Reportage Actievoerende boeren

Als een brede boer zich ermee bemoeit, begint het bestuur te wankelen

Protest maandag bij het provinciehuis in Arnhem. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In het hele land trokken boeren naar provinciehuizen om stikstofmaatregelen van tafel te krijgen. In Arnhem greep één boer maandag de macht. ‘Ik zag al gebeuren dat het een politieke uitkomst ging worden.’

Gespannen beweegt hij het gewicht van zijn linker- naar zijn rechterbeen. De kin heeft de Gelderse gedeputeerde Peter Drenth strak op de das gedrukt, de ogen gericht op de rode stenen van de Arnhemse Markt. ‘Intrekken, intrekken, intrekken’, galmt het uit honderden boerenkelen over zijn hoofd richting het provinciehuis.

Hun boodschap aan Drenth is dat hij voor Gelderland de stikstofplannen intrekt die de gezamenlijke provincies van Groningen tot Zeeland vorige week uitvaardigden. Die vloeien direct voort uit de kabinetsplannen om de stikstofuitstoot terug te dringen en zo de natuur beter te beschermen.

Over één maatregel zijn boeren in het bijzonder boos, want daarmee is ze hun uitbreidingsmogelijkheden afgepakt. Als gedeputeerde Drenth na het scanderen en onder luid boegeroep het podium bestijgt, heeft Evert Jan Versteegh (31) uit Kootwijkerbroek zijn brede schouders al naar voren gemanoeuvreerd. Eroverheen zit een strak gespannen groen shirt met de opdruk: ‘Hou je van brood, vlees of friet, zonder boeren gaat het niet.’ De rundveehouder zal even later, nadat een voorman van boerenorganisatie vanaf het podium al heeft opgeroepen ‘de rust te bewaren’, een cruciale rol spelen in het boerenprotest in Arnhem.

Het plein voor het provinciehuis in Arnhem staat maandag vol trekkers. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Eerst is het woord aan de gedeputeerde zelf, die als voorzitter van de interprovinciale commissie Vitaal Platteland, een spilfunctie heeft in de regionale uitvoering van de stikstofplannen van de overheid. Dat hij, als politicus van nota bene het boerenlievende CDA, zonder overleg met zijn achterban akkoord gaf aan het provincieplan, wordt hem zwaar aangerekend. ‘Het Nederlandse stikstofprobleem is niet jullie schuld, maar van heel Nederland’, begint hij. ‘Er kan geen sprake van zijn dat jullie dit in je eentje moeten oplossen.’ Drenth biedt zijn verontschuldigingen aan voor het pakket maatregelen. ‘Het is te snel gegaan, er was te weinig overleg. Daarvoor mijn excuses, dat hoort niet.’

Hij belooft deze week alsnog in overleg te gaan met de boeren. Boerenorganisatie LTO neemt daar genoegen mee, maar dan neemt de breedgeschouderde rundveehouder Versteegh het woord. Zonder microfoon maakt hij duidelijk verstaanbaar dat eerst de brief met de maatregelen van tafel moet. En wel onmiddellijk. ‘Eerder gaan we niet weg.’

Grimmige sfeer

Als de sfeer grimmiger wordt, belooft gedeputeerde Drenth na aandringen en kort overleg dan toch maar direct in gesprek te gaan met LTO.

‘Overijssel is gevallen’, gaat dan het gerucht. Het sterkt rundveehouder Versteegh in zijn overtuiging direct zaken te doen, nu hij er toch is. In de slipstream van Drenth beent hij achter hem aan richting het provinciehuis. Hij wil zijn lot niet langer in handen leggen van boerenorganisatie LTO, die vaker kritiek krijgt van boeren die zich niet vertegenwoordigd voelen. ‘Ik stond eerst achteraan en zag al gebeuren dat het een politieke uitkomst ging worden’, zegt Versteegh. ‘LTO is te veel in de politieke sleur terechtgekomen.’

In de hectiek komt hij met een handvol collega’s langs de bewakers van het provinciehuis en ze dwingen een plekje af aan tafel. Nadat de vuurpijlen over het Gelderse provinciehuis zijn gevlogen en de klanken van Mannenkoor Karre­spoor zijn verstomd, komen de onderhandelaars naar buiten. Rundveehouder Versteegh krijgt waarvoor hij is gekomen. Gelderland schort voorlopig de maatregelen op.

Boer Evert Jan Versteegh (rechts). Gedeputeerde Drenth (links) kijkt toe. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Om tijd te kopen’, erkent gedeputeerde Drenth. ‘Want er is rust nodig in het landelijke gebied.’ Maar hij waarschuwt: maatregelen om uit de stikstofcrisis te komen zullen genomen moeten worden.

Spanning aan de onderhandelingstafel

‘Natuurlijk’ heeft Versteegh ook aan tafel gedreigd net zo lang te blijven in het centrum van Arnhem tot hij zijn zin zou krijgen, geeft hij naderhand toe. De boer die ineens in de publiciteit stapte, wil niet toegeven dat het hem met trots vervult dat de provincie door zijn ingreep vandaag al is gaan schuiven. Op de verhoging voor het provinciehuis, uitkijkend over de tractormassa, is zijn reactie er een als van een volleerd media-getrainde voetballer na een gewonnen wedstrijd. ‘Trots? We hebben het met zijn allen gedaan.’

Groningse boeren rammen deur provinciehuis in

Ook de Groningse Vismarkt, de Grote Markt en het Martinikerkhof stonden maandag vol trekkers. Maar waar andere provinciebesturen snel inbonden en maatregelen opschortten, hield het Groningse college voet bij stuk.

Aanvankelijk corrigeerde de oude garde jeugdige eiergooiers - de boeren beseffen dat de stikstofstrijd ook een slag om de publieke gunst is. Maar toen om 15.00 uur het door de boeren gestelde ultimatum verstreek, werd de sfeer grimmiger. Een trekker met stootblok forceerde de deur van het provinciehuis. Eén demonstrant raakte gewond door een klap met een wapenstok, de politie verrichtte één aanhouding.

Maar hun eis zagen de boeren niet ingewilligd. LTO Noord nam uiteindelijk genoegen met de toezegging dat de provinciale regels in Groningen niet strikter zullen zijn dan de landelijke, en dat boerenbedrijven niet ‘op slot’ gaan. De oproep huiswaarts te keren kreeg rond half zes gehoor.

‘We hebben volop ruimte geboden aan de demonstratie. Dat hoort bij democratische verhoudingen’, zei commissaris van de Koning René Paas. ‘Het is een groot misverstand dat je met geweld of door te dreigen met geweld je zin kunt krijgen.’ (Jurre van den Berg)

Boze boeren dringen provinciehuis Groningen binnen om stikstofbesluit

Boze boeren hebben maandag in diverse provinciehoofdsteden actie gevoerd tegen de overheidsplannen om de stikstofuitstoot in te perken. In Groningen drongen boeren met gebruikmaking van een tractor het provinciehuis binnen.

MEER OVER STIKSTOF

Stikstof moet ruim gehalveerd, saneren van boeren rond kwetsbare natuur niet genoeg
De Nederlandse stikstofuitstoot moet met meer dan 50 procent omlaag om de natuur drastisch te ontzien. De kabinetsplannen voor het uitkopen van boeren nabij kwetsbare natuurgebieden is ontoereikend om dit te halen. Ook op andere plekken in het land zullen veehouders dieren moeten inleveren.

De vlinders weten stikstofkampioen het Wooldse Veen weer te vinden
Van alle Natura 2000-gebieden kampen die in het Gelderse Winterswijk met de hoogste stikstofuitstoot. Toch kan juist hier de natuurliefhebber zijn hart ophalen, terwijl de boeren met angst naar de toekomst kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden