Als het aan de inwoners van Donetsk ligt, gaan ze de Krim achterna

Niet alleen op de Krim laait de Ruslandliefde op, ook in de oostelijk gelegen industriestad Donetsk verkiest de bevolking openlijk de kant van het machtige buurland. Het lokale overheidsgebouw is bezet en pro-Oekraïense demonstranten worden op straat belaagd en uitgescholden. Volkskrant-redacteur Bert Lanting is ter plaatse. 'Er zitten hier een paar heethoofden die zomaar gewelddadig kunnen worden.'

Een vrouw kijkt door de beschadigde entree van het lokale overheidsgebouw in Donetsk.Beeld reuters

'Een typische Sovjetstad', zo omschrijft Bert Lanting Donetsk. De één miljoen zielen tellende stad ligt in het industriële hart van het land.
Vooral de kolenmijnindustrie is er goed vertegenwoordigd. Ook veelzeggend: de rijkste man van Oekraïne, Rinat Akhmetov (geraamd vermogen: 12,5 miljard), woont er. Die heeft de stad met zijn gulle investeringen nog enigszins een gezellige uitstraling gegeven.

Zoals een goede Sovjetstad betaamt, kent Donetsk een prominent centraal plein. Maar waar op het Onafhankelijkheidsplein in de hoofdstad Kiev (zo'n 700 kilometer verderop) de afgelopen maanden duizenden betogers op metershoge barricades klommen om hun ongenoegen over de regering te uiten, bevinden zich in Donetsk slechts drie tentjes. Net als in Kiev staan ze daar om de nationale regering af te vallen.

Toch is er een wezenlijk verschil: waar het verzet in de hoofdstad zich concentreerde rondom het pro-Russische beleid van de inmiddels verdreven president Janoekovitsj, richten de demonstranten in Donetsk zich op de pro-Europese interim-regering die onlangs is aangesteld.

Daar moeten ze namelijk niets van hebben. Pro-Oekraïense betogers die zich in Donetsk op straat wagen - Lanting telde er drie - worden 'belaagd en ontzettend uitgescholden door de pro-Russische demonstranten'.

'Ze zijn ontzettend kwaad'
Even verderop in de stad staat een beduidend groter aantal, zo'n 400 man (voornamelijk etnische Russen) voor het lokale overheidsgebouw te demonstreren. 'Het zijn voornamelijk mannen', aldus Lanting. 'En opvallend veel oude vrouwen. Van die Sovjet-types. Ze zijn heel erg kwaad. Op de demonstranten in Kiev, maar ook op de westerlingen die dit geïnitieerd hebben. Van westerse journalisten moeten ze trouwens ook weinig hebben. Ze zijn erg achterdochtig. Als ik iets opschrijf, roepen ze: als je maar de waarheid opschrijft!'

Pro-Russische demonstranten voor het lokale overheidsgebouw in Donetsk.Beeld reuters
Oproerpolitie voor het bezette overheidsgebouw.Beeld afp

Het regionale overheidsgebouw werd gisteren in beslag genomen door een groep radicale pro-Russische betogers. Tegelijkertijd werd er een nieuwe gouverneur aangesteld, Pavel Goebarev. Een rijzige man zonder beduidende politieke ervaring.

Lanting was er vanmiddag getuige van hoe Goebarav de menigte voor het overheidsgebouw toesprak. 'Hij wil het centrale bestuur in Kiev onderwerpen en kondigde een referendum aan waarin inwoners van Donetsk kunnen beslissen over afscheiding van Oekraïne', zegt Lanting.

Het is nog niet duidelijk wanneer dat referendum gaat plaatsvinden. Mogelijk tegelijkertijd met het aangekondigde referendum op de Krim op 30 maart. Het grote verschil met Donetsk is echter dat de Krim autonoom is en dus relatief eenvoudig middels een stemming kan beslissen over zijn onafhankelijkheid. Donetsk behoort gewoon tot Oekraïne, of de inwoners daar nu blij mee zijn of niet.

Mocht de bevolking voor afscheiding van Oekraïne kiezen, dan zou Donetsk wel eens het nieuwe kruitvat in de regio kunnen worden. Oekraïense troepen kunnen dit gebied een stuk makkelijker bereiken dan schiereiland de Krim, dat hermetisch is afgesloten door Russische troepen en bovendien slechts enkele toegangswegen heeft.

Als Oekraïne troepen naar Oost-Oekraïne stuurt, dan zal Rusland ook niet schromen om zijn militair potentieel in te zetten. Poetin benadrukte het vanmiddag nog even in zijn toespraak: hij zal de etnische Russen in Oekraïne ten alle tijden beschermen. Op zijn eigen manier.

Kettingreactie
'Er zitten hier een paar heethoofden, vooral aan de pro-Russische kant', aldus Lanting. 'Als die mensen gewelddadig worden, dan kan het makkelijk misgaan. Er zou zomaar een kettingreactie op gang kunnen komen.'

Maar zo ver is het nog niet. Dometsk oogt vooralsnog rustig. Mensen gaan gewoon naar hun werk, studenten naar hun colleges en de politie houdt de beperkte groep schreeuwende demonstranten verveeld in de gaten. Zo nu en dan ontspinnen zich hevige discussies op straat. Over de machthebbers in Kiev, over Poetin en niet in de laatste plaats over de toekomst van Oekraïne.

Een pro-Russische demonstrant.Beeld afp
Voor het overheidsgebouw staan ook opvallend veel oude vrouwtjes. 'Van die Sovjet-types', aldus Bert Lanting.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden