REPORTAGETekort aan voedsel en vrijwilligers

Als er al eten is voor de voedselbank, wie kan het dan uitdelen?

Het terrein van de voedselbank in Deventer. De nieuwe aanwas van vrijwilligers is daar nu groter dan de uitval (zo’n 10 procent).Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Juist nu het aantal klanten bij voedselbanken groeit, is de aanvoer van eten onzeker. Ook vrijwilligers, veelal ouderen, zijn een probleem vanwege het risico op coronabesmetting. Het dupeert velen. ‘Ik heb dit nodig, ook voor het praatje.’

Achter in de rij staat een bezorgde vrouw met rood geverfd haar en een zwarte zonnebril. Dat Linda op haar eten staat te wachten, is niet de reden voor haar zorg. Wel dat ze  voorlopig voor het laatst in deze rij staat. Haar voedselbank in Hillegom gaat door de coronacrisis tijdelijk dicht.

‘Ik ben op mijn uitkering gekort, omdat ik in het huis van mijn vader woon’, zegt de jonge vrouw die niet met haar achternaam in de krant wil. ‘Maar hij is overleden. Als ik geen eten van de voedselbank krijg, heb ik niks. Er is geen voorraad in huis en ik moet ook mijn twee honden voeren. Zij krijgen te eten voordat ik eet.’

In het hele land hebben voedselbanken het moeilijk. Omdat de aanvoer van voedsel onzeker is en oudere vrijwilligers afhaken, omdat ze in de coronarisicogroep zitten of al ziek zijn. Minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees riep jongere Nederlanders op zich aan te melden als vrijwilliger. ‘Juist de kwetsbaarste groepen in onze samenleving moeten in deze tijden niet zwaarder getroffen worden.’

Restjesdag

‘Vandaag is het restjesdag’, klinkt het op de voorlopig laatste dag van de voedselbank in Hillegom. Het is één van de zeventien voedselbanken die noodgedwongen tijdelijk moet sluiten (Nederland telt in totaal 170 voedselbanken). Het bestuur vindt het niet meer verantwoord om vrijwilligers die in de risicogroep vallen door te laten werken – al willen die dat zelf wel. 

De sociale rol van de voedselbank gaat ermee verloren. ‘Ik heb dit nodig’, zegt Lisa Wouters (57) terwijl ze het voedsel in een zwarte scootmobiel propt. ‘Niet alleen voor het eten, maar ook vanwege het praatje.’ 

In Hillegom speelt bij de sluiting mee dat de toevoer vanuit het Haagse distributiecentrum is opgedroogd. Dat moest sluiten wegens een gebrek aan voorraad. Door de hamsterende Hollanders hebben supermarkten, een belangrijke bron voor voedselbanken, op meer plekken minder restproducten beschikbaar. Terwijl juist meer nodig is, omdat het aantal klanten door het stilvallen van de economie toeneemt.

Op sommige plekken worden de voorraden nog aangevuld met schoolfruit en -melk, die al klaar stonden uitgedeeld te worden, en overschotten van horecagroothandels. Maar hoe lang nog, nu leveranciers koortsachtig andere kanalen zoeken om hun producten af te zetten?

4 miljoen steun

De landelijke organisatie voor voedselbanken kreeg tot nu toe 4 miljoen euro overheidssteun. Daarvan worden inmiddels voedselpakketten aan huis bezorgd bij zieken, ook krijgen klanten van gesloten voedselbanken supermarkttegoeden. Verder schieten artiesten, oud-voetballers, Defensie en het Rode Kruis spontaan te hulp.

Door de hamsteraars hebben supermarkten minder restproducten beschikbaar dan normaal.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De landelijke organisatie voor voedselbanken krijgt inmiddels zoveel hulp aangeboden, dat  ze nieuwe weldoeners vraagt vooral geld te doneren. Of – als ze dat niet willen en vrijwilligerswerk willen doen – zich te wenden tot een grote organisatie als het Rode Kruis, omdat ze zelf niet toekomen aan het beantwoorden van alle mails en telefoontjes.

Vrijwilligers

Twee weken geleden reed Noor van Beek nog gewoon naar haar werk. Ze kon niet geloven wat ze op de radio over de problemen bij de voedselbanken hoorde. In een land als Nederland moest dit toch fatsoenlijk te organiseren zijn?

Onmiddellijk bood de 58-jarige office manager zich aan als vrijwilliger bij voedselbank Deventer. De nieuwe aanwas van vrijwilligers is daar nu groter dan de uitval (zo’n 10 procent). Ook eten is er nog voldoende voor de 250 klanten. Op haar vrije woensdagmiddag wordt Van Beek bij 4 graden Celsius ingewerkt. Samen met middelbare scholier Hidde Tiegelaar (17) – die tegenwoordig zijn eigen schooltijd kan indelen – verdeelt Van Beek in de koelcel de binnengekomen Innocent-sappen over de verschillende voedselbanken in de regio.

In het hele land hebben voedselbanken het moeilijk, omdat de aanvoer van voedsel onzeker is en oudere vrijwilligers afhaken.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Hartverwarmend, vindt voorzitter van voedselbank Deventer Jan de Kleuver de toestroom aan hulp en eten. ‘We merken dat de voedselbank voor veel mensen tastbaar is. Het is hulp voor mensen dichtbij en het heeft sympathie doordat het volledig op vrijwilligers draait en er dus geen geld wordt verspild.’

Om besmetting met corona te voorkomen, is de wekelijkse uitgifte op vrijdag in Deventer helemaal veranderd. ‘De logistiek is op dit moment voor ons de grootste uitdaging’, zegt De Kleuver. Was er eerst nog keuze voor de klanten, nu worden op donderdag vaste pakketten klaargezet en leiden ze de klanten snel van de ene kant van de bedrijfshal naar de andere. ‘Men komt elkaar niet meer tegen.’

Blootstelling

De nieuwe vrijwilliger Van Beek neemt het in Deventer voor lief dat ze door haar hulp aan de voedselbank een grotere kans loopt op blootstelling. ‘Mijn drang om anderen te helpen is nu groter dan de angst om besmet te raken.’

Scholier Tiegelaar liep eerder al stage bij de voedselbank en lijkt vastbesloten eigenhandig een einde aan armoede te maken. Uit zijn hoofd lepelt hij de cijfers op van het aantal Nederlanders onder de armoedegrens (1 miljoen) en hoeveel daarvan naar de voedselbank komen (ruim 150 duizend).

‘Ik wil ze graag helpen door ze wat lucht te geven in hun zoektocht naar voedsel', zegt Tiegelaar. ‘Zodat ze meer tijd hebben om bijvoorbeeld een baan te zoeken.’

In de rij in Hillegom heeft Linda eerst andere zorgen, maar dan is er ook een beetje goed nieuws. Ze krijgt opeens een envelop met coupons aangereikt van een vrijwilliger. Die zijn mogelijk gemaakt door lokale gelddonaties, klanten van de voedselbank kunnen ze de komende weken verzilveren in supermarkten. 

20 euro voor een alleenstaande, zoals Linda. Het blijkt genoeg voor een opgeluchte gelaatsuitdrukking rond de zwarte zonnebril. ‘Dit is een mooi alternatief.’ 

LEES OOK:

Sheila Sitalsing: Hamsteraars, breng die bonen en pastasaus alsjeblieft naar de voedselbank
Hamsteren kán ook eenvoudig in een rijk land, waar veel te veel mensen veel te veel geld hebben.

Lisa Bouyeure: Zelfs influencers zijn even niet alleen met zichzelf bezig – nou ja, de meeste dan
Een tandenbleker zet zich in voor de voedselbank en een bevalcoach geeft gratis consulten aan ‘dames die het lastig vinden om contact te maken met de oerkrachtige vrouw in zichzelf’. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden