'Als geweld aanhoudt, wijzigt koers'

'Wij zijn zeker niet naïef!', zegt minister Kamp van Defensie over de missie in Irak. Kijk maar hoe relatief rustig het is in de 'Nederlandse' provincie Al-Muthanna....

Van onze verslaggevers Theo Koelé Stieven Ramdharie

Per open jeep. En zonder begeleiding op dat late tijdstip. Onbegrijpelijk? In Den Haag, zo erkent minister Henk Kamp van Defensie, werd niet gerekend op zo'n brutale aanval.

Kamp: 'We zijn meer dan twaalf maanden in Irak, we hebben vele duizenden vergelijkbare verplaatsingen uitgevoerd. Dat gebeurde in een omgeving die positief tegenover ons stond. Problemen werden door Irakezen bij ons gemeld, we waren goed geinformeerd. We hadden niet de verwachting dat er zoiets zou plaatsvinden als zaterdag is gebeurd. De aanval, de intensiteit ervan, de heftigheid, de doelgerichtheid - dat alles vormt een opmerkelijk nieuw gegeven. Daarmee zullen we vanaf nu rekening moeten houden'.

Er schort kennelijk iets aan de informatievoorziening.

'In het begin deden we alles zelf: we reden patrouilles, leidden militairen op, zetten een bestuurlijk apparaat op poten. Daardoor hadden we toegang tot iedereen. Sinds de machtsoverdracht op 30 juni ligt het voortouw bij de Iraakse autoriteiten en veiligheidsorganisaties. We zitten nu op grotere afstand. Onze eigen inlichtingendienst MIVD is zeer actief in het gebied, onze bondgenoten in Irak delen hun kennis met ons, maar we zijn voor een deel ook afhankelijk van informatie van Iraakse zijde'.

Is het geen tijd om, opnieuw, commando's voor verkenningstaken te sturen. Of de bewapening en veiligheidsmaatregelen op te voeren?

'We proberen nu eerst een compleet beeld te krijgen van wat zich zaterdag heeft afgespeeld. In afwachting daarvan zijn we zeer terughoudend in ons optreden. Het gebruik van militaire voertuigen wordt tot een minimum beperkt, en als er toch gereden moet worden, doen we dat met nog meer aandacht voor de veiligheid. Je kunt denken aan combinaties van jeeps en pantservoertuigen.

'Rijden met een jeep is niet per se gevaarlijker dan met een Patria-pantservoertuig. Bij een voltreffer met een anti-tankgranaat gaat de Patria eraan. Als je in een Patria zit, heb je slechts zicht op wat er vóór je gebeurt. Heb je een jeep waarop een zware mitrailleur gemonteerd is, dan heb je rondom zicht. Vaak is dat veel veiliger'.

Heeft de commandant ter plekke een beoordelingsfout gemaakt? U heeft de verantwoordelijkheid bij hem gelegd.

'Nee, ik heb duidelijk willen maken dat het zeer slecht is wanneer niet-militairen beslissingen nemen. De commandant beschikt over de meeste informatie. De minister heeft de verantwoordelijkheid voor de hoofdlijnen van de operatie, de commandant moet uitvoeringsbesluiten te nemen. Dat is onze militaire doctrine, en die verandert niet'.

Zijn politici en militairen niet naïef geweest, bij de inschatting van de gevaren van deze missie?

'Wij zijn zeker niet naïef! Als je kijkt naar wat er in de rest van Irak gebeurt, kun je zeggen dat wij de schade in de provincie Al-Muthanna goed hebben kunnen beperken. Wij zijn daar voor de Irakezen, en de relatie met hen is altijd contructief geweest. We hopen dat zo te houden. Veel hangt af van de situatie in Najaf. Als daar de onlusten voortduren, heeft dat een negatieve invloed op de situatie in het gebied waar wij opereren. Houdt het geweld aan, dan zal er sprake moeten zijn van een koerswijziging'.

Wat doet het u, twee doden?

'Alle militairen die we uitzenden, moeten terugkomen. Ik heb de families van de slachtoffers persoonlijk ontmoet. De dood van een militair is, zoals een commandant zei, een kerf in de ziel. Bij militairen tref je, meer dan elders, kameraadschap aan, toewijding aan elkaar. Daarom is de dood van de twee zeer ingrijpend. Ik ben als minister verantwoordelijk voor hen'.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden