'Als een Bondskanselier die Hitler eert'

Japan geeft de onterechte claim op eilanden door aan de jeugd. Kennelijk, zegt Lee, betreurt het zijn oorlogsverleden niet.

VAN ONZE VERSLAGGEVER en COR SPEKSNIJDER

'Het kan worden vergeleken met het besluit van een Duitse regering om jongeren te leren dat Arnhem en Nijmegen tot Duits grondgebied behoren omdat Duitsland die steden in de oorlog bezet hield.' Key Cheol Lee, ambassadeur van Zuid-Korea in Den Haag, verwoordt de verontwaardiging van zijn land over de aankondiging in Tokio dat schoolboeken worden herzien om de Japanse aanspraken op enkele betwiste eilandjes kracht bij te zetten.

Het gaat onder meer om de eilandengroep die door Zuid-Korea Dokdo en door Japan Takeshima wordt genoemd. De rotseilandjes liggen in de zee die door de Zuid-Koreanen als Oostzee en door Japanners als Japanse Zee wordt aangeduid. Ze werden in de eerste helft van de 20ste eeuw door Japan geannexeerd als onderdeel van de kolonisatie van Korea. Na de oorlog kwamen ze in handen van Zuid-Korea.

Ambassadeur Lee: 'De ongegronde claim op Dokdo betekent dat Japan geen spijt heeft van zijn imperialistische verleden. Dat deze claims worden doorgegeven aan volgende generaties toont dat de Japanse regering geen afstand kan nemen van haar verwrongen kijk op de geschiedenis.'

Volgens Lee getuigt ook het bezoek van de Japanse premier Shinzo Abe aan de Yasukuni-tempel van ongevoeligheid tegenover de landen die slachtoffer werden van Japans agressie. Opnieuw een vergelijking met Duitsland: 'Hoe zou Nederland reageren als een Duitse bondskanselier eer zou bewijzen bij het graf van Hitler - als dat er was - en er zou worden gezegd dat hij of zij het Nederlandse volk niet wilde kwetsen?'

Lee: 'Ik ben gesteld op Japan. Het is een belangrijke partner van ons. Maar we kunnen de houding die het inneemt tegenover het verleden niet accepteren. Japan rechtvaardigt en verheerlijkt zijn oorlogsverleden.'

Waarnemers zien het eerbetoon bij Yasukuni en de herziening van de schoolboeken als pogingen van Abe om zijn populariteit op te vijzelen. Voor de als nationalist bekendstaande premier is de steun van de rechtervleugel van zijn Liberaal-Democratische Partij (LDP) van belang. Hij zou het conservatieve deel van het electoraat willen laten zien dat hij niet bang is voor het almaar sterker wordende China.

Volgens Lee heeft de Japanse premier mogelijk gedacht dat de internationale gemeenschap het bezoek aan Yasukuni - het eerste van een zittende premier sinds 2006 - over het hoofd zou zien. Dat was niet het geval, want niet alleen Zuid-Korea en China reageerden fel, ook Japans bondgenoot Amerika uitte zijn teleurstelling. 'Dit is niet alleen een zaak van Zuid-Korea en China, maar raakt het geweten van de mensheid', zegt Lee.

De ambassadeur onderstreept dat Zuid-Korea en Japan veel gemeen hebben: democratische waarden, de markteconomie, technologische ontwikkeling, onderlinge handel. Bovendien toont een 'Korean Wave' de populariteit van de Zuid-Koreaanse cultuur in Japan. 'Maar onder Abe zijn de betrekkingen er niet beter op geworden.'

Lee herinnert eraan dat Abe, tijdens zijn eerste periode als premier (2006-2007) ook blijk gaf van een 'verkeerde kijk op de geschiedenis', door in twijfel te trekken dat de zogeheten troostmeisjes, die in de oorlog als seksslavinnen door het Japanse leger werden misbruikt, daartoe waren gedwongen. Volgens hem ontbrak daarvoor het bewijs. Historici schatten dat tweehonderdduizend vrouwen uit onder meer Korea, China en Nederland destijds te werk zijn gesteld in bordelen van de Japanse strijdkrachten.

Kort na het begin van zijn tweede ambtstermijn, eind 2012, wekte Abe ook irritatie bij zijn buren. Hij zei toen dat hij zich niet meer kon vinden in de excuses die zijn land in 1995 had aangeboden voor het oorlogsleed. Volgens hem was het geen uitgemaakte zaak dat Japan zich daadwerkelijk schuldig had gemaakt aan agressie. 'We willen een constructieve relatie met Japan, maar de Japanse waarneming van zijn verleden is een obstakel', zegt Lee.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden