'Als er iets mis gaat met de overkant, sterven we allemaal'

'We zijn spanningen gewend. Ze lopen op, ze kalmeren en dan lopen ze weer op.' Ondanks die gewenning hebben de vierhonderd inwoners van Shanghuolong voortdurend angst in het hart.

Du Xizhou op de Yalu rivier met Noord-Korea op de achtergrondBeeld Ruben Lundgren

Voordat de hel aan de andere kant van de rivier losbarst, worden ze geëvacueerd. De Chinese boer Du Xizhou (75) twijfelt er niet aan. 'Onze communistische partij laat ons niet in een vuurzee creperen.' Du woont op zo'n 50 kilometer van een Noord-Koreaanse raketinstallatie - potentieel doelwit van een pre-emptive strike. 'Iedereen in de grensstreek is bang. We willen gewoon liever niet dood', zegt zijn vrouw.

's Nachts zet Du zijn visnet uit op de Yalu-rivier, overdag is hij druk in zijn winkeltje, waar de grenswachters en militairen die in zijn gehuchtje Shanghuolong zijn gestationeerd sigaretten en ijsthee kopen. Jonge kerels die via hun leidinggevenden regelrecht zijn ingeplugd op het centrale gezag in Peking. Zo hoort Du dat president Xi Jinping heeft gebeld met het Amerikaanse heethoofd Donald Trump, dat de Russische minister van Buitenlandse Zaken de Chinese suggesties voor onderhandelingen steunt en de Amerikaanse inlichtingdienst zegt dat een kernoorlog niet direct ophanden is. De cyclus van oorlogszuchtige taal en escalerende spanningen lijkt over zijn hoogtepunt heen.

'We zijn spanningen gewend. Ze lopen op, ze kalmeren en dan lopen ze weer op. Dat is al sinds Noord-Korea in de jaren negentig aan het kernwapenprogramma begon.' Ondanks die gewenning hebben de vierhonderd inwoners van Shanghuolong angst in het hart.

Een ongeluk met een nucleaire test, een conventionele Amerikaanse aanval op Noord-Koreaanse militaire faciliteiten, of het zwartste scenario van alles, een kernoorlog: in het Westen zijn die verschrikkelijke scenario's een dankbaar onderwerp voor talkshows, maar als er tussen jou en die dreiging alleen een rivier en een heuvelrug ligt, voelt het toch anders.

Kijken naar Noord-Koreanen

Afgelegen barakken, een groene oever en af en toe een Noord-Koreaan. Het is net een safaripark, maar dan met mensen als bezienswaardigheid. voor een tientje varen Chinese toeristen dicht langs de grens met Noord-Korea. Bekijk hier foto's en video's van het dagje uit.

De Chinezen op de rondvaartboot tussen China en Noord-Korea praten liever niet over de nucleaire dreiging. Handelaren in het grensgebied maken zich wel druk om de sancties tegen Pyongyang.

'Te verschrikkelijk voor woorden'

'We praten er niet over, maar we voelen die angst. Als er iets mis gaat met de overkant, sterven we allemaal', zegt de vrouw van Korea-veteraan Zhang Jizhong (89). Hij vocht van 1950 tot 1956 in Noord-Korea als officier bij de verbindingdienst. Ook daar wordt niet veel over gesproken. 'Hij zegt dat het te verschrikkelijk voor woorden was. Ik weet dat ze in grotten sliepen, 's winters vroren ze regelmatig dood. Daar praten we ook niet over.'

Van de naar schatting drie miljoen Chinese manschappen sneuvelden volgens Chinese opgaven er 152 duizend; volgens westerse bronnen waren het er minstens 400 duizend. Er kwamen 170 duizend man van het door de Amerikanen geleidde VN-leger om en nog eens een miljoen Koreaanse burgers. Toen na zes jaar de wapenstilstand een feit was, pakte Zhang pas een roeibootje terug naar zijn geboortedorp.

Zhang Jizhong (89) is een veteraan van de Koreaanse Oorlog (1950-1956). Naast hem zijn vrouwBeeld Ruben Lundgren

In Shanghuolong kun je de Noord-Koreanen in hun dorp Gaoshan aan de overkant van de rivier horen praten. Zo dichtbij elkaar, zoveel jaren samen gevochten, zoveel bloed is er vergoten, maar vrienden zijn de twee dorpen nooit geworden. Ook na de oorlog niet. Toen begon de hevige concurrentiestrijd om elkaar af te troeven met het beste socialisme: de Noord-Koreanen die het Sovjetmodel van industrialisering volgens stalinistisch recept volgden of de Chinezen die de Russen als revisionisten verketterden en hun eigen radicale maoïstische koers uitzetten. 'Zij begonnen met gebouwtjes van drie verdiepingen hoog, want hun Grote Leider Kim Il Sung heeft ooit een keer in Gaoshan geslapen, dus waren ze een belangrijk dorp. Toen konden wij niet achterblijven en hebben wij ook hogere gebouwen neergezet', vertelt Du. Terwijl Shanghuolong werd meegesleurd in Mao Zedongs vernietigende ideologische campagnes, begon Gaoshan met het opwekken van stroom door waterkracht. 'Daar staken ze ons de ogen uit.'

Patriottisch modelgrensdorp

Shanghuolong heeft overtuigend van zijn Noord-Koreaanse spiegeldorp gewonnen. De Noord-Koreanen ploeteren nog steeds met een primitieve generator die draaiende wordt gehouden met water dat vanuit de rijstvelden naar beneden loopt. De moderne hoogbouw van weleer staat uitgebrand en zonder ramen te vervallen. In Shuanghuolong parkeert Du's schoonzoon de Audi voor het witgekalkte boerderijtje. Soms komen er militaire kopstukken op werkbezoek: Shanghuolong is een patriottisch modelgrensdorp. Een officieel etiket om trots op te zijn.

Groene vallei, een rivier die van glas lijkt, zo helder en kalm stroomt het water. Verse vis in je net, een vet varken in de stal. Een ideale plek voor een tevreden bezadigd boerenleven, ware het niet dat het gevaar om de hoek is. Met nuchtere humor gaat Du de angst te lijf. 'Je bent dik in de tachtig. Dan moet je toch eens dood. Is het niet aan een oorlog dan wel aan iets anders', zegt Du tegen veteraan Zhang.

De stokdove Zhang zit met zijn gedachten in Noord-Korea. 'Daar hebben ze zoveel jaar na die oorlog nog steeds helemaal niets te eten. Dat komen ze bij ons halen.'

Vandaar dat Du zijn roeiboot met een vet hangslot vastklinkt aan een ijzerdraad en er een surveillancecamera bij de aanmeerplek staat. Du: 'Ze steken 's nachts de rivier over en jatten alles. Maïskolven, motoren uit motorbootjes, of de hele boot. Ik ben de tel kwijtgeraakt hoeveel netten ik aan ze ben kwijtgeraakt.' Du neemt wraak door op zijn ijzeren schuitje zo dicht mogelijk langs de Noord-Koreaanse soldaten te peddelen. Dat zijn volgens hem de ergste dieven. 'Gewone Noord-Koreanen worden neergeschoten als ze de rivier oversteken, maar die gasten met macht durven alles. 's Nachts worden er luxegoederen gesmokkeld op de rivier.'

De soldaten schreeuwen naar hem. Naar volk, zegt Du, maar mocht Noord-Korea weer worden aangevallen, dan kiest China wat hem betreft de kant van Pyongyang. 'Uit zelfbescherming. Moet je zien hoe dichtbij de Amerikanen komen als Noord-Korea valt. Dan staan ze bij mij in de voortuin.' Dan geeft hij de voorkeur aan dat nare volk dat netten steelt, zelfs al hebben ze een kernwapenarsenaal op een steenworp afstand van zijn visstekje.

Lees meer onder de video.

Lees verder over Noord-Korea

Dit is het eiland dat Noord-Korea in het vizier heeft voor een raketaanval
Guam is het stukje Amerika dat het dichtst bij Noord-Korea ligt. Op 3.400 kilometer afstand om precies te zijn, ruim binnen bereik van de Noord-Koreaanse Hwasong-12-raketten. En daarom belandde het tropische eiland in het oog van de storm.

Net echte kunst uit Noord-Korea
Net nu de spanning tussen Noord-Korea en de VS verder oploopt, opent in Goes een tentoonstelling met de hoogst ideologische Noord-Koreaanse schilderijen die Ronald Groen sinds de eeuwwisseling heeft verzameld.

Trump waarschuwt Kim dat leger VS gereed is om toe te slaan
President Trump heeft de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un opnieuw gewaarschuwd de VS niet te bedreigen of te provoceren. Hij zei dat het Amerikaanse leger gereed is om toe te slaan mocht Pyongyang in de fout gaan.

Hoe de Washingtonse elite Trump (niet) in toom houdt
De leiders van de VS en Noord-Korea spelen een gevaarlijk spelletje: wie is de onvoorspelbaarste? Om een ramp te voorkomen moeten de redelijke krachten in Washington Trump permanent in de gaten houden.

Peking werpt zich op als scheidsrechter
Trump tweet, Noord-Korea schiet, Peking roept op tot kalmte, en niemand luistert. Deze status quo bevalt de Chinezen matig, maar een status quo is nog altijd beter dan verandering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden