzend: 'Tussen ons is het ook niet bepaaldgezellig. Als ik binnenkom, verziek ik meteen de hele sfeer. Ikben een gemeen meisje. En jij bent een kwade moeder.' 'Er isgaandeweg behoorlijk wat veranderd', zegt Van Eyle. 'Eerst wasik one of the guys. Maar dat voelde toch niet goed. Ik schiet nunog wel lekker mee met de mannen, maar ik ben toch ook mama.' EnVisschedijk, Rosalia in het stuk, is een slimme femme fatale. 'Ikwilde eerst nog dat ik de ware liefde zou vinden', zegt ze. VanEyle: 'Maar dat was een inzending die het niet gehaald heeft.'Psychologiseren, tegenkleuren, subteksten spelen, het moetallemaal niet. 'What you see is what you get', zeggen ze. Het isabsurd soms, onbedaarlijk grappig ook, maar over de gehele linieklopt het.

Van Eyle: 'Het is wel weer zo'n typische familie, van diemensen die bij elkaar in een heel eigen universum zitten, zonderdat ze in de gaten hebben dat ze helemaal niet meer van deze tijden deze wereld zijn. Een echte, sneue Ploeg-familie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden