Nieuws

Als het aan de Britse pers ligt krijgt Europa geen prik eerder: ‘Niet voordringen’

WAIT YOUR TURN! En NO, EU CAN’T HAVE OUR JABS! Met vette koppen reageerden Britse kranten donderdagochtend op de hoog opgelopen ruzie tussen Brussel en farmaceut AstraZeneca. Het Verenigd Koninkrijk dreigt te worden meegesleurd in het conflict. 

In het Britse Surrey krijgen Britten het vaccin van AstraZeneca. Beeld EPA
In het Britse Surrey krijgen Britten het vaccin van AstraZeneca.Beeld EPA

Terwijl de Europese Commissie en AstraZeneca een uitweg zoeken uit hun conflict neemt in Groot-Brittannië de woede toe over de opstelling van Brussel. Volgens de Europese Commissie komt de farmaceut simpelweg gemaakte afspraken niet na, maar veel Britten vinden dat Brussel het gewoon niet handig heeft aangepakt. En zij vrezen het slachtoffer te worden van de ruzie.

De Britse regering hield daar al in een vroeg stadium rekening mee. Om die reden zorgde ze ervoor dat Oxford University niet in zee ging met de Duitse farmaceut Merck, maar met het Brits-Zweedse AstraZeneca. Bovendien stond Boris Johnson erop dat de Britten voorop zouden lopen bij de inkoop van vaccins, bij welke farmaceut dan ook. Van meedoen aan de Europese aanbesteding kon geen sprake zijn.

Terwijl de onderzoekers in Oxford nog druk bezig waren met de zoektocht naar de heilige vaccinatiegraal, sloot de Britse regering in juni reeds een contract met AstraZeneca: een grote gok. Vanaf het vasteland werd dit snelle handelen met enige jaloezie bekeken. Nederland, Duitsland en enkele andere EU-landen volgden het voorbeeld en klopten ook aan bij AstraZeneca om alvast in te slaan. Zij werden echter teruggefloten door de Europese Commissie.

Brussel ging de onderhandelingen namens de lidstaten voeren, wat in augustus ook tot resultaat leidde – drie maanden later dan de Britten. Brussel slaagde er wel in om een goede prijs te bedingen. De voorsprong van de Britten zorgde er volgens AstraZeneca-topman Pascal Soriot dat problemen bij de productie tijdig konden worden verholpen. In omstreden interviews beweerde de Fransman in zoveel woorden dat de Europese Commissie gewoon wat voortvarender had moeten handelen bij het inkopen.

Voordringen

De woorden van Soriot veroorzaakten consternatie in Brussel. Daar wordt er simpelweg op gewezen dat AstraZeneca gemaakte beloften niet nakomt. De Europese Commissie vermoedt zelfs dat het bedrijf liegt over productieproblemen en voor Europeanen bestemde vaccins heeft doorverkocht. Tijdens een persconferentie meldde de verantwoordelijke eurocommissaris Stella Kyriakides woensdagavond dat het helemaal niet uitmaakt wie als eerste een contract heeft gesloten voor het vaccin, dat nog moet worden goedgekeurd door de EMA.

De Cypriotische wil nu dat vaccins die door de Britten zijn gekocht naar Europese landen gaan. In Britse ogen, zeker in die van de Britse pers, bezondigt Brussel zich nu aan een van de grootste maatschappelijke onhebbelijkheden: voordringen in de rij. Boris Johnson besloot zich vooralsnog niet te bemoeien met de rel. Desgevraagd verzekerde de Britse premier na zijn dagelijkse persconferentie wel dat de leveringen aan de Britten niet in gevaar zullen komen. Zijn ‘brexitminister’ Michael Gove zei op de BBC dat de Britten niet van plan zijn vaccins af te staan.

Twee van de vier AstraZeneca-fabrieken staan op Britse bodem. Bij de Britten leven wel zorgen over de productie van het Pfizer-vaccin in België. De Europese Commissie kan immers overgaan tot exportcontroles, wat leveringen aan het eiland kan vertragen. In een gesprek met Euronews dreigde de Duitse Europarlementariër Peter Liese, lid van de Gezondheidscommissie, zelfs met een handelsoorlog met de Britten. Het is duidelijk dat de Brexit bijdraagt aan de spanningen. De Britten zien de snelle aankoop bij Pfizer en AstraZeneca als het eerste grote brexitsucces.

En niet alleen daar. Het Duitse dagblad Die Zeit noemde de AstraZeneca-affaire ‘de beste reclame voor de Brexit’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden