Als hij opnieuw had kunnen beginnen, was hij glasblazer of tenorsaxofonist geworden

Het eeuwige leven: Ton van Wageningen (1930-2017)

Als muzikant kon hij aan de slag bij Michiel de Ruyter. Hij was niet lang fotograaf, maar in binnen- en buitenland werd zijn fotowerk met succes geëxposeerd.

Ton van Wageningen Foto .

Begin jaren vijftig speelt jazzmuzikant Ton van Wageningen piano in het Orkest van Michiel de Ruyter, de latere jazzhistoricus en radiomaker. Als zijn zoon Paul wordt geboren koopt hij een Leica-camera waarmee hij wil vastleggen hoe de jongen opgroeit. Maar al gauw gebruikt hij de camera ook om op creatieve wijze beelden te maken van het dagelijks leven.

In 1964 heeft Ton van Wageningen zijn eerste solotentoonstelling bij De Drie Hendricken in Amsterdam, die een lovende recensie krijgt in het blad Foto. Vanaf dat moment neemt hij het toestel ook mee naar de jazzconcerten die hij in zijn 2CV samen met Michiel de Ruyter bezoekt. Hij legt optredens vast van jazzgrootheden als John Coltrane, Ben Webster en Sonny Rollins. Het wordt naast muziek maken zijn tweede hobby.

Zelf vindt hij echter de fotografie ondergeschikt aan zijn grootste passie: het maken van muziek. Juist als hij er succes mee heeft, hangt hij de Leica aan de wilgen en stort hij zich weer vol op de muziek.

In 1974 verhuist Ton van Wageningen naar Canada. Zijn fotoarchief blijft echter veelgevraagd en in de loop van de jaren zullen meer dan twintig exposities worden gehouden. Van zijn werk wordt daarnaast het boek jazz + blues samengesteld. Op 28 november vorig jaar overlijdt Ton van Wageningen na vele omzwervingen in alle stilte in zijn woning op Vancouver Island. Een half jaar eerder is longkanker bij hem vastgesteld.

In 2012 is zijn zoon Paul van Wageningen, een begenadigd drummer, overleden als gevolg van een hersentumor. Zijn andere zoon, de gitarist Marc van Wageningen, krijgt begin 2017 in de VS een zwaar ongeluk waarbij hij als voetganger wordt gegrepen door een trein. Hij overleeft het ternauwernood.

Ton van Wageningen wordt in een gezin van drie kinderen geboren in Amsterdam, waar zijn vader etaleur is bij de modeketen Hollenkamp. 'Thuis hadden we een piano', zegt zijn zuster Els van Wageningen. 'Mijn ouders hielden vooral van klassiek. Maar Ton luistert ook naar nieuwe muzieksoorten uit de VS en ik weet nog dat ik samen met hem boogiewoogie ging spelen.'

Hij leert ook andere instrumenten bespelen, zoals de contrabas en de tuba. Eind jaren veertig gaan hij spelen bij het orkest van Michiel de Ruyter. Het is een hobby, naast zijn baan bij de bloedtransfusiedienst in Amsterdam. Samen met zijn echtgenote Ans Steenman krijgt hij in die tijd twee zoons.

Op zijn werk komt hij in contact met een Amerikaanse. Samen met haar gaat hij naar Canada. Later zal hij samen met zijn nieuwe vrouw ook enkele jaren in Eureka in Californië wonen.

Gefascineerd door glas-in-lood

Hij heeft een reeks van banen, maar blijft steeds ook actief als jazzmuzikant in onder meer in het All Seasons Orchestra, zij het niet als pianist maar als bassist. Daarnaast raakt hij gefascineerd door glas-in-loodwerk.

In 2011 zegt hij in een interview met Jazz Bulletin: 'Als ik opnieuw zou beginnen, zou ik of glasblazer of tenorsaxofonist zijn geworden.' Bij zijn vertrek naar Canada heeft hij zijn op spaanplaat geplakte foto's, voorzien van een matzwart geschilderde rand, achter bij Wouter Herrebrugh, eigenaar van jazzcafé Bohemia. Al snel verspreidt het werk zich onder allerlei verzamelaars.

In de jaren negentig raakt jazzfotografiepromotor Kees Koedam geïnteresseerd in de erfenis van Van Wageningen. Hij begint een speurtocht en kan er uiteindelijk exposities mee houden, waaronder Man Blaast Camera en Ben Webster in Amsterdam in de jazzclub Mahogany Hall in Edam.