‘Als de koning niet aftreedt, wacht hem mogelijk executie’

De monarchie moet afgeschaft worden, is het standpunt van de rebellenleider Prachandra. Hij spreekt zijn vertrouwen uit in het ‘democratisch proces’ in Nepal....

Een zuiver ceremonieel koningschap is geen oplossing voor Ne-pal. Als de koning niet aftreedt, zal hij uiteindelijk misschien een berechting en eventueel zelfs executie onder ogen moeten zien. Dat zegt de leider van de maoïstische opstandelingen in Nepal, Prachanda.

‘De zogenaamde koning Gyanendra en zijn zoon Paras zijn zware jongens en smokkelaars’, zei Prachanda donderdag in een exclusief interview met het persbureau Reuters in Pokhara, in het westen van Nepal. Een dag later bereikten de rebellen en de regering een akkoord over het vormen van een gezamenlijke interim-regering.

Die zal de verkiezingen moeten organiseren voor een grondwettelijke vergadering, die onder meer over de toekomst van de monarchie zal beslissen. Het standpunt van de maoïsten is duidelijk. ‘Hun bloed (dat van Gyanendra en Paras red.) is misdadigersbloed, zij zullen nooit genoegen nemen met een ceremoniële rol. Een ceremonieel koningschap is iets onechts en het zal niet werken.’

Eind april kwam er een einde aan de wekenlange betogingen voor democratie en tegen de monarchie, toen de koning een einde maakte aan de absolute heerschappij die hij zich had toegeëigend. Sindsdien heeft het parlement de koning bijna al zijn bevoegdheden ontnomen. Maar voor Prachanda gaat dat nog niet ver genoeg.

‘Als hij het probleem op een positieve manier wil oplossen, moet hij een gewoon burger worden’, zegt de maoïstenleider, die afwisselend Engels en Nepalees spreekt. ‘Als hij afstand doet van de troon, dan zal het volk hem misschien gunnen dat hij in leven blijft. Maar als hij dat niet doet, zal het volk in actie komen, en dan wordt hij misschien geëxecuteerd.’

‘Na een volksgericht’, vult Baburam Bhattarai aan, de ideoloog van de maoïsten, die aan de andere kant van de kamer zit. Het gesprek vindt plaats in een gewoon huis, waar de Reuters-verslaggevers heen zijn gebracht door twee mannen op een motorfiets. Het interview mag pas vier uur later worden gepubliceerd, zodat Prachanda de tijd heeft om weg te komen.

Prachanda draagt een wit ruitjeshemd en een olijfgroene broek boven zijn blote voeten. Hij glimlacht geregeld als hij een uur lang het maoïstische toekomstbeeld voor Nepal schetst en alle vragen over schendingen van de mensenrechten afwimpelt. ‘Wij hebben nooit het beleid gehad om mensen zonder een eerlijk proces te executeren’, zegt hij in antwoord op een vraag over het doden van verklikkers. ‘Onder druk van de oorlog zijn er wel eens fouten begaan, maar als er vrede komt zullen recht en wet worden gerespecteerd.’

Zijn schuilnaam betekent De Verschrikkelijke, maar de ietwat corpulente rebellenleider klinkt eerder als de radicale onderwijzer die hij vroeger was dan als de leider van een van de beruchtste guerrillalegers ter wereld.

‘Wij willen de problemen tussen mensen van verschillende klasse, geslacht en nationaliteit aanpakken, wij willen regionale autonomie’, zegt hij. ‘Wij zijn geen dogmatici, wij voelen ons een nieuw slag communisten.’ De maoïsten aanvaarden het principe van een meerpartijendemocratie. Ze hebben geleerd van de fouten die in de twintigste eeuw zijn gemaakt uit naam van het communisme, zegt hij, vooral door ‘kameraad Stalin’.

De regering en de maoïsten nemen nu al meer dan een maand een staakt-het-vuren in acht, na een oorlog die tien jaar heeft geduurd en meer dan dertienduizend levens heeft geëist.

Nu is er een akkoord over de vorming van een interim-regering, waarmee aan een belangrijke wens van de maoïsten is voldaan. Ook zijn beide partijen overeengekomen dat de VN toezicht zullen houden op hun wapenarsenaal. Maar over ontwapening is voor zover bekend geen akkoord bereikt. De maoïsten verzetten zich heftig tegen ontwapening.

Prachanda heeft beloofd dat zijn eenheden, die heer en meerster zijn in grote delen van het platteland, door bangmakerij en intimidatie, zeggen hun tegenstanders, zich zullen neerleggen bij de besluiten van de grondwetgevende vergadering.

‘We zijn bereid gehoor te geven aan de wil van de massa’, zegt hij. ‘Wij vertrouwen erop dat die een democratische republiek wil, maar we zijn bereid gehoor te geven aan iedere andere uitspraak.’

Uiteindelijk moeten de legers van de regering en de rebellen worden gereorganiseerd of in elkaar opgaan. ‘We willen niet dat wie ook in Nepal nog naar de wapens grijpt na de grondwetgevende vergadering’, zegt hij. ‘Maar als het oude leger in stand blijft en doorgaat met terreur plegen, dan zullen we de wapens weer opnemen en leiding geven aan de strijd van het volk.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden