‘Als het zo niet lukt, lukt het nergens mee’

Schakelklassen moeten het taalniveau van allochtone leerlingen op peil brengen. Er is haast bij. De 25 proefprojecten monden volgend jaar uit in zeshonderd reguliere projecten....

Tien gekleurde kinderen zitten in een kring, twee leerkrachten ertussen. Vraagt juf Lisette: ‘Yusuf, het meisje uit het verhaal van gisteren had veel boeken. Waar stonden die boeken?’

Yusuf: ‘Kast.’

Juf Lisette: ‘Maak er eens een zin van, Yusuf.’

Yusuf: ‘In de kast.’

Juf: ‘Bijna goed. Die boeken stonden in de kast.’

Yusuf: ‘De boeken stonden in de kast.’

Yusuf is 6 jaar, en kampt met een grote taalachterstand. Daarom zit hij in de groep bij Lisette van der Vaart en Suzanne Klerk, leerkrachten van basisschool de Westwijzer in Vlaardingen,.

Op grond van tests is geconcludeerd dat Yusuf niet dom is, maar dat zijn beperkte taalvermogen verdere groei in de weg staat. Zonder extra begeleiding is hij gedoemd door te stromen in het praktijkonderwijs, op zijn hoogst naar het vmbo. Met een snelle aanpak van de taalachterstand zit er misschien meer in. Ziehier het doel van de schakelklas.

De schakelklas moet het paradepaardje worden van het achterstandenbeleid van minister Van der Hoeven van Onderwijs. Dit jaar beginnen in twintig gemeenten 25 proeven (pilots) met vormen van deze tussenklassen.

In 8 van de 25 gevallen zijn de pilots opgezet als een kopklas na groep 8. Zij moeten ertoe bijdragen dat leerlingen op een adequaat niveau doorstromen naar het voortgezet onderwijs.

Andere pilots zijn juist vóór de basisschool geplakt. En weer andere, zoals de klas van Yusuf, komen na groep 2. Als de pilots een succes blijken, wordt in het schooljaar 2006-2007 flink doorgepakt met zeshonderd schakelklassen in heel Nederland.

‘Deze kinderen hebben de neiging steeds in één woord te communiceren’, zegt Lisette van der Vaart. ‘Is er eentje gevallen, zegt-ie bijvoorbeeld ‘‘pleister’’, dan moeten we hem corrigeren. ‘‘Wil je een pleister, Ibrahim?’’ Hij moet dat dan in een hele zin bevestigen. Wij doen ons best hiervan een automatisme te maken.’

Directeur Pieter Roelofs van de Westwijzer: ‘Het probleem is niet alleen dat deze kinderen thuis nauwelijks Nederlands horen, maar ook dat hun ouders in hun eigen taal slecht ontwikkeld zijn.’

Er is bewust voor gekozen de schakelklas in de lage groepen en niet als kopklas te situeren. Roelofs: ‘Als je dat doet, zeg je eigenlijk: we hebben het niet gehaald, maar stomen ze in een extra jaar alsnog klaar voor het voortgezet onderwijs.’

De Westwijzer is voor bijna 90 procent zwart. Roelofs kent de plannen van minister Van der Hoeven om de regeling te veranderen op grond waarvan de school nu bijna twee keer zoveel geld krijgt als een school met hetzelfde aantal witte kinderen.

Die beleidswijziging gaat hem geld kosten, weet hij. ‘Er ligt hier een kans voor ons’, zegt Roelofs, die tegen wil en dank heeft geconstateerd dat zijn school een zwarte school werd, maar die school nu wel tot de ‘beste zwarte school’ wil maken.

Mede om die reden is de schakelklas meer dan een klasje met tien kinderen. Elke twee weken deelt juf Lisette een ochtend met de ouders. Die ouders hebben een contract moeten ondertekenen. De vorderingen van de kinderen komen ter sprake en de ouders krijgen huiswerk waarmee ze met hun kinderen moeten oefenen. ‘Zo leren we ze indirect ook nog Nederlands’, zegt Van der Vaart.

De ambities zijn niet gering: de helft van de kinderen moet na dit jaar doorstromen naar groep 4, zodat ze gelijk oplopen met hun leeftijdgenoten.

De aanpak lijkt geknipt voor alle achterstandskinderen in Nederland. Als het hier niet mee lukt, dan lukt het nergens mee. In de Vlaardingse schakelklas zitten slechts tien kinderen, maar daaromheen staan twee onderwijskrachten, een schoolcoördinator, een didactisch begeleider, een schooldirecteur, een gemeentelijk projectleider, een schoolbestuurder en drie onderzoeksbureaus.

De kinderen om wie het gaat, zitten in een kring. ‘Hé’, zegt Ayse verbaasd, ‘Er zitten vijf Nederlanders in de klas.’

Dat is hij niet gewend. Hij heeft het goed gezien: de twee juffen, de begeleider, de fotograaf en de verslaggever zijn autochtoon. Ze kijken allemaal naar de tien gekleurde kinderen van de schakelklas.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden