Nieuws Vaccinatieplan Blokhuis

Als het aan Blokhuis’ nieuwe vaccinatieplan ligt, zullen twijfel- en weigerouders actiever worden benaderd, maar is dat genoeg, of zijn meer maatregelen nodig?

Staatssecretaris Blokhuis presenteert een plan om de dalende vaccinatiegraad tegen te gaan. Zo wil hij ouders die hun kinderen niet laten vaccineren, uitnodigen voor een extra gesprek bij de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Is Blokhuis’ plan effectief of wordt het tijd om vaccineren te verplichten?

Staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) bezoekt cultureel centrum Rozet Arnhem. Beeld ANP

Jeanne Hament, jeugdarts:

‘Het is goed dat het op de politieke agenda staat want ik merk in mijn spreekkamer dat de dalende vaccinatiegraad voor veel onrust zorgt. Veel ouders hadden liever gezien dat er meer door was gepakt. Ouders zijn bang dat hun kind gevaar loopt op het kinderdagverblijf omdat daar steeds meer niet ingeënte kinderen op zitten. Kinderen die meedoen aan het Rijksvaccinatieprogramma zijn pas bij 14 maanden volledig beschermd. Uiteindelijk bescherm je met dit plan van staatssecretaris Blokhuis dus niet de jongste kinderen.’

‘Ik vind het goed dat er ruimte komt voor extra gesprekken met ouders maar ik maak altijd ruimte voor goede gesprekken. Dus ik zie dat niet als een extra maatregel. Het is een mooi begin maar we moeten de vaccinatiegraad niet nog verder laten dalen. Het wordt tijd na te denken hoe we kinderen op de kinderdagverblijven goed beschermen. Zelf denk ik dat je er een financiële prikkel aan moet koppelen. Dus minder kinderbijslag als je je kind niet inent. Mensen helemaal verplichten werkt niet.’

‘In mijn spreekkamer heb ik meer en meer te maken met ouders die of heel erg voor vaccineren zijn of heel erg tegen zijn. Vier jaar geleden werden er wel vragen over het inentingsprogramma gesteld maar het hoorde erbij, er zat niet zo’n emotionele lading aan vast. De politiek moet oog krijgen voor dit emotionele aspect. Als we willen dat kinderen beter gevaccineerd worden en dat de kleinsten ook beschermd zijn dan zullen we meer moeten doen dan alleen maar praten.’

Ruud Coolen van Brakel, voorzitter van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM):

‘Blokhuis wil ouders rechtstreeks benaderen die hun kind niet laten vaccineren en hij wil actief de strijd met fake news aan gaan. Beiden zijn toe te juichen noodzakelijke stappen om te voorkomen dat je naar een verplichte situatie gaat. Ik hoop dat het voldoende is.’

‘We moeten alles uit de kast halen om de vaccinatiegraad op peil te houden. Je moet goed in de gaten proberen te krijgen waar nou die argwaan vandaan komt. Die komt voor een deel van de spookverhalen die via sociale media worden verspreid, en daar zul je actief tegenin moeten gaan. Ik ben heel benieuwd wat het effect gaat zijn. Maar het is noodzakelijk dat er nu iets gebeurt.’

Ouders met baby op spreekuur. Beeld Arie Kievit

‘De halsstarrige groep vaccinatieweigeraars, ‘de believers’ die als het ware ook denken dat kabouters bestaan, is een relatief klein groep. Daar kun je tegenaan praten wat je wil maar die laten zich door niets of niemand overtuigen. Er is een grotere groep van ouders die oprecht twijfelen. Met hen kan een gesprek wel effectief uitpakken.’

‘Als dit plan van de staatssecretaris niet slaagt, en dat kun je binnen 1 à 2 jaar zien, dan moet je andere maatregelen nemen. Dat hoeft niet meteen verplicht te zijn. Je kunt ook bijvoorbeeld korten op kinderopvangtoeslag als je je kind niet vaccineert. In Australië is die methode heel effectief gebleken.’

Hans van Vliet, programmamanager Rijksvaccinatieprogramma:

‘Het is goed om ouders actief te benaderen. Daardoor denken mensen er toch meer over na en soms komen ze terug op hun besluit. De manier waarop is belangrijk. Als je zegt ‘Uw kind komt in aanmerking voor vaccinactie, dat is goed om te doen’ is de respons iets hoger dan wanneer je vraagt: ‘Heb je al nagedacht over …’. Het is belangrijk dat zowel degene die het gesprek voert als de gezondheidszorg in zijn geheel achter het vaccinatieprogramma staat.’

‘Het heeft ook zeker zin om fake news snel te weerleggen. Hoe langer berichten circuleren, hoe meer mensen het idee krijgen dat daar toch een kern van waarheid in zit. Als reactie op de dalende vaccinatiegraad voor HPV, heeft Denemarken 24 uur lang, 7 dagen per week ingezet op de beïnvloeding via sociale media. Dit had enig effect, maar kost veel tijd. De vraag is dus in welke mate wij dat willen doen én wie dit gaat doen: de overheid zelf of indirect door initiatieven te steunen zoals een club wetenschappers die op fake news reageert.’

‘Wat betreft HPV hebben we echt een probleem in Nederland. Maar verder is de vaccinatiegraad nog relatief hoog en die zakt ook niet zomaar in. Er is dus geen crisis waar we ineens op moeten reageren, wel moeten we een goede manier vinden om het huidige vaccinatieprogramma in stand te houden.’

‘De keuze om kinderen wel of niet te vaccineren ligt bij de ouders. Een vaccinatieplicht komt er alleen als een grote meerderheid in de samenleving dat wil en kan nooit de oplossing zijn tegen onwetendheid. Laten we eerst proberen om actiever uitleg te geven, daar valt nog een wereld te winnen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden