'Als het hart van het hoofd wint, wordt het een Brexit'

Terwijl de Britten vandaag beslissen of ze bij de Europese Unie blijven, houdt Brussel de adem in. 'Het gaat tussen het hart en het hoofd', zegt Europarlementariër Peter van Dalen (ChristenUnie-SGP) van de fractie Europese Conservatieven en Hervormers. En het hart, dat is de Brexit. Van Dalen werkt nauw samen met Britse Conservatieven die vóór een Brexit stemmen. 'Ik ga met het hart stemmen, zeggen ze, Engeland heeft de controle over zichzelf niet meer.'

Beeld Peter van Dalen

Houdt Brussel het hart vast vandaag?

'Ja, het is enorm spannend. De sfeer is gespannen bij alle collega's van alle fracties.'

En u? Ook zo gespannen?

'Natuurlijk. Ik zit in de op twee na grootste fractie, van 75 leden, van wie twintig Engelse Conservatieven zijn. Zo'n acht of negen van hen zijn voor de Brexit. De Conservatieve Partij is helemaal gespleten door de zaak, Engeland zelf is gespleten. Het gaat tussen het hoofd en het hart. Als het hart wint, wordt het een Brexit.'

Live-blog

Voor alle laatste updates, polls, feitjes en meningen over de Brexit.

Er zijn nogal een hoop mensen voor de Brexit. Zijn zij, en die acht of negen Conservatieven daar, dan allemaal irrationeel?

'Irrationeel... Ik spreek liever over het hart omdat ik mijn collega's dat zelf heb horen zeggen: Peter, ik ga met mijn hart stemmen, Engeland heeft de controle over zichzelf niet meer. Ze hebben het gevoel dat Brussel alles beslist en dat het parlement in Westminster nauwelijks nog iets te zeggen heeft.'

En dat is alleen maar een gevoel?

'Het is zo dat Europa zich steeds meer met allerlei zaken is gaan bemoeien. Maar dan moet je juist niet weglopen. Als je wegloopt, gaat Europa echt alles regelen, dan heb je er zelf niets meer over te zeggen. De tegenstanders van een Brexit wijzen dan ook op de grote economische schade voor Londen, de handelsverhoudingen, de interne markt, het effect op de banen.'

Als de gevolgen zo groot zijn, waarom zou iemand met verstand, zoals uw collega's, dan voor een Brexit kiezen?

'Mijn fractievoorzitter, Syed Kamall, is ook voor de Brexit. We gaan misschien wel een paar moeilijke jaren in, zegt hij, maar daar komen we wel weer uit. We zijn sterk genoeg om hier op de lange termijn bovenop te komen. We kunnen zelf onze relaties met Amerika en de gemenebestlanden een impuls geven, zelf handelsverdragen met hen sluiten. Van de hele discussie over TTIP zijn ze dan bijvoorbeeld bevrijd. Kamall ziet het als een tijdelijke dip. En als je dat gelooft, als je daarvoor gaat, stem je voor een Brexit vandaag.'

Wat zegt u tegen uw collega's die voor de Brexit stemmen?

'Blijf. We hebben jullie nodig om samen de EU te hervormen. Als de Britten de EU verlaten, wordt de Brusselse invloed in de andere EU-landen echt te groot. De landen in Zuid-Europa krijgen een grotere stem en die willen niet hervormen, die willen juist meer subsidie.

'Maar het idee van 'meer Europa' is echt oude politiek. Dat was vorige eeuw misschien goed. Toen kwamen we uit de oorlog, we hadden vrede en stabiliteit nodig, een goede landbouwpolitiek om voldoende voedsel te verzorgen. Maar Europa is gaan doorslaan in de jaren negentig, is zich met alles gaan bemoeien, tot aan de fietspaden op de Veluwe toe.

'Europa moet nu maatwerk leveren, grensoverschrijdende problemen als energie en milieu aanpakken. Het moet kleiner en beter, en daar hebben we de Britten voor nodig. Frankrijk en Duitsland bewegen niet, de motor voor verandering ligt bij de Britten, bij de Scandinavische landen en bij ons.'

Met Camerons eisen omtrent een nieuwe EU-overeenkomst wilde hij zorgen dat de Britten zich goed voelden als EU-lid. Waren zijn eisen niet redelijk?

'Cameron heeft afgelopen februari een aantal voorwaarden weten te bedingen. Zo mogen lidstaten sociale voorzieningen van Europese migranten tijdelijk beperken, en mag een groep van vijftien landen EU-wetsvoorstellen tegenhouden. Ik vind dat hele redelijke voorwaarden waar Nederland vandaag nog voor zou moeten tekenen. Maar die gaan pas van kracht als de Britten in de EU blijven. Dat gaan we morgen zien.'

Maar die voorwaarden waren veel te slap, te veel afgezwakt, vinden de Brexiteers.

'Het is maar net van welke kant je het bekijkt. Want Cameron zegt dan, dit heb ik eruit gehaald. Dit is het begin van een hervormingsproces, die kans moeten we aangrijpen.'

Gaan ze dat doen?

'Ik denk zelf dat het Remain-kamp met een kleine marge gaat winnen. Ook omdat mijn Leave-collega's dat nu zelfs zeggen. En ja, de gokkantoren denken het ook, en zij hebben vaak gelijk. Hoewel ze met de recente voetbalcompetitie naast zaten, toen Leicester won. Er was één meneer die een pond op Leicester had gezet. Die kreeg er 5.000 voor terug.'

Stel dat de gokkantoren ernaast zitten?

'In het Europese verdrag staat omschreven wat er dan gebeurt. Het eerste is: het land dat eruit wil moet een officiële aankondiging doen bij de Europese raad. Dat is belangrijk, want het kan heel goed dat Cameron dan zegt, ik wacht even. Ik stuur het pas na de zomer. Dan hoop ik dat hier in Brussel een aantal landen zegt, de Britten eruit, dat is wel erg ingrijpend, kunnen we niet proberen opnieuw te onderhandelen?'

De Britten hopen natuurlijk op een uitzonderingspositie in hun relatie met de EU.

'Ik denk niet dat de Britten met fluwelen handschoentjes aangepakt zullen worden. Want dan gaat die bal rollen. Dan willen de Finnen en de Denen en de Zweden straks ook een referendum, alleen de lusten en niet de lasten. En wie zijn dan de mensen die de grootste mond opzetten? Extreemrechts, Wilders, mevrouw Le Pen.

'Nee, ik heb het verschillende collega's al horen zeggen: bij een Brexit zullen het een paar hele pittige jaren worden.'

Dit is aflevering 739 van de Nieuwsbreak, het nieuwsinterview van de Volkskrant, elke dag om 16.00 uur online.

Lees ook

Als de kruitdampen in Londen zijn opgetrokken, zal Brussel of uitbundig juichen of in rouw verkeren. Wat gebeurt er na de uitslag? (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden