Postuum Dick Dolman (1935-2019)

Als een reiger regeerde Dolman over de ‘onbeschaamde rotzakken’ in de Kamer

Kamervoorzitter Dick Dolman (1935-2019) was een man van de rechte regels. Hij hield van gezag, orde en goede omgangsvormen. ‘Kombrink noemde me eens een autoritaire klootzak. Daar had hij vermoedelijk gelijk in.’

Dick Dolman, een van de gezichtsbepalende Kamervoorzitters uit het recente verleden, was als een reiger. Die scherpe ogen, de mond als een snavel, het strak gekamde haar dat in de nek enigszins omhoog kon staan. En vooral stond hij altijd op de uitkijk, opdat niets hem ontging. ‘Je moet hard werken, er altijd zijn’, zei hij over het vak van voorzitter, ‘en 80 procent van de tijd dat de Kamer vergadert in die stoel zitten.’ Naar vandaag bekend werd is de PvdA-politicus Dolman afgelopen woensdag overleden. Hij is 83 jaar geworden.

Oud-Tweede Kamervoorzitter Dick Dolman is woensdag overleden. Beeld ANP

Een voorzitter moet de baas willen zijn van het spul, meende hij, en dus durven ingrijpen, want ‘er zitten vaak genoeg onbeschaamde rotzakken tussen’. Toen Hans Kombrink, ook PvdA, in 1990 afscheid nam van het parlement, herinnerde ter receptie Dolman zich met warmte: ‘Kombrink noemde me eens een autoritaire klootzak. Daar had hij vermoedelijk gelijk in.’

Hij was, in al zijn beminnelijkheid, een man van de rechte regels. Woedend was hij toen bleek dat twee fractiemedewerkers van de VVD, een man en een vrouw, zich ter wille van de Playboy schaars gekleed in de Kamerbankjes van de oude vergaderzaal hadden laten fotograferen.

Dolman was zich zeer bewust van de functie die hij bekleedde: de orde bewaren, de parlementaire spelregels bewaken en ook toezien op goede omgangsvormen. Hij regeerde over het parlement tussen 1979 en 1989; het was een tijd waarin straattaal nog niet tot de vergaderzaal was doorgedrongen. Hij zei daarover: ‘In de Tweede Kamer moeten 150 mensen met elkaar wetten maken. Als ze elkaar voor rotte vis uitmaken, komt er niets meer uit hun handen. Dat is niet alleen het fatsoen van een herensociëteit, het is ook zakelijk onverantwoord.’

‘Belubberen’

Toen Marcel van Dam als PvdA-kamerlid een minister van een ‘grove leugen’ beschuldigde, moest hij die woorden terugnemen. Later informeerde Van Dam bij Dolman of de kwalificatie ‘belazeren’ voor het beleid van premier Lubbers door de beugel kon. Dat kon zij niet. Daarop bedacht Van Dam de kenschets ‘belubberen’ die tot spugende woede leidde bij Lubbers en mede daardoor school maakte als alternatieve aanduiding van belazeren.

Onder Dolman blies de Tweede Kamer voor het eerst in decennia het instrument van de parlementaire enquête nieuw leven in. Vanaf 1983 onderzocht de Kamer waar de miljarden aan staatssteun waren gebleven die in de loop der jaren in de Rotterdamse scheepswerf van RSV waren gepompt. Het kostte VVD-minister van Economische Zaken, Gijs van Aardenne de kop. Maar ook het parlement kwam niet ongeschonden uit het zelfonderzoek. Het leidde ertoe dat Dolman de werkwijze van de Kamer kritisch tegen het licht hield.

In september 1989 werd Dolman weggestemd als Kamervoorzitter. Het CDA was de grootste partij geworden en wilde van hem af. Ze vonden dat hij zich gaandeweg enigszins over het paard getild was gaan gedragen. Dolman hield zich kranig onder de stemming, al kon je vanaf de publieke tribune ervaren dat het huilen hem nader stond dan het lachen.

Hij bleef nog even aan als gewoon Kamerlid, maar vertrok weldra naar de Raad van State. Daarvan bleef hij lid tot 2005, toen hij met pensioen ging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.