REPORTAGEDEMONSTRATIE ‘VIRUSWAANZIN’

Als de hooligans komen, slaat op het Malieveld de sfeer om

De demonstratie op het Malieveld tegen de coronamaatregelen werd verboden. Toch kwamen er enkele duizenden betogers naar Den Haag.Beeld Arie Kievit

De demonstratie op het Malieveld tegen de coronamaatregelen werd verboden, maar toch kwamen er enkele duizenden mensen naar Den Haag. Dat ging goed tot hooligans en herrieschoppers de confrontatie met de politie zochten.

‘Politiestaat!’ schreeuwt een man terwijl hij zich achter een gebouwtje verschuilt voor een waterkanon. Naast hem pakt iemand een losse baksteen. ‘Doe dat nou niet’, sust een vrouw naast hem. Verderop klinkt hoefgeklop: de Mobiele Eenheid voert een charge uit met politiepaarden. De bijeenkomst met enkele duizenden deelnemers op het Malieveld in Den Haag verloopt vreedzaam, totdat herrieschoppers en hooligans de confrontatie met de politie zoeken.

Viruswaanzin

De betoging werd vorige week op sociale media aangekondigd door Viruswaanzin, een actiegroep die felle kritiek levert op het overheidsbeleid. Den Haag verbood het protest, omdat er ook artiesten en dj’s zouden optreden. Niet de aangekondigde honderd, maar tienduizend mensen werden verwacht. Het zou meer een festival worden dan een demonstratie, aldus de gemeente. In Amsterdam, Utrecht en Maastricht verbood de gemeente eveneens demonstraties van onder meer Viruswaanzin. 

Viruswaanzin spande een kort geding aan tegen Den Haag, maar de rechter gaf burgemeester Remkes vrijdag gelijk. Op sociale media werd opgeroepen toch naar het Malieveld te komen. Niet voor de demonstratie, maar voor een ‘Vrijheid Vaderdag Picknick’. Op zondagochtend pakt de politie al zeven betogers op. Zij waren duidelijk herkenbaar door megafoons, flyers en spandoeken. Korte tijd later houdt de politie een demonstrant aan die een samoeraizwaard bij zich heeft.

De bijeenkomst verliep vreedzaam, totdat herrieschoppers en hooligans de confrontatie met de politie zochten. Dit leidde tot onrust in de binnenstad.Beeld Arie Kievit

De picknick blijkt populair. De rand van het Malieveld stroomt aan het begin van de middag langzaam vol. Er is veel politie op de been. ‘Weerzinwekkend, zoveel politiemacht,’ zegt een lange man in sportkleding die niet met zijn naam in de krant wil. Hij is aan het hardlopen, niet aan het demonstreren. Wel vindt hij de voorgenomen noodwet, die veel noodverordeningen uit de coronamaanden van een wettelijke grondslag moet voorzien, ‘een gedrocht’. ‘De overheid heeft veel te veel greep op de maatschappij gekregen.’

In eerste instantie houden de betogers zich nog op aan de rand van het veld. Een man met een megafoon wil de rust bewaren als het drukker wordt. ‘We laten ons niet wegsturen, maar zeker niet arresteren. Het is de moeite niet waard.’ Later klinken leuzen als ‘Vrijheid boven alles’ en ‘Vrede op aarde’. Rond 13 uur wordt omgeroepen dat waarnemend burgemeester Remkes de betoging toestaat tot half twee.

Een confrontatie tussen demonstranten en politie nabij station Den Haag Centraal.Beeld Arie Kievit

Hooligans 

Maar tien minuten voor het beoogde einde roert een groep mannen in zwarte kleding en gezichtsbedekking zich. Voetbalhooligans uit heel het land, die deze middag een gecoördineerde actie uitvoeren. Ze vormen een mars vanaf de rand richting het open veld en gooien met handfakkels. Mensen kijken verbaasd, andere lopen mee in het kielzog van de groep. Een vrouw in een bloemetjesjurk probeert een van de vuurtjes uit te maken met het restje van haar blikje fris.

Op het Malieveld begint de bijeenkomst de vorm van een echte demonstratie aan te nemen. Er klinkt muziek, er wordt gezongen en gedanst. Van anderhalve meter afstand is geen sprake: daar wordt juist tegen gedemonstreerd. Mensen dragen T-shirts met teksten als ‘Feel free to come closer’. De sfeer is gezellig. Dat vindt ook Jasmin Petersen, een Duitse die in Amsterdam woont. Zij wantrouwt de overheid en denkt dat het virus overdreven wordt om burgerrechten verder in te perken via wetgeving. 

Ook andere demonstranten hebben moeite met de noodwet. Een UvA-student die niet met zijn naam in de krant wil, heeft weinig bezwaren tegen de maatregelen, maar de verankering in de wet gaat hem een stap te ver. De jongen met wie hij naar het protest is gekomen, draagt een bord met de tekst ‘Bij de laatste spoedwet greep Hitler de macht’. Demonstrant Marcel van den Bergen is hier om een ‘signaal aan de regering te geven’. Hij pleit voor ‘gezond verstand’. De maatregelen vindt hij te ver gaan, ‘zeker als het in de wet komt’.

Beeld Arie Kievit

De sfeer slaat om

Een politieagent in burger benadert een echtpaar en hun jonge kind. ‘Voor de veiligheid van uw dochter zou ik u aanraden te vertrekken.’ Iedereen op het Malieveld is in principe strafbaar en de politie zal tegen de demonstratie handhaven. ‘Er is geen demonstratie’, sputtert een voorbijganger tegen, ‘we zijn gewoon aan het picknicken’. ‘Niet iedereen is hier met goede bedoelingen’, zegt de agent.

Het broeit, om half drie wordt de sfeer grimmig. Dezelfde zwartgeklede types die oorspronkelijk het veld opgingen, marcheren nu richting Centraal Station en binnenstad, ‘Wij zijn Nederland’ scanderend. Bij het station gaan vuurwerkbommen af. De binnenstad en het Binnenhof zijn afgesloten. Het leidt tot ruwe confrontaties met de politie, waarbij sommige vreedzame betogers tussen twee vuren raken. De omgeving van het station is één grote fuik. 

Na hard ingrijpen keert de rust gaandeweg terug. Betogers wachten in de luwte om weg te kunnen. Erik Leemkuil uit Bathmen baalt van het verloop van de demonstratie. ‘De sfeer was geweldig. We wilden laten zien dat ze niet zomaar onze vrijheid af kunnen pakken. En zo’n stel raddraaiers verpest het.’

Het was vandaag een onrustige dag in Den Haag’, laat burgemeester Remkes in een verklaring weten. ‘Dit heeft niets met demonstreren of vrijheid van meningsuiting te maken. Deze groep was doelbewust uit op het verstoren van de openbare orde. De politie heeft meermaals stevig moeten ingrijpen. Ik ben de politie dankbaar voor hun inzet.’

Tot in de namiddag blijft het onrustig in de binnenstad. Op het Malieveld beginnen mensen te vertrekken. Een vervolgprotest wordt aangekondigd: volgende week zondag op het Museumplein in Amsterdam. Enkele tientallen betogers vormen nog een sit-in en worden langzaam ingesloten door de ME en politiebusjes. De politie houdt uiteindelijk zo’n 400 mensen aan, onder wie ook kinderen en voorbijgangers. De meeste zijn later naar huis gestuurd.

‘Triest. Daar gaat de rechtsstaat’, zegt een vrouw met paars haar en trommel terwijl ze voorbij sjokt. ‘We mogen niet eens meer picknicken.’

Onder de ruim honderd arrestanten op het Malieveld was ook Volkskrant-verslaggever Cor Speksnijder. Hij fietste rond 17 uur nietsvermoedend een eind verder, op de Koninginnegracht, werd door de politie richting Malieveld gedirigeerd en kreeg daar te horen dat hij was aangehouden. 

Speksnijder is verbijsterd. ‘Ik wil hier helemaal niet zijn, ik heb er niets mee te maken. Ik sta hier nu al een uur.’ 

Volgens Speksnijder zijn meer mensen die niks met de demonstratie te maken hebben ‘in een fuik’ geleid. ‘Er werd niet meer gezegd dat we weg moesten, we werden juist die kant op gestuurd.’  Na een verhoor mocht Speksnijder alsnog naar huis. ‘Ik heb tegen de recherche verklaard dat ik door hun schuld op het Malieveld stond. En ik was de enige niet.’

Factcheck Anderhalve meter afstand houden, winkelwagentjes ontsmetten: nergens voor nodig. Actiegroep ‘Viruswaanzin’ meent zeker te weten dat we het coronavirus helemaal verkeerd aanpakken. Hebben ze een punt? Drie kernbeweringen gewogen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden