'Als hij er was, was opera beschermd, begrepen en bemind'

Hij werd bekend als Mr. Opera, maar hield van alle cultuurvormen - 'als het maar goed was'.

Fred Lingen

'Als hij er was, was opera beschermd, begrepen en bemind', zei Pierre Audi, artistiek-directeur van De Nationale Opera, op Fred Lingens begrafenis op Zorgvlied in Amsterdam. Fred Lingen is er niet meer. Maar het stempel dat hij heeft gedrukt op de opera in Nederland, is onuitwisbaar. Of in de woorden van Audi: 'Fred Lingen was niet alleen ambassadeur voor de opera, maar ook een evangelist. En de boodschap van evangelisten beklijft.' Hij overleed op 21 januari in het Joodse Hospice Immanuel te Amsterdam. Dertien jaar geleden kreeg hij al keer een hartstilstand tijdens een operavoorstelling, maar die overleefde hij. Later kreeg hij kanker. Hoewel hij al ziek was, begeleidde hij op 4 januari nog een operareis.

Fred Lingen werd bekend als Mr. Opera of Mr. Vrienden van De Nationale Opera, omdat hij liefst twintig jaar de drijvende kracht was van deze vereniging. Hij werd in Amsterdam geboren als Friedrich Wilhelm August Lingen. Zijn beide ouders hadden een Duitse achtergrond. Zijn vader overleed al op jonge leeftijd. Op zijn 12de werd Fred Lingen door zijn moeder Gerarda Böhne voor het eerst meegenomen naar de opera La bohème. Nog belangrijker was de voorstelling die hij als tiener zag van Wagners Lohengrin met Jan van Mantgem en Greet Koeman. Hij was onmiddellijk verkocht.

Cultuurfanaat

Na de middelbare school ging hij werken in een platenzaak. Al snel opende hij zijn eigen platenzaak in Amsterdam, die was gespecialiseerd in opera en klassieke muziek. Nationale en internationale artiesten kwamen langs, zoals operadiva Gré Brouwenstijn. Bijna elke avond bezocht hij een opera of andere voorstelling, zoals een klassiek concert, een toneelstuk of een musical. 'Hij was een cultuurfanaat die van alles hield als het maar goed was', zegt zijn partner Eddie Unkraut, met wie hij 23 jaar samenwoonde. Maar zijn liefde voor opera stak daar bovenuit. Volgens Audi kwamen figuren als Lingen misschien maar eens in de honderd jaar voor in Nederland.

Bij de Vrienden van De Nationale Opera was Lingen bestuurslid. Later werd hij artistiek adviseur en redactielid van het Vrienden-bulletin. Voor die vereniging organiseerde hij per jaar soms wel dertig buitenlandse operareizen. Hij zou 32 keer de Festspiele in Bayreuth bezoeken en ook talloze malen die van Salzburg. Jarenlang stond hij bij voorstellingen achter de Vriendenbalie. 'Fred was zich altijd bewust van de kwetsbaarheid van opera - in een land als Nederland, dat zich telkens weer verzette tegen deze on-calvinistische kunstvorm sinds die hier in de 17de eeuw werd geïntroduceerd', aldus Audi.

Wagner

Fred Lingen stelde solisten op hun gemak door te praten over de lopende voorstelling, over hun carrière en over hun leven als operanomade. Hij was ook de initiatiefnemer van de groots opgezette jubileumviering in het Concertgebouw, de huldiging van Gré Brouwenstein en de Prix d'Amis. Zijn favoriete componist was Wagner. In 1961 stond hij aan de basis van de oprichting van het Wagner Genootschap.

Maar zijn liefde voor Wagner ging nooit ten koste van zijn waardering voor elk segment van het repertoire. Dat begon met Monteverdi, dan de 18de eeuw, de grote Franse operatraditie, het belcanto en de 20ste eeuw tot en met de allernieuwste stukken. Hij zag opera als een gesamtkunst waarin de zangers als totale performers de helden zijn. Uiteindelijk kreeg hij zijn waardering. In 2013 werd hij benoemd tot Lid in de Orde van Oranje Nassau en erelid van de Vrienden van De Nederlandse Opera.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden