Als het over Irak gaat, kan Bush niet om Annan heen

De VS hebben Irak niet volgepompt met dollars en soldaten om snel de aftocht te blazen. Eerst moet er een democratische regering zitten....

Van onze correspondent Jan Tromp

Des te meer viel het op dat Powell afgelopen vrijdag een verhaal onder zijn naam in de Wall Street Journal liet plaatsen dat de provocatieve kop droeg 'As long as it takes'. Het is een van de bekendere oneliners van de president. Bush gebruikte deze woorden eerder dit jaar toen de invasie van Irak niet meteen een doorslaand succes leek te zijn. Amerika zou doorzetten 'as long as it takes', zolang als maar nodig is.

En nu dus de behoedzame Powell. De minister stelde zichzelf in de krant de cruciale vraag: hoe lang blijven we in Irak? Zijn antwoord: 'As long as it takes om de volledige verantwoordelijkheid over te dragen aan een capabele en democratisch gekozen regering.' Dat gaat dus nog maanden duren, zo niet jaren.

Het is de boodschap die de Amerikanen dezer dagen voortdurend uitdragen, vooral aan het adres van Frankrijk. President Bush zal het vandaag in zijn toespraak tot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties ook weer beklemtonen.

De president nam begin deze maand zijn draai. Feitelijk erkende hij dat Irak niet een louter Amerikaanse aangelegenheid is, maar een kwestie van de wereldgemeenschap. Toch blijft de beduchtheid in Washington groot voor al die bemoeials, al die betweters. Er bestaat nog lang geen overeenstemming.

Frankrijk heeft het gedaan. Het gedraagt zich vlerkerig, in Amerikaanse ogen. Vlak voor zijn vertrek naar de VN in New York stelde president Chirac de Amerikanen via een interview met de New York Times voor de 'symbolische soevereiniteit' zo snel mogelijk over te dragen aan de Irakezen, en de werkelijke macht binnen zes tot negen maanden. Frankrijk zou dan helpen met het trainen van Iraakse soldaten en politieagenten.

De Fransen willen dus een snelle overdracht van de macht in Irak. Helemaal solide krijg je het nooit, is hun redenering. Waag nu de sprong, voordat de voorlopige regering van Irak zichzelf om zeep heeft geholpen, doordat ze al te lang te kijk heeft gestaan als een werktuig van de bezetter. Het is voor de Amerikanen een onacceptabele gedachte. Al die duizenden manschappen, al die tientallen miljarden zijn niet het land binnengebracht om de aftocht te blazen. Eerst moet er een legitieme, gekozen regering zijn in Irak. Daarna praten we verder.

Thomas Friedman is iemand die dit sentiment in perfectie vertegenwoordigt. Hij is columnist van de New York Times en een kritisch volger van zijn regering. Hij is ervan overtuigd dat Frankrijk erop uit is de VS in zijn hemd te zetten in Irak. Hij noemt het de 'Operatie Amerika Moet Falen'.

Wat in de VS extra kwaad bloed zet, is dat de critici voor een dubbeltje hun morele en politieke gelijk willen binnenhalen. Friedman schreef vorige week dat Europa serieus mag worden genomen als het 25 duizend man aan troepen stuurt en vijf miljard aan wederopbouwgeld op tafel legt. Volgende maand is er een collecte-conferentie in Madrid. Diplomaten vertellen dat Europa voorlopig 250 miljoen euro bij elkaar heeft gescharreld. De Amerikanen wijzen erop dat hun volksvertegenwoordiging nog akkoord moet gaan met extra uitgaven voor Afghanistan en Irak van 87 miljard dollar.

Toch hebben de VS geen keus; ze moeten terug naar de Verenigde Naties. Langzaam maar zeker wordt duidelijk dat ze daar ook de secretaris-generaal van deze organisatie zullen tegenkomen, Kofi Annan. Die heeft een geweldige kater overgehouden aan de oorlog in Irak. In een somber rapport aan de lidstaten, begin deze maand gepubliceerd, schetst hij de verwoestende werking van het machtsspel over Irak op de legitimiteit van de wereldorganisatie. 'De hele relevantie van multilaterale instituties is fragwürdig geworden', schrijft de secretaris-generaal.

Kofi Annan vreest dat de VN door tal van (ontwikkelings)landen inmiddels wordt gezien als verlengstuk van de enig overgebleven supermacht. De secretaris-generaal begrijpt dat dit de doodsteek kan zijn voor zijn organisatie.

Kofi Annan is een warm voorstander van een politieke rol voor de VN in Irak. Maar alleen als de Irakezen daar zelf om vragen. Niet omdat het de Amerikanen zou uitkomen.

De kwestie-Irak moet internationaal worden opgelost, dat is nu wel duidelijk. Maar het barst nog van de neteligheden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden