'Als er veranderingen in een land konden komen, moest dat gebeuren door moeders'

De Nobelprijs voor de Vrede is toegekend aan drie vrouwen: de Liberiaanse president Ellen Johnson Sirleaf, de Liberiaanse activist Leymah Gbowee en Tawakul Karman uit Jemen.

Een betere opsteker had zij niet kunnen krijgen. Komende dinsdag hoopt Ellen Johnson Sirleaf (72) herkozen te worden als president van Liberia. 'Kies de Nobelprijswinnares!', kan nu als slogan aan haar verkiezingscampagne worden toegevoegd. Die eer viel Afrika's eerste vrij gekozen vrouwelijke president immers ten deel. Onomstreden is de vredeslaureaat echter niet.


'Mama Ellen', luidt haar koosnaam. In 2005 won zij de verkiezingen van een andere beroemdheid, de oud-profvoetballer George Weah. Haar brede ervaring in de politiek en bij talrijke internationale organisaties als de Wereldbank gaven toen de doorslag. Maar als een 'strijdster voor de vrede' gold zij eigenlijk niet.


Zeker, zij heeft Liberia, dat onder haar voorganger Charles Taylor leek af te zakken tot een schurkenstaat, voor een deel weer op de weg naar boven weten te brengen. Haar ruime bestuurlijke ervaring en goede buitenlandse contacten hielpen haar. Maar Ellen Johnson Sirleaf heeft niet altijd woord gehouden.


Zo liet zij na haar verkiezing weten slechts een termijn president te willen zijn. Nu gaat zij voor een tweede periode, zogezegd omdat het karwei nog niet af is. 'Als het vliegtuig nog niet is geland, verander dan de piloten niet', luidt de verkiezingsleus van haar partij. Iemand als Nelson Mandela (één termijn) kan er het zijne van denken.


Johnson Sirleaf wordt ook aangewreven dat zij in het verleden wel degelijk politiek heeft samengewerkt met Liberia's kwade genius, Charles Taylor. De eerder actieve Waarheidscommissie in haar land wilde om die reden zelfs dat zij dertig jaar geen openbare functie meer zou bekleden. Maar zijzelf heeft hierop een andere kijk.


Eind jaren tachtig van de vorige eeuw gaf Johnson Sirleaf steun aan Taylor in diens verzet tegen Samuel Doe, een president met ook al veel bloed aan zijn handen. Maar later keerde zij zich tegen Taylor. In dat verband is het belangrijk te weten dat niemand ooit bewijzen heeft geleverd voor haar betrokkenheid bij het geweld dat Taylor uitoefende.


Als president van Liberia, waar nog altijd een vredesmacht van de VN actief is, is Ellen Johnson Sirleaf er maar deels in geslaagd een einde te maken aan de corruptie. Zij gaf aan hiervoor 'zero tolerance' te zullen betrachten, maar kon de corrupte ministers niet of nauwelijks stoppen.


En nu zij weer kandidaat is voor de leiding van Liberia, is een klacht dat zij misbruik maakt van de macht die het hoge ambt haar momenteel geeft. Haar tegenstanders zeggen althans dat de partij van Johnson Sirleaf niet terugschrikt voor het 'kopen van stemmen', en dat de president zelf niets doet om hieraan een einde te maken.


Dat alles maakt haar dus een tamelijk oneigenlijke kandidaat voor het winnen van de Nobelprijs voor de Vrede.


Toch begrijpen velen waarom zij de prijs krijgt. 'De IJzeren Dame' biedt immers hoop in de strijd tegen wat wel 'het enige probleem van Afrika' wordt genoemd: de oppermachtige, maar al te vaak falende Afrikaanse man.


Eerste vrij gekozen vrouwelijke president in Afrika gaat voor een tweede termijn in Liberia.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden